Tĩnh Lặng Để Lắng Nghe “Tiếng Gọi” Bên Trong

Đinh Hải Đăng

Chào bạn,

Vừa rồi mình có một buổi coaching về hướng nghiệp với một bạn khách hàng của mình.

Bạn này rất thích làm nông nghiệp và nó là một niềm yêu thích kể từ năm cấp 3 rồi. Sau này bạn đọc Tony Buổi Sáng thì lại càng yêu thích hơn nữa.

Rồi gần đây bạn tiếp xúc với một người khác. Người này sau khi hỏi vài câu như: “Em biết gì về nông nghiệp? Biết gì về xuất khẩu?…” đại khái là những câu hỏi về nông nghiệp thì bạn ấp úng không trả lời được.

Vậy là người này kết luận là đây không phải đam mê của em đâu, chỉ là sở thích mà thôi. Vì nếu đã là đam mê thì em sẽ tìm hiểu và biết hết những điều chị nói.

Nghe xong thì mình nghĩ người này đúng, nhưng chỉ đúng một phần. Đúng ở chỗ nếu đã mê thì chắc chắn sẽ biết hoặc tìm hiểu về ngành mình mê. Nhưng không đúng ở chỗ mê một ngành nhưng hiện tại chưa biết gì nhiều thì không thể kết luận là bạn không mê ngành đó được. Hai cái hoàn toàn khác nhau.

Vậy là nghe xong kết luận đó, bạn mới nói với mình là: “Thôi bây giờ em sẽ chọn đi dạy tiếng Anh, và thời gian rảnh thì em làm dịch thuật.”

Điều quan trọng nhất đó là mình đã đồng hành cùng bạn gần 4 tháng, và mình nhận thấy rất rõ trong những cuộc nói chuyện thì từ khóa “nông nghiệp” luôn luôn xuất hiện bằng cách này hay cách khác.

Vậy là mình hỏi bạn: “Anh hỏi thật nhé, có phải dù em đã bao nhiêu lần quay lưng đi, nhưng ‘nông nghiệp’ vẫn là thứ hiển hiện trong đầu em phải không? It keeps coming back, right? Dù chỉ là tiếng nói nhỏ thôi, nhưng nó vẫn quay lại phải không?”

Bạn trả lời: “Đúng vậy. Em không hiểu sao nhưng ‘nông nghiệp’ là thứ mà em đã thấy rất thích từ những năm em học cấp 3, trước cả khi đọc Dượng Tony cơ.”

Mình mới nói rằng: “Tiếng gọi là một thứ gì đó mà ai cũng có trong cuộc đời này. Quan trọng là có người nghe được và đáp lại, có người thì không bao giờ nghe được và đáp lại luôn. Người nghe được và đáp lại là những người đã tập lắng nghe con tim của mình. Họ không để cho những ồn ào, ầm ĩ bên ngoài làm át đi tiếng gọi con tim của mình. Anh thấy em đang cho phép người khác lấn át tiếng gọi con tim của em đó.

Vừa rồi anh có đọc một quyển sách và có một câu nói rất hay như sau: “Trước khi tôi bảo cuộc đời này rằng tôi muốn làm gì với nó, thì tôi phải lắng nghe cuộc đời nói rằng tôi là ai.

Bây giờ anh hỏi em, giữa một bên là đi dạy tiếng Anh rồi làm dịch thuật, một bên là nông nghiệp thì bên nào em thấy chính bản thân mình trong vòng 5 năm nữa? Mơ hồ cũng được, nhưng ít nhất em biết mình phải làm gì trong vòng 5 năm tiếp theo.”

Bạn trả lời: “Em nhìn thấy mình ở bên nông nghiệp. Nếu bỏ qua hết tất cả mọi thứ và em được lựa chọn, em vẫn muốn chọn bên nông nghiệp.”

Mình nói tiếp: “Đúng rồi. Cái khổ của nhiều người là bị lấn cấn giữa ngã ba đường. Không biết nên chọn đường nào nên cuối cùng không biết đi đường nào. Bây giờ anh muốn em phải chọn dứt khoát con đường em muốn đi, để mình tập trung toàn bộ nỗ lực và thời gian vào đó.”

Bạn trả lời: “Em chọn nông nghiệp.”

Sau cuộc nói chuyện đó, bạn đã cảm thấy thoải mái và nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Bây giờ thì mình đang chờ hai tuần nữa sẽ được nghe cụ thể hơn về kế hoạch tương lai của bạn ấy :).

Lắng nghe tiếng gọi

Như mình đã nói ở trên, đó là xã hội ngày nay có quá nhiều thứ khiến cho chúng ta bị phân tâm và bị tách rời khỏi chính mình. Chúng ta có Internet, có smartphone, có tablet, có TV, có shopping, có games, có phim ảnh, có báo lá cải v…v…

Thật ra tất cả những thứ này bản thân nó không có hại. Nhưng nếu một người chìm đắm vào những thứ này mà quên đi việc kết nối với bản thân, họ sẽ rất dễ để cho tiếng gọi bên trong bị lấn át.

Để thật sự lắng nghe được trái tim của mình, chúng ta cần phải thực hành quay vào bên trong. Chúng ta cần phải dành thời gian để thật sự lắng nghe chính mình.

Vậy làm thế nào để làm được điều đó? Mình có một số gợi ý sau:

1. Hạn chế thiết bị điện tử và Internet

Mình phải thành thật là mình cũng khá là nghiện Internet và thiết bị điện tử công nghệ cao. Nhưng dạo gần đây mình đã dần dần cắt bớt thời gian sử dụng những thứ này.

