Coach Wooden – Nguyên Tắc 6: Xây Một Hầm Trú Chống Lại Những Ngày Mưa Gió Bằng Cuộc Đời Mà Bạn Sống

Đinh Hải Đăng

Chào các bạn,

Hôm nay chúng ta sẽ đến với Nguyên tắc thứ 6 của Coach WoodenXây một hầm trú chống lại những ngày mưa gió bằng cuộc đời mà bạn sống (Build a shelter against a rainy day by the life you live). Mình chưa nghĩ ra cách dịch nào cho văn vẻ hơn nữa, bạn nào đọc bài rồi mà nghĩ ra thì nói mình để mình sửa nhé.

Làm thế nào để tạo nên một chỗ trú ẩn vững chắc trước những ngày mưa gió? Nếu xét về nghĩa đen, thì chỗ trú ẩn ấy chắc chắn phải có nền móng thật vững chắc. Bên cạnh đó, nó phải sử dụng những nguyên liệu tốt nhất, và phải được thiết kế cho ăn khớp với nhau.

Còn xét về nghĩa bóng, chỗ trú ẩn này chính là cuộc đời mà chúng ta sống, cách chúng ta sống. Nền móng vững chắc chính là những giá trị sống mà chúng ta chọn cho bản thân mình.

Nếu các bạn có đọc qua những nguyên tắc trước của Coach Wooden, các bạn sẽ thấy mình hay nhắc nhiều đến việc tập trung vào bên trong bản thân. Xây dựng nội lực cho mình thật vững mạnh để có thể đương đầu với những thử thách trong cuộc sống. Chọn đọc những quyển sách nói về việc xây dựng nhân cách/phẩm cách (character) thay vì là chiêu trò/bí quyết (techniques).

Và rõ ràng hầm trú mà cha của Coach Wooden nói ở đây không phải là vật chất. Theo lời diễn giải của Coach Wooden, thì cách để xây dựng một chỗ trú ẩn chống lại những ngày mưa gió không phải bằng cách tích lũy tài sản vật chất, mà là bằng cách trở thành một con người có phẩm chất.

Vậy nên vấn đề ở đây không phải là cố gắng tích lũy của cải vật chất, mà là tích lũy giá trị, đạo đức, nhân cách, đức tin, mối quan hệ gia đình vững mạnh, tình bạn tri kỷ. Đây chính là những “tài sản” sẽ giúp chúng ta sống sót qua những cơn mưa bão và lũ lụt của cuộc đời.

1. Nhân cách và Giá trị sống – Hầm trú đầu tiên

Nhân cách và giá trị của bạn giống như rau củ mọc dưới ánh nắng mặt trời vậy – bạn có thể cất trữ chúng trong những hầm chứa trong tâm hồn mình. Chúng sẽ luôn luôn ở đó để bạn sử dụng trong những thời khắc thiếu thốn, trong những mùa mưa gió của cuộc đời.

Phẩm cách và giá trị sống mạnh mẽ sẽ cho bạn khả năng đưa ra những quyết định sáng suốt trong những tình huống khó khăn. Roy O. Disney, anh trai và đối tác kinh doanh của Walt Disney, từng nói rằng: “Không khó để ra quyết định khi bạn biết giá trị của mình là gì.”

Ở phần này mình sẽ nói qua về một số giá trị sống điển hình mà Coach Wooden luôn tâm niệm và làm theo.

a. Sự khiêm tốn

Coach Wooden là một người rất khiêm tốn, dù rằng những gì ông đạt được hoàn toàn cho phép ông có quyền được tự hào.

Sự khiêm tốn thật sự không khiến bạn nghĩ thấp về bản thân (think less of yourself); nó chỉ đơn giản khiến bạn ít nghĩ về bản thân hơn (think of yourself less). Bạn vẫn hoàn toàn có thể rất khiêm tốn nhưng vẫn có quyền có cảm giác tự hào ở bên trong mình.

Phóng viên Jim O’Connell của tờ Associated Press đã từng một lần phỏng vấn Coach Wooden. Anh nhắc đến Coach như một “huyền thoại” và gọi ông bằng biệt danh “Phù Thủy của Xứ Westwood” mà làng báo chí thể thao đã đặt cho ông. Coach nói với O’Connell như sau: “Tôi không phải là huyền thoại và tôi cảm thấy bối rối khi nhắc đến nó. Tôi cũng không thích danh hiệu ‘Phù Thủy’. Tôi không thích sự khiêm tốn giả tạo. Tôi tự hào về việc mình may mắn khi có được những cầu thủ tuyệt vời, những người đã mang về cúp vô địch quốc gia, mà tôi là một phần trong đó… Nhưng tôi cũng là người thực tế, và tôi biết rằng nếu không có những cầu thủ này, điều đó sẽ không bao giờ xảy ra.”

