Định Hướng Sự Nghiệp Với Giá Trị Cá Nhân (Phần 1)

Đinh Hải Đăng

Chào bạn,

Cũng đã khá lâu rồi tôi chưa viết thêm bài nào cho trang web. Lý do là vì tôi vừa mới nhận một công việc mới và cần khá nhiều thời gian để làm quen với nó, chính vì vậy nên thời gian để viết bài bị bóp hẹp và không được ưu tiên nhiều như trước. Hôm nay là một ngày hiếm hoi tôi có thời gian rảnh để viết bài cho trang web.

Đã từ rất lâu rồi tôi rất thích giúp đỡ cho các bạn trẻ trong độ tuổi 20 định hướng sự nghiệp của mình. Tôi vẫn nhớ như in lý do mình quyết tâm thi vào Sư Phạm, vì lúc ấy tôi nghĩ rằng nếu tôi là thầy giáo, chắc chắn học sinh của mình sẽ không khổ sở khi phải quyết định con đường mình đi.

Nguyên nhân là do từ khi ngồi trên ghế nhà trường, tôi đã cảm thấy công tác định hướng sự nghiệp của nền giáo dục quá kém và thiếu sót. Hầu như có thể nói là định hướng trường học thì đúng hơn là định hướng sự nghiệp. Chúng ta quá chăm chăm vào việc thi trường gì, chứ chúng ta ít khi nào tự hỏi: “Mình là ai? Mình mạnh gì? Mình yếu gì? Mình có năng lực gì? Mình có ước mơ gì?” để từ đó định hướng cho mình một con đường đi rõ ràng.

Trong quá trình làm Career Coaching (Định Hướng Sự Nghiệp) với khách hàng của tôi, có một yếu tố rất quan trọng để giúp cho việc định hướng con đường tương lai của mình rõ ràng hơn rất nhiều. Yếu tố đó chính là Giá Trị Cá Nhân. Và đó chính là điều chúng ta sẽ bàn luận trong bài viết này.

Giá Trị Cá Nhân là gì?

Trước khi bắt đầu nói đến định nghĩa, tôi muốn hỏi các bạn một vài câu hỏi sau:

  • Trong các hãng xe máy (hoặc xe hơi), bạn chọn hãng xe nào và tại sao?
  • Đâu là yếu tố quan trọng nhất ở người bạn đời của mình?
  • Hai người bạn thân nhất của bạn có đặc điểm gì?
  • Giữa công việc lương cao nhưng bạn không yêu thích và công việc bạn yêu thích nhưng lương không cao, bạn sẽ chọn công việc nào?
  • Nếu bây giờ bạn có 100 triệu trong tay thì bạn sẽ làm gì?

Và tôi dám chắc chắn với bạn một điều rằng câu trả lời của bạn sẽ khác 80% so với câu trả lời của tôi, hay của bất kỳ ai khác nếu bạn đưa cho họ danh sách câu hỏi này.Giá trị cá nhân

Đến đây bạn có thể lờ mờ đoán ra Giá Trị Cá Nhân là gì không?

Đúng vậy! Giá Trị Cá Nhân chính là những điều mà mỗi người chúng ta cho rằng là quan trọng, là ưu tiên cao nhất của chúng ta trong cuộc sống. Giá Trị Cá Nhân chính là nền tảng, là kim chỉ nam cho chúng ta, và nó dẫn dắt mọi hành động và lựa chọn của chúng ta trong cuộc sống này.

Tôi sẽ lấy một vài ví dụ:

  • Nếu một người có giá trị là Sức Khỏe, nghĩa là đối với họ, mỗi lựa chọn đưa ra đều được cân nhắc dựa trên giá trị này. Nếu như họ được mời làm công việc mới lương rất cao nhưng lại không có thời gian để họ chăm sóc sức khỏe, nhiều khả năng họ sẽ lựa chọn không nhận công việc ấy.
  • Tuy nhiên, cũng cùng trường hợp ấy nhưng một người có giá trị là Sự Công Nhận Xã Hội hoặc Sự Nghiệp thì rất nhiều khả năng họ sẽ lựa chọn nhận công việc ấy, dù cho nó sẽ có hệ quả với sức khỏe của họ.
  • Hoặc giả sử như một người có giá trị Trung Thực, họ sẽ cảm thấy những công việc đòi hỏi phải “đi cửa sau” hay “phong bì” sẽ không phải là những công việc dành cho họ.
  • Hoặc lấy trường hợp của tôi chẳng hạn. Một trong những giá trị quan trọng nhất của tôi là Phát Triển Bản Thân. Chính vì vậy nếu một công việc không còn khiến cho tôi cảm thấy mình có cơ hội được phát triển nữa, tôi sẽ cần phải xem xét việc không tiếp tục theo đuổi công việc này nữa. Đó là lý do vì sao tôi nghỉ việc và chuyển sang một công việc mới thử thách hơn và giúp cho tôi học hỏi được nhiều thứ hơn.