Mình reset lại smartphone, không cài thêm app gì cả và chỉ dùng nó để nghe gọi. Không Facebook, không Messenger, không Instagram v…v… Mình quy định luôn là trừ khi cần thiết, còn nếu không sẽ không dùng điện thoại cho công việc (việc đó có laptop lo) mà chỉ dùng để nghe gọi. Kể từ lúc đó thời gian mình cầm điện thoại ít hẳn và cũng ít bị khống chế bởi nó.

Với Internet, mình mua một phần mềm tên là Freedom. Phần mềm này khi sử dụng sẽ tự động khiến cho mình không vào một vài trang mạng cụ thể hoặc sẽ ngắt toàn bộ Internet luôn. Vậy là mình quy định cứ 10h đêm là phần mềm bắt đầu chạy trên cả iPad lẫn Laptop.

Bây giờ không còn Internet nữa thì chỉ còn quay sang đọc sách hoặc làm các hoạt động khác thôi chứ sao giờ. Ban đầu sẽ hơi khó chịu, nhưng dần dần rồi bạn sẽ quen.

2. Tập thiền

Công phu thiền tập của mình rất là ít ỏi nên mình không dám nói nhiều ở đây. Mình cũng chỉ mới bắt đầu tập luyện mà thôi. Dự tính là năm sau mình sẽ tham gia một khóa học thiền tập 10 ngày để thật sự nghiêm túc tu luyện.

Tuy nhiên mình cũng nhận thấy cứ sau mỗi buổi ngồi thiền (30 phút) buổi sáng, cơ thể như được làm mới, đầu óc minh mẫn và cảm giác như mình lắng nghe bản thân nhiều hơn.

Hôm qua thầy Minh Niệm còn chỉ cho mình thêm một cách áp dụng nữa đó là mang thiền cả vào trong đời sống. Cách làm như sau:

  • Bạn chọn một nơi trong nhà bạn, có thể là phòng bạn hoặc chỗ nào đó mà bạn muốn thực hành thiền.
  • Mỗi khi bước vào vùng đó, bạn phải hoàn toàn im lặng và làm mọi thứ thật chậm với con mắt tỉnh thức.
  • Bạn quan sát hành động của mình và tập trung vào giây phút hiện tại.

Mình đã về thử nghiệm ngay và cảm thấy rằng khi bản thân chậm lại, mọi thứ nó rõ ràng hơn. Mình không còn bị những thứ rối mù xung quanh làm cho phiền não nữa. Nếu bạn thích, bạn có thể thử áp dụng.

3. Viết nhật ký

Đây thật sự là một công cụ hữu hiệu để bạn hiểu chính bản thân mình.

Khi bạn viết ra những dòng suy nghĩ trên giấy, bạn sẽ cảm thấy một sự kết nối đặc biệt với bản thân.

Phương pháp này luôn luôn được nhắc đến khi nói về việc nâng cao nhận thức bản thân. Khi nhận thức bản thân cao hơn, bạn sẽ dễ dàng nghe được tiếng gọi bên trong mình hơn.

Mình kết hợp viết nhật ký thiền tập và nhật ký trong ngày luôn. Bạn có thể dùng sổ giấy hoặc sổ điện tử tùy bạn. Mình hiện đang dùng OneNote nhưng có lẽ sau này sẽ ráng chuyển sang viết tay cho nó có cảm giác thật hơn.

4. Đọc sách

Sách cũng là một trong những người bạn đồng hành cực tốt trên con đường tìm ra tiếng gọi của bản thân.

Đặc biệt mình khuyến khích bạn đọc các quyển sách về tiểu sử của các vĩ nhân và các quyển sách về tu thân. Đừng lạm dụng đọc sách kỹ năng mềm nhiều quá, vì nó chỉ là những chiêu trò thôi.

Bạn phải xây dựng được phẩm chất nội tại của mình thì lúc ấy bạn mới dễ dàng lắng nghe tiếng gọi của mình được. Các quyển sách chỉ chiêu trò sẽ hữu hiệu nếu bạn là người có phẩm chất. Còn nếu không, bạn sẽ thành cái mà người ta gọi là “thùng rỗng kêu to”.

Đọc tiểu sử sẽ giúp bạn có cơ hội nhìn một chặng đường vươn lên của một người nào đó. Điều này giúp bạn tận dụng óc sáng tạo của bạn. Và biết đâu chừng khi đọc tiểu sử của vĩ nhân, bạn lại nhìn thấy bản thân mình trong tương lai và biết được tiếng gọi của mình là gì.

Tóm lại, đây là 4 cách mình gợi ý. Nhưng thật ra còn nhiều cách khác nữa để bạn kết nối với chính mình.

Nhớ nhé, điều quan trọng nhất là bạn cần phải tĩnh lặng. Trong tĩnh lặng, tiếng gọi sẽ lớn mạnh lên. Khi ấy, việc của bạn chỉ còn là can đảm đáp lại tiếng gọi và bước đi trên con đường mà mình đã chọn.

Chúc bạn lắng nghe thành công.

Mến,
Hải Đăng

Tìm Ra “Chính Mình” Trước Khi Tìm Ra “Chính Việc”

 

Chào bạn,

Trong quá trình làm Career Coaching (tư vấn hướng nghiệp) với các bạn khách hàng, mình hay lập đi lập lại một công thức sau:

Hiểu mình + Hiểu việc = Công việc phù hợp

Theo bạn thì cái hiểu nào quan trọng nhất trong công thức này?

Có lẽ bạn cũng có câu trả lời rồi, đó chính là hiểu mình.

Nhưng mà bạn có để ý từ trước tới giờ giáo dục của chúng ta không chú trọng đến điểm này hay không?