Thật ra một đội bóng dù có những cầu thủ tài năng đến mấy nhưng thiếu đi người thuyền trưởng để dẫn dắt họ thì đội bóng ấy cũng không thể nào đạt được chiến thắng vẻ vang. Coach Wooden là người đã mang lại những điều thần kỳ cho UCLA, nhưng ông luôn luôn khiêm tốn về những thành tích ấy.

Thậm chí, sự khiêm tốn ấy còn được thể hiện kể cả khi không có ai xung quanh. Bob Burke, huấn luyện viên bóng rổ Đại Học, kể lại rằng: “Năm 1960, tôi đang là thành viên của hội trại hè trường Đại Học Campbell. Trong ngày đầu tiên của trại, tôi đến chỗ tập sớm để chuẩn bị, và tôi nhìn thấy John Wooden – huấn luyện viên huyền thoại – đang lau sàn tập một mình.”

Khiêm tốn không phải chỉ là khiêm tốn với ai, mà là toàn bộ tinh thần khiêm tốn với tất cả mọi người, về tất cả mọi người, và về tất cả mọi sự trên đời. – Trần Đình Hoành

b. Sự chính trực

Sự chính trực là giá trị mà Coach Wooden luôn luôn gìn giữ kể từ những ngày đầu tiên trong sự nghiệp của ông. Mình kể cho các bạn một câu chuyện sau làm ví dụ về sự chính trực của Coach.

Năm 1948 khi đang giảng dạy và huấn luyện tại trường Indiana, Coach nhận được hai lời mời cho vị trí trưởng huấn luyện viên – một tại Đại học Minnesota, và một tại UCLA. Coach rất muốn ở khu Midwest, vậy nên ông rất muốn nhận vị trí tại Minnesota. Tuy nhiên thời điểm ấy có một vài vấn đề về nhân sự cần phải giải quyết trước khi Coach có thể nhận vị trí.

Cùng lúc ấy, UCLA cũng yêu cầu Coach cho họ câu trả lời. Chính vì vậy, Coach đã sắp xếp để Minnesota gọi cho ông vào lúc 6h tối thứ Bảy, và UCLA sẽ gọi cho ông lúc 7h. Bằng cách này, ông sẽ biết liệu Minnesota có đồng ý với ông trước UCLA hay không.

Tối hôm ấy, Coach kiên nhẫn chờ đợi cuộc gọi từ Minnesota, nhưng điện thoại không đổ chuông. Cuối cùng, đúng 7h tối, điện thoại reo. Đầu dây bên kia là UCLA. Coach nghĩ rằng Minnesota đã quyết định không hợp tác với ông, vậy nên ông đã đồng ý nhận lời mời của UCLA.

Một lúc sau khi Coach dập máy, điện thoại lại reo một lần nữa. Là người của Minnesota. Một cơn bão tuyết đã quét qua và làm tê liệt đường dây điện thoại. Họ đã cố gọi cho Coach từ lúc 6h, nhưng khi đường dây điện thoại được phục hồi thì đã gần 7h30. Đại học Minnesota chấp nhận mọi yêu cầu của Coach, chỉ cần ông nói “Có” thì vị trí sẽ là của ông.

Đây là công việc mà Coach thật sự rất muốn. Nhiều người nói ông chỉ cần gọi lại cho UCLA để từ chối. Suy cho cùng thì tất cả chỉ mới là sự đồng ý bằng miệng mà thôi.

Nhưng đối với John Wooden, đó là chuyện không tưởng. Ông đã đưa ra lời hứa, và lời hứa của ông không thể bị phá vỡ. Coach hồi tưởng lại sự kiên này như sau: “Nếu số phận không can thiệp vào, tôi đã không đến UCLA. Nhưng bộ luật 3 quy tắc của cha đã phục vụ tôi rất tốt: ‘Đừng than thở. Đừng phàn nàn. Đừng biện hộ.’ … Mọi thứ trở nên tốt đẹp với những người biết tận dụng hoàn cảnh một cách tốt nhất.”