Điều gì tạo nên Giá Trị Cá Nhân?

Giá Trị Cá Nhân được hình thành từ khi chúng ta còn bé cho đến khi trưởng thành, thông qua các nguồn khác nhau:

  • Môi trường chúng ta được nuôi nấng
  • Cha mẹ
  • Ông bà
  • Bạn bè
  • Thầy cô
  • Truyền thông xã hội
  • Thời đại mà chúng ta sinh sống
  • Những quyển sách chúng ta đọc
  • Những người mà chúng ta ngưỡng mộ

Theo như nhà xã hội học Morris Massey, Giá Trị Cá Nhân được hình thành ở ba giai đoạn sau:

  • Giai đoạn In Dấu (imprint period) xảy ra từ lúc ta sinh ra đến lúc ta 7 tuổi. Ở giai đoạn này chúng ta như bọt biển vậy. Chúng ta sẽ hấp thụ hết tất cả mọi thông tin diễn ra xung quanh mình và chấp nhận hầu hết chúng như sự thật, đặc biệt là từ cha mẹ của chúng ta.
  • Giai đoạn Bắt Chước (modeling period) được hình thành từ năm 8 tuổi đến 13 tuổi. Ở giai đoạn này, chúng ta sẽ bắt chước mọi người, thường là cha mẹ chúng ta, và những người khác nữa. Thay vì chấp nhận mọi thứ một cách mù quáng, ở giai đoạn này chúng ta thử nghiệm mọi thứ và xác định cảm nhận của chúng ta về những điều này như thế nào. Bạn có nhớ rằng trong giai đoạn này, thường chúng ta bị ấn tượng và nghe lời thầy cô hơn cha mẹ không? Là bởi vì bạn thấy rằng thầy cô có nhiều kiến thức và bạn cảm thấy bị ấn tượng bởi điều ấy.
  • Giai đoạn Xã Hội Hóa (socialization period) từ 14 tuổi đến 21 tuổi. Ở giai đoạn này chúng ta bị ảnh hưởng rất lớn bởi bạn bè. Trong quá trình phát triển, chúng ta sẽ tìm kiếm những cách để giúp chúng ta thoát khỏi những niềm tin, giá trị mà chúng ta được lập trình từ nhỏ. Vì vậy, một cách tự nhiên chúng ta sẽ tìm đến những người có vẻ giống chúng ta. Các ảnh hưởng khác trong giai đoạn này còn bao gồm truyền thông, sách vở, công nghệ, thần tượng, thời đại chúng ta sống…

Bây giờ khi bạn đã hiểu tổng quan về Giá Trị Cá Nhân là gì, bạn cần phải biết lý do tại sao nó lại rất quan trọng trong quá trình định hướng sự nghiệp của mình.

Tại sao Giá Trị Cá Nhân lại quan trọng để định hướng sự nghiệp?

Lý do là vì khác với các mục tiêu có thời hạn rõ ràng, Giá Trị Cá Nhân là những thứ sẽ kéo dài suốt cả cuộc đời bạn.

  • Một người có giá trị về Sức Khỏe sẽ khó có thể nói rằng: “Năm nay tôi sẽ tập thể thao đến tháng 6 thôi, sau đó tôi sẽ ngừng lại và xả láng nửa năm.”
  • Hay một người có giá trị về Cống Hiến Xã Hội cũng khó mà nói rằng: “Năm nay mình chỉ đi làm từ thiện 1 lần rồi thôi.”

Giá Trị Cá Nhân không có điểm dừng, và nó sẽ kéo dài suốt đời bạn.

Và như Steve Jobs từng nói: “Công việc sẽ chiếm phần lớn cuộc đời bạn và cách duy nhất để thành công thật sự là làm những gì mà bạn tin là những việc tuyệt vời. Và cách duy nhất để làm những việc tuyệt vời là bạn phải yêu việc mình làm.”

Nhưng nếu như bạn phải làm một công việc mà không thích hợp với Giá Trị Cá Nhân của bạn, làm sao bạn có thể yêu công việc đó được? Hãy thử tưởng tượng xem:

  • Một người có giá trị Sức Khỏe lại làm công việc liên quan đến ngành công nghiệp độc hại như thuốc lá, rượu bia… liệu họ có hạnh phúc và trọn vẹn không?
  • Một người có giá trị Gia Đình lại làm các công việc lấy đi phần lớn thời gian của họ cho gia đình, liệu họ có cảm thấy mãn nguyện từ bên trong của mình?
  • Một người có giá trị là Có Ích lại làm trong một môi trường nơi đồng nghiệp đấu đá, đâm chọc sau lưng nhau, liệu họ có thấy mình thanh thản hay không?
  • Một người có giá trị là Phát Triển nhưng xung quanh là những người chấp nhận sự ổn định, liệu họ có cảm thấy thuộc về nơi ấy?
  • Một người có giá trị là Đam Mê nhưng lại làm một công việc mà họ không yêu thích, liệu họ có làm công việc ấy với nguồn năng lượng dồi dào?
  • Một người có giá trị Tự Do hoặc Sáng Tạo nhưng lại làm các công việc đòi hỏi sự tỉ mẩn, chi li, chi tiết và lập đi lập lại hết ngày này sang ngày khác, liệu họ có cảm thấy tiềm năng ở bản thân mình?
  • ·         …

Nếu Giá Trị Cá Nhân kéo dài cả đời, điều đó đồng nghĩa rằng nếu bạn không làm công việc phù hợp giá trị của mình, bạn sẽ không cảm thấy trọn vẹn và hạnh phúc.

Giá trị cá nhân

Đối với mọi khách hàng của mình, tôi luôn luôn đặt cho họ một câu hỏi coaching như sau: “Liệu công việc này có cho phép bạn được sống thật với giá trị của mình hay là không?”

Và tôi cũng muốn bạn hãy bắt đầu tự hỏi chính mình: Liệu ngành nghề mình đang theo đuổi có đúng với giá trị mà bạn mong muốn hay không? Liệu công việc bạn đang làm có cho phép bạn sống thật với giá trị của mình hay không? Bạn có được thể hiện Giá Trị Cá Nhân của mình trong công việc hay không?

Tới đây tôi sẽ tạm ngừng bài viết này để bạn có thời gian suy ngẫm về những điều tôi vừa chia sẻ. Trong phần tiếp theo, tôi sẽ hướng dẫn bạn cách xác định Giá Trị Cá Nhân của mình. Còn nếu như bạn là tuýp người phải thông qua giao tiếp, thảo luận và chia sẻ thì mới xác định rõ được thì bạn có thể tham khảo dịch vụ Career Coaching (Định Hướng Sự Nghiệp) của tôi.

Cầu chúc những điều tốt lành nhất cho bạn!

Đinh Hải Đăng

10 Sai Lầm Khi Lựa Chọn Nghề Nghiệp

Rất nhiều người tin rằng họ biết cách chọn nghề, ấy thế mà nhiều người vẫn tìm phải những công việc không thoải mái chút nào. Sau đây là 10 sai lầm khi chọn việc, bạn nên tránh nhé

1. Chọn nghề thật đơn giản

Trên thực tế thì chọn nghề là quá trình không hề đơn giản, và bạn nhất thiết phải đầu tư thời gian công sức một cách thoả đáng vào đó. Chọn nghề là một quá trình phức tạp với nhiều công đoạn. Trước tiên bạn phải nhìn nhận lại bản thân để hiểu rõ hơn về bản thân mình đồng thời tìm hiểu thật kĩ về lĩnh vực nghề nghiệp mà bạn đang quan tâm để có quyết định hợp lý.

2. Chuyên gia tư vấn sẽ giúp tôi lựa chọn lĩnh vực nghề nghiệp phù hợp

Chuyên gia tư vấn nghề nghiệp hay bất cứ ai khác đều không thể khẳng định nghề nghiệp nào thì phù hợp với bạn nhất. Họ chỉ có thể đưa ra cho bạn lời khuyên, sự chỉ dẫn cơ bản nhất trong việc lựa chọn nghề nghiệp và phần nào giúp quá trình quyết định lựa chọn nghề nghiệp của bạn trở nên dễ dàng hơn mà tôi. Bạn mới là người quyết định.

3. Tôi không thể kiếm sống nếu chỉ làm những nghề mình thích

Ai nói với bạn điều đó? Khi lựa chọn một nghề nghiệp nhất định, tất nhiên bạn phải yêu thích nghề nghiệp đó, thậm chí là rất đam mê lĩnh vực đó, vậy tại sao bạn lại nói là: “Tôi không thể kiếm sống bằng việc làm những gì mình thích”. Thêm vào đó là: Mọi người có xu hướng làm tốt những việc mà họ yêu thích thậm chí đó là những công việc mà trước đó họ không được đào tạo bài bản để làm. Họ hoàn toàn có thể vừa làm vừa học hỏi vừa cố gắng không ngừng để làm tốt công việc. Khi lựa chọn nghề nghiệp bạn nên dựa theo sở thích của mình chứ không dựa theo phong trào, bạn chỉ có thể thành công nếu bạn thực sự yêu thích công việc.