Hầu hết chúng ta khi đứng trước ngưỡng cửa Đại Học thường băn khoăn là:

  • Mình nên học ngành gì?
  • Mình nên học trường gì?
  • Năm nay điểm chuẩn trường nào thấp?
  • Công việc nào sau này ra trường dễ kiếm việc làm mà lương cao?
  • v…v…

Chứ ít khi nào chúng ta bắt đầu trước bằng những câu hỏi như:

  • Tôi là ai?
  • Tôi giỏi gì?
  • Tôi có năng khiếu gì?
  • Tính cách của tôi là gì?
  • Giá trị cá nhân của tôi là gì?
  • Sứ mệnh của tôi là gì?
  • v…v…

Theo mình như vậy là định hướng ngược, là lầm lẫn giữa phương tiện và mục đích.

Trước hết bạn cần phải xác định mình là ai đã, rồi mới hẵng suy nghĩ xem mình muốn làm cái gì.

Vì sao? Vì ta không nên để công việc nhào nặn ra con người ta. Mà trước hết ta phải tự nhào nặn ra con người tốt đẹp của mình, rồi sau đó đưa nó vào công việc phù hợp với con người ấy. Như vậy ta mới có thể phát huy hết mọi tố chất của mình.

Trong quyển sách Đúng Việc của thầy Giản Tư Trung cũng nói về điều này, và mình xin trích dẫn một đoạn trong đó để bạn tham khảo:

… không ít người cho đến cuối cuộc đời vẫn loay hoay không biết nên dùng cuộc đời của mình vào việc gì, hay vẫn thấy có cái gì đó còn “thiêu thiếu” trong việc mình làm mà không biết là… thiếu cái gì.

Người ta thường cho rằng đó là do thiếu các hoạt động định hướng nghề nghiệp dành cho giới trẻ. Nhưng tôi thấy lý do đó không còn đúng trong thời đại thông tin ngày nay… Theo tôi, lý do chính là vì chúng ta đang… làm ngược.

Lẽ ra, cái ta phải chọn trước hết là chọn lẽ sống, giá trị sống của mình (tức là chọn cuộc đời để sống, mình phải biết rõ là mình muốn trở thành một con người như thế nào và sống một cuộc đời ra sao); và khi ta đã biết mình sống để làm gì và muốn dùng cuộc đời của mình cho mục đích gì rồi, ta mới chọn công việc, nghề nghiệp, sự nghiệp phù hợp với cuộc đời đó. Đằng này, ta lại nỗ lực đi “chọn nghề” trong khi vẫn còn hết sức mù mờ về “chọn đời”, “chọn người”, để rồi khi nhận ra rằng ta không tìm thấy con người mình trong cái nghề đó thì bắt đầu mất phương hướng và chán nản. Ngoài ra, cần phải “chọn nghề” trước rồi mới “chọn trường” sau, chứ không phải cứ theo trào lưu rồi chọn những trường mà được mọi người cho là “ngon” để học bốn năm ra trường và đi làm rồi mới chợt nhận ra rằng nghề này không hợp với mình…

Như vậy, lý tưởng nhất là, sẽ chọn người, chọn đời, rồi mới chọn nghề và chọn nghề rồi mới chọn trường; chứ không nên làm ngược lại là, chọn trường rồi mới chọn nghề và chọn nghề rồi mới chọn đời, chọn người. Dù những lựa chọn này có thể thay đổi không ít lần trong đời.

– Trích sách Đúng Việc – Giản Tư Trung

Tóm lại, nếu muốn tìm ra công việc phù hợp thì trước tiên bạn phải tìm ra chính mình trước đã. Theo kinh nghiệm của mình thì có một vài cách sau đây để tìm ra chính mình.

Dấn Thân

Khi bạn còn trẻ, bạn có thời gian và sức khỏe. Đây là cơ hội và nguồn lực tuyệt vời để bạn dấn thân và trải nghiệm nhiều điều khác nhau. Từ lúc mình còn là sinh viên cho đến bây giờ đã trải qua không biết bao nhiêu là công việc, dự án, hoạt động v…v… Trải nghiệm sẽ giúp bạn nhận ra được mình thích gì, không thích gì; mình giỏi gì, mình không giỏi gì; mình thích làm việc với ai, không thích làm việc với ai.

Có một câu chuyện rất hay về dấn thân trong sách “Đúng Việc” mà mình muốn trích lại để bạn hiểu hơn về sự dấn thân:

Hãy thử tưởng tượng bạn đang làm việc cho một công ty. Bạn xứng đáng với mức lương 10 triệu, nhưng công ty của bạn chỉ trả cho bạn mức lương 5 triệu. Trong tình huống đó, nếu không thích thì bạn sẽ không nhận làm và như vậy không có gì phải bàn tiếp. Nhưng nếu bạn vẫn nhận làm thì bạn sẽ làm việc theo kiểu …. mấy triệu?