Sự chính trực nghĩa là làm điều đúng đắn, dù cho có ai đang quan sát bạn hay không. Và với Coach Wooden, giữ lời hứa là một điều đúng đắn cần phải làm.

c. Đạo đức làm việc/Tinh thần làm việc

Coach cũng xây dựng một hầm trú ẩn thông qua tinh thần làm việc hết mình mà cha đã dạy ông. Coach hồi tưởng lại những ngày ông còn ở nông trại: “Bạn cần phải làm việt cật lực. Cha hiểu rằng luôn có thời gian để chơi đùa, nhưng chỉ sau khi đã hoàn thành hết việc nhà và khi chúng tôi đã học bài xong.”

Quyết tâm sẵn sàng làm việc cật lực hơn đối thủ của bạn còn quan trọng hơn cả tài năng, trí tuệ, và sự may mắn trong việc quyết định mức độ thành công của bạn. Những người dám nỗ lực làm việc hết sức rất hiếm có trong văn hóa của chúng ta, và chính vì vậy họ thường đạt được những thành công ngoài mức mong đợi.

d. Sự kiên trì

Mặc dù ngay khi đến UCLA năm 1948, Coach đã đạt được những thành tích to lớn. Nhưng cũng phải mất đến 16 năm để Coach thật sự đạt được ngôi vô địch quốc gia tại UCLA. Roland Underhill, cầu thủ tại UCLA, cho biết: “Coach quyết chí đến cùng và không bao giờ bỏ cuộc. Ông không thay đổi phong cách của mình mà liên tục nâng cao chuyên môn của mình hơn. Và trong suốt những năm ấy, Coach không bao giờ thỏa thiệp với giá trị của mình.”

Như vị huấn luyện viên bóng đá quá cố George Allen từng nói: “Những người có năng lực trung bình đôi khi đạt được những thành tựu vượt ngoài mong đợi vì họ không biết khi nào nên bỏ cuộc. Hầu hết những người thành công thành công bởi vì họ thật sự quyết tâm.”

Quyết tâm kiên trì chiến đấu chống lại khó khăn và thử thách để đạt được mục tiêu chính là một hầm trú vững chắc giúp bạn chống lại những ngày mưa gió.

2. Sự kỷ luật – Hầm trú thứ hai

Coach Wooden là người đàn ông của sự kỷ luật. Vậy sự kỷ luật là gì? Có thể định nghĩa đơn giản rằng “kỷ luật là làm những điều mình không thoải mải nhưng nó có ích cho mình.” (dĩ nhiên là phải trong phạm vi đạo đức và pháp luật)

Ví dụ như tập thể dục, đọc sách, học kỹ năng online, mỗi ngày viết 500 chữ, viết nhật ký, ăn uống lành mạnh, luyện tập v…v… Đây là những điều mà có thể khiến bạn không thoải mái, nhưng chắc chắn là nó có ích cho bạn.

Trong đội bóng của Coach Wooden, các cầu thủ bị cấm chửi tục. Hẳn nhiên các bạn xem phim Mỹ nhiều thì cũng biết văn hóa của họ như thế nào về việc chửi tục. Nhưng đối với Coach, đó là điều cấm kỵ. Vì chửi tục thể hiện rằng bạn không biết làm chủ bản thân, không tự kiểm soát được bản thân. Và khi bạn bắt đầu chửi tục, đối phương sẽ nắm được lợi thế hơn bạn.

Một điểm khác nữa là các cầu thủ bắt buộc phải cắt theo kiểu đầu như trong quân đội. Bởi vì một mái tóc dài dính mồ hôi sẽ cản trở thị lực của bạn và gây khó khăn trong quá trình tranh đấu. Chính vì vậy, dù thích hay không, bạn vẫn phải thay đổi kiểu tóc nếu muốn chơi cho Coach Wooden.

Trong ngày đầu tiên luyện tập, Coach Wooden sẽ demo cho các cầu thủ cách mang vớ như thế nào cho đúng cách và làm sao cho vớ không có bất kỳ một nếp nhăn nào. Lý do cho việc này là để giảm thiểu tối đa khả năng bạn bị tụ máu bầm hoặc bị thương trong quá trình luyện tập. Và dù muốn hay không muốn, bạn bắt buộc phải xỏ vớ cho đúng cách.

Nếu bạn muốn xây dựng một hầm trú chắc chắn, sự kỷ luật chính là một trong những nguyên liệu bạn cần phải có.

3. Bạn bè – Hầm trú thứ ba

Chắc hẳn bạn vẫn còn nhớ Nguyên tắc thứ 5 – Bạn bè là một nghệ thuật tinh tế chứ? Đây cũng chính là một trong những hầm trú của bạn để chống chọi lại những ngày mưa gió của cuộc đời đấy.

Mình đã viết rất kỹ ở nguyên tắc trước, nên bạn có thể đọc lại ở đây nhé.