4. Tôi nên chọn nghề hot

Thời gian qua, đã có nhiều bài báo và cuốn sách liệt kê những ngành nghề hot trong tương lai. Việc bạn tham khảo những danh sách đó không có gì là tổn hại cả. Và sẽ rất bình thường nếu một trong những nghề đó hấp dẫn bạn. Tuy nhiên bạn đừng “nhắm mắt đưa chân” chọn liều một nghề trong danh sách đó với hi vọng sau này mình sẽ nổi tiếng, sẽ thành công. Những dự đoán đó thường dựa theo một số tài liệu nhất định hoặc những linh cảm đặc biệt của các chuyên gia, nên nhiều khi không hoàn toàn đúng. Có nhiều nghề hiện tại đang hot nhưng không có nghĩa là trong tương lai chúng vẫn hot. Thêm vào đó là trước khi lựa chọn một nghề, bạn phải cân nhắc thêm rất nhiều yếu tố: Sở thích, năng lực, kĩ năng… của bản thân xem mình có phù hợp không?

5. Càng kiếm được nhiều tiền, càng hạnh phúc

Lương là yếu tố quan trọng, nhưng không phải là nhân tố duy nhất mà bạn quan tâm khi lựa chọn nghề nghiệp. Nhiều tài liệu khảo sát gần đây cho thấy: Tiền không phải là nhân tố chính đem lại cảm giác thoải mái trong công việc cho nhân viên. Rất nhiều người quan tâm đến bản chất công việc mà họ phải làm chứ không phải là lương. Tất nhiên bạn cũng nên cân nhắc đến vấn đề lương bổng cùng nhiều vấn đề khác nữa trong quá trình lựa chọn nghề nghiệp.

6. Một khi tôi đã chọn một nghề thì mãi mãi tôi phải theo nghề đó

Không đúng. Nếu bạn không thích nghề mà bạn đã chọn vì rất nhiều lý do thì bạn có thể thay đổi chứ, có ai bắt bạn phải trung thành với nó suốt đời đâu? Biết đâu khi thay đổi công việc bạn sẽ có cơ hội tốt hơn. Rất nhiều người thay đổi công việc nhiều lần trong suốt cuộc đời họ đấy thôi.

7. Nếu tôi thay đổi nghề thì những kĩ năng cũ sẽ vô tác dụng

Bạn có giữ được những kĩ năng làm việc trước đây hay không là tuỳ thuộc vào bạn. Bạn có thể áp dụng chúng vào công việc mới một cách linh hoạt, chứ không rập khuôn theo cách cũ. Những hiểu biết và kinh nghiệm trong lĩnh vực cũ cũng sẽ giúp bạn nhiều trong công việc mới nếu bạn biết cách áp dụng.

8. Chọn nghề giống người thân

Nếu bạn thân (người thân) của bạn hạnh phúc và thành đạt với lĩnh vực họ chọn thì không có gì đảm bảo rằng bạn cũng vậy. Mỗi người có một năng lực và sở thích khác nhau và họ phù hợp với những công việc khác nhau. Bạn đừng nghĩ rằng nếu người thân của bạn thành công trong ngành kế toán chẳng hạn thì bạn cũng sẽ trở thành một kế toán giỏi. Bạn có thể lắng nghe lời khuyên của họ nhưng đừng áp dụng máy móc. Hãy quan tâm đến lĩnh vực mà bạn yêu thích và bạn có thể làm tốt chứ đừng bắt chước một cách máy móc.

9. Nếu chọn đúng ngành nghề phù hợp thì tôi sẽ thành công

Chọn đúng nghành nghề rất quan trọng, nhưng không có nghĩa là bạn không cố gắng mà vẫn thành công. Bạn nên nhớ rằng: Còn quá nhiều việc bạn phải làm mới vươn tới thành công được, làm gì có con đường vinh quang nào trải đầy hoa hồng? Bạn phải biết lên kế hoạch chiến lược để thành công hơn nữa trong sự nghiệp, và phải luôn luôn học hỏi, luôn luôn cố gắng làm việc thì mới mong thành công.

10. Tôi chỉ thực sự hiểu nghề nghiệp khi bắt tay vào làm

Không phải chỉ khi bạn bắt tay vào làm công việc thì bạn mới hiểu về nó. Bạn hoàn toàn có thể hiểu nhiều hơn khi đọc nhiều tài liệu về lĩnh vực mà bạn quan tâm. Bạn hoàn toàn có thể hỏi thêm kinh nghiệm của những người đi trước từng làm trong lĩnh vực đó. Có nhiều cách để bạn lĩnh hội thông tin về ngành nghề bạn quan tâm trước khi bạn bước vào làm thực sự. Bạn đừng vội dấn thân vào nghành nghề mà mình chưa kịp hiểu sâu, kẻo bạn sẽ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan đó.

Trước khi lựa chọn cho mình một nghề nghiệp phù hợp, các bạn trẻ nên tránh những sai lầm trên. Hãy tỉnh táo khi lựa chọn công việc, các bạn sẽ loại bỏ được những thất bại có thể mắc phải trong tương lai.