Đáp án A: kiểu 5 triệu

Đáp án B: kiểu 10 triệu

Đáp án C: kiểu 15 triệu

Đáp án D: kiểu 2,5 triệu

  • Nếu bạn chọn đáp án A – làm theo kiểu 5 triệu – thì bạn được gì và mất gì? Nếu làm theo kiểu này bạn không mất tiền, vì họ trả 5 triệu thì bạn làm theo kiểu 5 triệu, như vậy là “fair”. Tuy nhiên, khi làm theo kiểu 5 triệu thì có thể không mất tiền, nhưng lại “mất mình” (mất uy tín và phẩm giá của mình). Ta vẫn thường nói với nhau rằng, mình làm ra tiền, chứ không để tiền làm ra mình. Nhưng khi người ta trả mình 10 triệu thì mình làm theo kiểu 10 triệu, khi người ta trả mình 5 triệu thì mình làm theo kiểu 5 triệu. Vậy thì mình làm ra tiền hay tiền làm ra mình đây?
  • Còn nếu bạn chọn đáp án B – làm theo kiểu 10 triệu thì được gì và mất gì? Nếu làm theo kiểu này thì bạn sẽ mất tiền, vì họ trả 5 triệu mà bạn lại làm tới 10 triệu, như vậy là thiệt mất 5 triệu. Tuy nhiên, khi làm theo kiểu 10 triệu này thì có thể bị mất tiền, nhưng lại không “mất mình”.
  • Người khôn ngoan sẽ làm theo kiểu 10 triệu. Nhưng thật khó tin là có cả những người dù khả năng của họ là 10 triệu, được trả 5 triệu, nhưng khi đi làm họ không làm theo kiểu 5 triệu, cũng không làm theo kiểu 10 triệu, mà sẽ làm theo kiểu 15 triệu. Vì sao vậy? Vì họ hiểu rằng, “Cách tốt nhất để biết mình là ai, đó là hãy quên mình đi khi làm điều gì đó hay khi phục vụ người khác” (Mahatma Gandhi)
  • Với những người này, họ hiểu rằng, khi làm theo kiểu 10 triệu thì chỉ bị mất tiền chứ không bị “mất mình”, nhưng lại bị mất một thứ cũng hệ trọng không kém, đó là mất đi cơ hội để biết mình là ai. Họ xem sự quên mình trong công việc là “cách tốt nhất để biết mình là ai”. Tuy “mất tiền” nhưng có khi lại “được mình” (tìm ra chính mình), điều này là vô giá, nhất là với những người trẻ.
  • Chưa hết, cũng có một loại nữa, được trả 5 triệu nhưng làm theo kiểu 2,5 triệu, nhưng lúc nào cũng “biểu diễn” cho cấp trên và mọi người thấy là họ đang làm theo kiểu 15 triệu.
  • Nói ngắn gọn, làm theo kiểu 15 triệu là “đam mê” hoặc “dấn thân”, làm theo kiểu 10 triệu là “trách nhiệm”, còn làm theo kiểu 5 triệu hay 2,5 triệu là “đối phó”. Và một trong những biểu hiện rõ nhất cho sự đam mê hay dấn thân đó là, mình sẵn sàng dốc lòng để làm những điều mà ngay cả khi không được trả tiền để làm điều đó.
  • Những người làm theo kiểu 5 triệu, 2,5 triệu sẽ nghĩ gì về những người làm theo kiểu 10 triệu và 15 triệu? Đồ điên! Ngu! Không hiểu nổi!…Còn những người làm theo kiểu 10 triệu và 15 triệu sẽ nghĩ gì về những người làm theo kiểu 5 triệu, 2,5 triệu? Có lẽ họ sẽ không nghĩ gì nhiều, không coi thường, cũng không thương hại, có lẽ họ chỉ thầm tự hào về mình thôi. Bởi lẽ, có khi ngày trước mình cũng thế. Mình chỉ may mắn là nhận ra một số điều sớm hơn những người kia một chút, và nhờ đó, thái độ sống và làm của mình cũng khác đi.
  • Như người ta thường nói “chim sẻ thì không thể hiểu được bụng đại bàng”. Nhưng “đại bàng” thì lại hoàn toàn có thể hiểu được bụng của “chim sẻ”, vì trước khi trở thành “đại bàng” thì đã từng là “chim sẻ”, thậm chí trước khi thành “chim sẻ” thì đã từng là “ruồi muỗi”. Khi đó, không chỉ hiểu được “chim sẻ” mà có khi còn nhìn thấu nhân gian.
  • Steve Jobs từng chia sẻ: “Stay Hungry! Stay Foolish”. Stay Hungry (Hãy cứ khát khao) thì có vẻ dễ hiểu và dễ hình dung, nhưng Stay Foolish (Hãy cứ dại khờ) thì quả là không dễ hiểu chút nào. Nói rõ ràng hơn, chỉ khi ta “ngu ngu” một tí để dấn thân, để đam mê, để quên mình cho những việc mà mình làm, cho những mục tiêu ý nghĩa hay những lý tưởng cao cả thì mới có cơ hội tìm ra mình và đạt tới những thành tựu to lớn, và ngược lại, nếu ta cứ quá toan tính thiệt hơn với những thứ nhỏ lẻ, những điều lợi thiệt trước mắt thì khó mà tựu thành được điều gì đáng kể.
  • Trong những loại người nói trên, cơ hội sẽ đến với ai nhiều nhất? Chắc hẳn, những cơ hội tốt nhất sẽ đến với loại người làm theo kiểu 15 triệu, những cơ hội nào người 15 triệu chê thì sẽ lọt vào tay những người làm theo kiểu 10 triệu. Còn sống như những người làm theo kiểu 5 triệu, 2,5 triệu thì rất khó để có cơ hội nào đáng giá và tử tế dành cho mình.

Phụng Sự Người Khác

Gandhi từng nói: “Cách tốt nhất để biết mình là ai, đó là hãy quên mình đi khi làm điều gì đó hay khi phục vụ người khác.” Nghĩa là trong bất kỳ điều gì bạn làm, hãy làm một cách quên mình. Người ta thuê bạn 5 triệu, hãy làm như thể họ trả cho bạn 15 triệu vậy. Người ta thuê bạn làm một việc, hãy nghĩ cách làm nhiều hơn một việc.

Nó cũng rất tương đồng với câu chuyện ở trên kia mà thôi. Mình nhận ra rằng khi mình phụng sự người khác tự nhiên mình không đặt cái tôi của mình vào trong đó nữa. Mình làm vì một mong muốn tốt đẹp và cao cả hơn. Nhưng lạ thay nó lại giúp cho mình hiểu được bản thân hơn và biết được mình muốn làm gì trong cuộc đời này.

Đọc Sách

Sách là con đường rẻ nhất để tiếp cận với những người thầy lớn trên thế giới. Thông qua những gì họ chia sẻ bạn sẽ nhận ra được mình cần làm gì và không nên làm gì để tìm ra chính mình.

Nhưng không nên đọc quá nhiều sách phát triển bản thân mà hãy đọc tiểu sử của người đi trước. Như vậy bạn mới thấy rõ hành trình họ đi tìm ra chính mình nó như thế nào và liệu có thấy dáng dấp của mình trong đó hay không.

Hỏi Người Đi Trước

Nếu lờ mờ biết mình muốn làm gì, hãy tìm cách tiếp cận những người đi trước mà đang đứng đầu trong lĩnh vực đó (email, facebook, messenger, điện thoại v…v…). Họ sẽ kể cho bạn nghe chi tiết công việc họ làm là gì, con đường phấn đấu như thế nào và biết đâu bạn sẽ tìm thấy mình trong đó.

Thiền và Tâm Linh

Đừng nghĩ tâm linh là gì ghê gớm cả. Tâm linh đơn thuần là “trái tim linh thiêng” của bạn. Nhưng qua thời gian, bạn đã tích tụ rác rến nhiều quá rồi. Nên bạn cần phải ngồi thiền để dẹp bớt những rác rến ấy. Như vậy thì tiếng gọi trong lòng bạn mới to và rõ hơn được. Đôi khi ta không tìm ra chính mình, mà là tìm lại chính mình bằng cách lắng nghe mình. Đơn giản vậy thôi.

Hi vọng bạn sẽ sớm tìm ra chính mình :).

Thân mến,

Hải Đăng

Định Hướng Sự Nghiệp Với Giá Trị Cá Nhân (Phần 2)

Đinh Hải Đăng

Chào các bạn,

Ở bài viết trước của tôi, tôi đã chia sẻ với các bạn về việc định hướng sự nghiệp với giá trị cá nhân quan trọng như thế nào. Trong bài viết này tôi sẽ chia sẻ với bạn cách thức để xác định giá trị cá nhân của mình. Đây là quy trình mà tôi đúc kết lại được từ quá trình tham khảo ở nhiều nguồn khác nhau, cũng như đã qua thực nghiệm với các khách hàng làm career coaching với tôi.

Quy trình bốn bước để xác định Giá Trị Cá Nhân

Đây là bốn bước khái quát trong quy trình này, sau đó tôi sẽ dẫn bạn đi qua cụ thể hơn từng bước một:

  • Bước 1: Liệt kê giá trị cá nhân của mình
  • Bước 2: Sắp xếp thứ tự ưu tiên các giá trị của bạn
  • Bước 3: Mô tả giá trị của bạn
  • Bước 4: Liên tục xem lại, đánh giá và cập nhật giá trị của mình

Trước khi bắt đầu, tôi khuyến nghị bạn nên để sẵn giấy, bút trên bàn và dành cho mình một khoảng thời gian từ 30-60 phút vì quá trình này sẽ không đơn giản mà nó đòi hỏi bạn phải là người trực tiếp bắt tay vào làm. Bên cạnh đó nó cũng đòi hỏi bạn phải chiêm nghiệm khá sâu về bản thân mình để biết đâu là giá trị cá nhân của mình. Còn bây giờ, chúng ta sẽ bắt đầu đi vào chi tiết hơn trong từng bước. Bạn đã sẵn sàng chưa? Nếu đã sẵn sàng thì chúng ta cùng bắt đầu.

Bước 1: Liệt kê giá trị cá nhân của mình

Sau đây là 3 bài tập để giúp bạn xác định giá trị cá nhân của mình. Bạn hãy lần lượt thực hiện cả ba bài tập ấy để có được một bức tranh tổng quát về giá trị cá nhân của bản thân mình.

Bài tập 1: Bạn sẵn sàng đánh đổi điều gì?

Trước khi làm các bài tập này, bạn cần cho phép mình ở trong một không gian yên tĩnh, một mình và đảm bảo rằng không có bất kỳ điều gì làm xao nhãng đến bạn trong quá trình thực hiện bài tập. Nên nhớ bài tập này chỉ hiệu quả khi bạn thực hiện nó mà không phán xét gì cả. Hãy cứ trải nghiệm bài tập này. Trải qua nó trước một cách đầy đủ, sau đó bạn hãy nghiệm lại sau cũng chưa muộn. Bây giờ, tôi muốn bạn hãy tưởng tượng ra một thanh sắt có chiều dài khoảng 40m.

Bây giờ bạn hãy tưởng tượng thanh sắt này đang nằm trên sàn nhà. Và hãy tưởng tượng bạn đang đứng ở một đầu của thanh sắt này, còn tôi đang đứng ở đầu còn lại của thanh sắt. Trên tay tôi là một tờ 100 đô la (tương đương khoảng 2,2 triệu đồng) dành cho bạn. Tất cả những gì bạn cần làm đó là bước trên thanh sắt này và đến chỗ tôi đang đứng. Bạn sẽ làm chứ? Gần như chắc chắn là bạn sẽ làm mà không phải suy nghĩ nhiều.

Tiếp theo, tôi và bạn đang đứng trên một thanh sắt ở độ cao khoảng 2 mét. Trên tay tôi là 1.000 đô la. Bạn chỉ cần bước qua thanh sắt này là bạn sẽ có được số tiền trên. Bạn sẽ làm chứ? (Tôi đang loại bỏ trường hợp bạn có hội chứng sợ độ cao). Tôi nghĩ là bạn sẽ bước qua. Bây giờ chúng ta hãy thay đổi khung cảnh một chút. Bạn hãy tưởng tượng lúc này có hai tòa tháp cao một trăm tầng ở kế bên nhau. Bây giờ chúng ta sẽ lấy trực thăng đưa thanh sắt này lên và thả vào giữa hai tòa tháp này, khoảng cách 2 tòa tháp là 20 mét. Tôi đang đứng ở đầu bên kia với 10.000.000 đô la. Liệu bạn có bước qua thanh sắt để lấy 10.000.000 đô la này không? Gần như là không.

Chúng ta lại tiếp tục thay đổi bối cảnh một chút. Trời bắt đầu mưa lất phất và có gió thổi. Hiện tại tôi đang giữ 1 va li tiền 50.000.000 đô la. Lại một lần nữa tôi hỏi bạn: “Bạn có bước qua thanh sắt này hay không?” Có thể có, có thể không phải không? Bây giờ, giả sử như ở đầu bên kia của thanh sắt là một người thân mà bạn yêu thương nhất trên đời này, và nếu bạn không nhanh chóng bước qua thanh sắt để cứu người này, tôi sẽ đẩy họ ngã khỏi tòa tháp. Liệu bạn có bước qua thanh sắt để cứu họ không? Nếu như bạn giống với đa số mọi người, chắc chắn rằng bạn sẽ không do dự trả lời câu hỏi này. Dĩ nhiên là bạn sẽ băng qua thanh sắt rồi.

Điều thú vị ở chỗ trong cuộc sống này, ngoài người thân ra thì cũng có những giá trị, những ưu tiên khác mà bạn sẵn sàng tranh đấu tới cùng để bảo vệ cho nó (Ví dụ: bảo tồn động vật, hòa bình dân tộc, sự công bằng, lẽ phải, kiến thức nhân loại… chẳng hạn). Và đây chính là điều mà bạn phải tự hỏi chính mình:

  • Có điều gì trong cuộc sống này cũng đáng giá như vậy? Cũng có giá trị quan trọng như vậy khiến bạn sẵn sàng bước qua thanh sắt?
  • Điều gì bạn yêu quý nhất và sẵn sàng hi sinh mạng sống của mình cho nó?

Đó có thể là những người bạn/người thân hoặc những người thật sự có giá trị trong cuộc đời bạn. Hoặc cũng có thể đó là những thứ hay tính chất như: thành công, hạnh phúc, sự bình an, công bằng, trí tuệ, tình yêu, dũng cảm, thông minh, năng lực… mà có thể đáng để bạn bước qua thanh sắt? Hãy dành một khoảng thời gian để viết xuống những điều mà bạn nghĩ là quan trọng với bạn.

Bài tập 2: Họ sẽ nói những gì?

Bây giờ, bạn hãy từ từ nhắm mắt lại, cho phép mình tưởng tượng ra những hình ảnh trong đầu mình, cho phép mình cảm nhận không khí xung quanh mình, cho phép mình được thư giãn. Bây giờ bạn nhìn thấy bản thân mình đang đến dự lễ tang của một người thân. Hãy hình dung mình đang lái xe đến nơi cử hành tang lễ, đậu xe và bước ra ngoài. Trong lúc bạn bước vào bên trong tòa nhà, bạn để ý thấy những bông hoa trắng và tiếng đàn êm dịu. Bạn nhìn thấy gương mặt của bạn bè và những người trong gia đình bạn. Bạn cảm thấy một không khí nuối tiếc ảm đạm khắp căn phòng khi một người đặc biệt với mình mất đi. Bạn cũng đồng cảm với niềm vui của mọi người khi đã từng được biết và làm bạn với người này.

Khi bạn bước đến giữa phòng và nhìn vào trong quan tài, bạn bất ngờ đối diện với chính bản thân mình. Người nằm ở trong đó chính là bạn, và đây là tang lễ dành cho bạn. Tất cả mọi người hôm nay đến đây là để tưởng nhớ bạn. Họ ở đây để thể hiện tình cảm và sự trân trọng dành cho cuộc đời bạn đã sống. Trong lúc bạn ngồi và chờ đợi buổi lễ bắt đầu, bạn nhìn vào khung chương trình trong tay mình. Có tất cả bốn người sẽ phát biểu.

  • Người thứ nhất là một người từ gia đình của bạn – có thể là cha, là mẹ, là anh chị em, cô, chú, một đứa cháu hay ông bà.
  • Người thứ hai là một trong những người bạn thân của bạn.
  • Người thứ ba là người làm chung công ty/tổ chức với bạn, hoặc là một người thầy/cô trong trường của bạn.
  • Và người cuối cùng là một người đến từ nhà thờ, hoặc một tổ chức cộng đồng mà bạn đã tham gia.

Bây giờ bạn hãy suy nghĩ thật kỹ.

  • Bạn muốn những người này sẽ nói gì về bạn và cuộc đời bạn? (4 người riêng biệt)
  • Bạn muốn họ nói rằng bạn là người con như thế nào?
  • Bạn muốn họ nói bạn là một người bạn như thế nào?
  • Khi họ cần bạn, bạn có mặt ở đó hay không?
  • Bạn có quan tâm, tin tưởng và thật sự tôn trọng họ hay không?
  • Người bạn thân của bạn sẽ nói gì về bạn tại lễ tang của chính bạn?
  • Bạn muốn họ nói những đóng góp của bạn cho cuộc đời người khác như thế nào?
  • Những thành tựu nào bạn đã đạt được mà bạn muốn họ ghi nhớ?

Hãy ghi lại câu trả lời của bạn, bạn muốn họ nói về bạn là một con người như thế nào sau khi bạn ra đi?

Bài tập 3: Rokeach Values Survey

Phần dịch thuật các giá trị của bài tập này thuộc quyền sở hữu của www.unity.com.vn

Bạn vui lòng tải về bài tập Rokeach Values Survey trong link này: Bài Tập Rokeach Values Survey.

Sau khi làm xong ba bài tập này, bạn sẽ có ba danh sách các giá trị khác nhau. Bây giờ bạn hãy nhìn vào ba danh sách này và xem có những giá trị nào lặp đi lặp lại trong cả ba danh sách, đó có thể là những ưu tiên quan trọng nhất của bạn. Hãy khoanh tròn những giá trị trùng lặp đó lại. Bên cạnh đó, bạn hãy xem thử có những giá trị nào nữa mà quan trọng với bạn hay không. Mục tiêu của bước này là lọc làm sao cho bạn chỉ còn khoảng 5-8 giá trị ưu tiên nhất mà thôi.

Bước 2: Sắp xếp thứ tự ưu tiên các giá trị của bạn

Bây giờ bạn hãy lấy danh sách các giá trị và sắp xếp chúng theo thứ tự quan trọng với bạn. Giá trị quan trọng nhất sẽ nằm ở trên cùng. Giá trị quan trọng kế tiếp sẽ nối tiếp theo, và cứ tiếp tục như thế.

Hãy so sánh từng giá trị với nhau, và bạn phải làm quá trình này càng nhanh càng tốt. Không nên để cho bản thân có thời gian suy nghĩ quá lâu, bởi vì câu trả lời phải đến từ trực giác của bạn. Nếu để quá lâu, bạn sẽ bắt đầu phân tích từng giá trị và cuối cùng bạn sẽ có một bản danh sách những giá trị mà bạn nghĩ là bạn “nên” có, thay vì là cái bạn “thật sự” ưu tiên.

Có thể bạn sẽ thắc mắc tại sao bước này lại quan trọng. Câu trả lời đó là: Nếu bạn thật sự rõ về thứ tự các giá trị của mình, bạn sẽ rất dễ dàng trong việc ra quyết định.

Lấy ví dụ, hãy tưởng tượng rằng giá trị cao nhất mà bạn có đó chính là tìm kiếm sự thú vị và bạn là người thích cảm giác mạnh. Bạn cũng có giá trị là an toàn và bền vững, nhưng bạn cũng đã xác định giá trị này không quan trọng bằng giá trị đầu tiên. Nếu bạn đang học để trở thành một kế toán, một nghề mà bạn phải dành rất nhiều thời gian của mình ngồi ở bàn làm việc tính toán số liệu, thì nhiều khả năng là bạn sẽ không cảm thấy thỏa mãn trong con đường sự nghiệp của mình.

Một ví dụ khác cho việc biết thứ tự giá trị của mình ứng dụng cả vào những quyết định nhỏ như sau. Hãy tưởng tượng rằng một trong những giá trị của bạn là sức khỏe tốt và cơ thể khỏe mạnh. Một giá trị khác của bạn đó là tương tác xã hội và thời gian vui vẻ cùng bạn bè. Một trong những người bạn của bạn gọi cho bạn và bảo rằng thứ sáu này anh/cô ta sẽ chiêu đãi một buổi tiệc lớn. Bạn biết chắc chắn rằng buổi tiệc này sẽ có nhiều thức uống có cồn. Việc bạn đi hay không sẽ là một lựa chọn rất đơn giản dựa trên việc bạn đánh giá giá trị nào cao hơn. Nếu giá trị tương tác xã hội cao hơn sức khỏe tốt, thì rõ ràng bạn sẽ lựa chọn đi dự tiệc. Ngược lại, nếu giá trị sức khỏe cao hơn, bạn sẽ không có mặt tại bữa tiệc.

Hãy tưởng tượng bạn được nhận một công việc trả lương rất cao và nó yêu cầu bạn phải sống ở một đất nước khác mà bạn không biết tiếng và cũng không biết ai ở đó cả. Việc bạn nhận công việc này hay không sẽ hoàn toàn dựa trên giá trị mà bạn sắp xếp. Nếu bạn lựa chọn giá trị phiêu lưu và liều lĩnh cùng với việc nâng cao thu nhập của mình hơn các giá trị khác, thì có lẽ bạn sẽ cân nhắc về đề nghị này. Nếu bạn lựa chọn giá trị an toàn, ổn định và cuộc sống gia đình thì bạn sẽ bỏ qua lời đề nghị này.

Bạn ưu tiên giá trị nào là quyền của bạn. Đây phải là lựa chọn của bạn. Thứ tự giá trị cá nhân của bạn có thể thay đổi theo từng giai đoạn cuộc sống bạn. Ví dụ, khi còn ngồi ghế nhà trường và chưa kết hôn, giá trị gia đình có thể không được xếp hạng cao bằng thành tích học tập của bạn. Nhưng về sau này, có thể bạn đã có gia đình và đang phát triển sự nghiệp, những giá trị này lại sẽ trở thành quan trọng với bạn. Có thể các giá trị này đã nằm trong danh sách của bạn, nhưng có điều chúng không được ưu tiên cao thôi.

Bước 3: Mô tả giá trị của bạn

Tại bước 3, bạn sẽ xác định xem từng giá trị cá nhân này có ý nghĩa gì với mình. Bạn sẽ mô tả ý nghĩa của việc sống với những giá trị này như thế nào. Một gợi ý dành cho bạn đó là hãy viết những đoạn văn mô tả giá trị dưới dạng câu khẳng định. Một lời khẳng định bao gồm 3 yếu tố:

  • Nó phải được viết dưới dạng khẳng định.

Giả sử bạn có giá trị là giữ gìn sức khỏe, thì câu khẳng định của bạn có thể là: “Tôi ăn những thức ăn dinh dưỡng cho cơ thể mình, tôi luyện tập thể thao thường xuyên, và tôi sẽ cho cơ thể nghỉ ngơi đầy đủ để làm mới và nạp năng lượng cho bản thân.” Bạn không nên viết như sau: “Tôi không ăn thức ăn có hại. Tôi sẽ không trải qua một ngày mà không tập thể thao và tôi sẽ không để căng thẳng lấn át mình.” Có thể bạn nghĩ rằng đây là một câu khẳng định hữu ích. Nhưng thực chất là tiềm thức của bạn không hiểu những từ như “không,” “không bao giờ,” “sẽ không,”…

  • Sử dụng đại từ ngôi thứ nhất.

Hãy để ý ví dụ ở trên “Tôi ăn những thức ăn dinh dưỡng cho cơ thể mình, tôi luyện tập thể thao thường xuyên, và tôi sẽ cho cơ thể nghỉ ngơi đầy đủ để làm mới và nạp năng lượng cho bản thân.” Chúng ta sẽ không nói: “Những người khỏe mạnh là những người ăn thức ăn dinh dưỡng và tập thể thao đều đặn.” Khi chúng ta tự đưa mình vào trong lời khẳng định, chúng ta sẽ định hướng hành vi của mình trùng với các giá trị. Nếu lời khẳng định của chúng ta phản ánh hành vi của người khác, tâm trí của ta sẽ khó bị thuyết phục hơn.

  • Được viết dưới thì hiện tại, như thể nó đang diễn ra.

Chúng ta hãy đọc lại ví dụ một lần nữa: “Tôi ăn những thức ăn dinh dưỡng cho cơ thể mình, tôi luyện tập thể thao thường xuyên, và tôi sẽ cho cơ thể nghỉ ngơi đầy đủ để làm mới và nạp năng lượng cho bản thân.” Bạn sẽ thấy rằng nó không được viết là: “Tôi sẽ ăn những thức ăn dinh dưỡng. Tôi sẽ tập thể thao. Tôi sẽ kiểm soát mức độ căng thẳng của mình.” Nguyên lý này cũng giống như hai nguyên lý trên. Khi chúng ta nói với não bộ mình một điều gì đó lặp đi lặp lại, rằng điều này đang thật sự diễn ra, thì chúng ta sẽ có xu hướng tin vào nó và hành động theo hướng đó. Sau đây là một ví dụ về mô tả giá trị cá nhân Gia Đình của một người: “Tôi trân trọng giá trị gia đình của mình. Tôi đảm bảo rằng dù có thể tôi không thể luôn dành thời gian cho gia đình, nhưng tôi luôn tìm mọi cách để các thành viên trong gia đình của mình được hạnh phúc. Mỗi khi có thời gian bên nhau, tôi tập trung toàn bộ cho gia đình của mình.” Bạn có thể tham khảo ví dụ này và từ đó viết lên bản mô tả giá trị của riêng mình. Có một điều bạn cần lưu ý là bạn không nên thấy nản chí nếu như bạn viết một đoạn mô tả và nhận ra rằng bạn chưa làm được gì để hiện thực hóa giá trị này. Không sao cả. Benjamin Franklin phải mất 50 năm luyện tập cho đến khi ông thừa nhận rằng mình đã hiện thực hóa các giá trị của mình. Chúng ta cũng không cần phải vội vã làm gì. Như Lão Tử đã từng nói: “Hành trình vạn dặm bắt đầu bằng một bước đi.”

Bước 4: Liên tục xem lại, đánh giá và cập nhật giá trị của mình

Đây là bước cuối cùng, và là bước mà bạn cần phải làm một cách thường xuyên và đều đặn. Bởi vì trong những lần đầu tiên khi thực hiện việc xác định giá trị cá nhân của mình, có thể bạn vẫn chưa thật sự định nghĩa rõ ràng và có cảm giác chắc chắn về thứ tự ưu tiên của các giá trị. Không sao cả, đó là điều hoàn toàn bình thường. Điều quan trọng là bạn cần phải luôn xem xét lại, đánh giá và cập nhật, bổ sung, chỉnh sửa danh sách giá trị của mình. Hãy nhớ rằng mỗi lúc bạn đang gặp băn khoăn trong cuộc sống, đó là lúc bạn cần phải xem xét lại thật kĩ những giá trị cá nhân của chính mình để đưa ra một lựa chọn sáng suốt dựa trên những giá trị mà bạn luôn tuân thủ.

Giá trị cá nhân sẽ như là chiếc la bàn chỉ đường, dẫn dắt cho bạn vượt qua những thời khắc khó khăn nhất trong cuộc sống này. Bạn hãy luôn tự hỏi chính mình rằng: “Liệu mình có đang được sống thật với những giá trị của mình hay không?” Bởi vì chỉ có khi ta được là chính mình, ta mới có thể phát huy hết tất cả mọi tiềm năng bên trong con người của chúng ta.

Tôi chúc cho bạn luôn luôn sống mạnh mẽ với những giá trị của mình.

Đinh Hải Đăng