4. Gia đình – Hầm trú thứ tư

“Tổ ấm là nơi trái tim trú ngụ.” (Home is where the heart is)

Cuộc sống này rất khó khăn. Và mỗi ngày thức dậy là một ngày chúng ta bước ra ngoài kia, đương đầu với những thử thách và giông bão của cuộc đời. Để rồi mỗi khi ta mệt mỏi, nhà chính là nơi ta quay về.

Coach Wooden và vợ của ông, Nell Riley, gặp nhau khi họ còn học trung học. Bà là cô gái duy nhất mà Coach Wooden từng hẹn hò. Nell Riley là một trong những thành viên của đội cổ vũ, không phải vì bà có tài năng âm nhạc gì đặc biệt, mà bởi vì bà sẽ được ưu tiên ghế ngồi sát sân khấu trong mọi trận đấu của Coach Wooden.

Trước mỗi trận đấu, John Wooden thường nhìn lên khán đài nơi Nell đang ngồi. Khi cả hai chạm mắt nhau, bà sẽ cười và làm điệu bộ “Ok” với ông, còn ông thì sẽ nháy mắt lại với bà. Nghi thức ấy đã “theo chúng tôi cho đến tận trận bóng cuối cùng mà tôi huấn luyện”, Coach nhớ lại.

Có lần, khi có người hỏi Coach ưu tiên hàng đầu của ông trong cuộc sống là gì, ông trả lời: “Đức tin, gia đình, và bạn bè.” Sau đó, ông ngừng lại, và nói tiếp: “Đôi khi tôi sẽ đặt gia đình trước tiên. Thật ra đó không phải là thứ tự đúng, nhưng tôi nghĩ Chúa sẽ hiểu cho tôi.”

Gia đình chính là hầm trú cuối cùng, nhưng cũng là hầm trú an toàn nhất của bạn. Hãy nhớ bồi đắp cho gia đình của bạn để chống lại những ngày giông tố của cuộc đời này.

Lời kết

Cách bạn sống sẽ quyết định sự vững chắc của hầm trú của bạn. Hãy luôn đảm bảo rằng bạn đặt việc xây dựng nhân cách và giá trị sống của mình lên hàng đầu. Nói theo lời của Coach Wooden thì: “Nếu bạn tập trung vào việc xây dựng nhân cách và giá trị của mình, thì khi sóng gió cuộc đời ập đến, bạn  sẽ ổn thôi.”

Coach Wooden – Nguyên Tắc 5: Bạn Bè Là Một Nghệ Thuật Tinh Tế

Đinh Hải Đăng

Chào bạn,

Hôm nay mình tiếp tục với Nguyên tắc thứ 5 – Tình bạn là một nghệ thuật của Coach Wooden nhé.

Trước hết điều làm mình bất ngờ nhất là trong rất nhiều thứ có thể chọn, cha của Coach Wooden lại chọn tình bạn làm một trong những nguyên tắc sống cho con trai của mình. Tại sao lại thế? Theo mình thì có một số lý do sau đây:

1. Trong bài viết 5 Lựa Chọn Quan Trọng Nhất Cuộc Đời của Người Trẻ do thầy Giản Tư Trung viết, một trong những lựa chọn quan trọng mà thầy chia sẻ chính là Chọn Bạn Để Chơi.

Sau gia đình (lớn hoặc nhỏ), thì bạn bè chính là những mối quan hệ quan trọng thứ hai trong cuộc đời mình. Một người có nhiều bạn tốt là một người rất hạnh phúc và đong đầy.

Vì sao?

Theo như thầy Trung chia sẻ thì “… phương Tây có câu: Hãy nói cho tôi biết bạn của bạn là ai, tôi sẽ nói bạn là ai. Còn ông bà mình, khi nhận xét về một người hoặc một nhóm người nào đó thì thường nói: “Mã tầm mã, ngưu tầm ngưu” hoặc “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”. Trong đời người, ngoài người bạn quan trọng nhất là bạn đời thì cần phải có bạn tâm giao, bạn thâm giao, thậm chí là bạn tri kỷ, chứ không phải chỉ có những người bạn hời hợt, quen biết xã giao, ngoại giao. Họ là những người cùng nhau chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, chia sẻ một hệ giá trị và những lý tưởng sống, giá trị sống…”

2. Một nghiên cứu 75 năm cho chúng ta biết điều gì?

Khoảng thời gian gần đây có một bài diễn thuyết tại TED.com có tên “What makes a good life” của Robert Waldinger – một giáo sư tại Đại Học Y Harvard – được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. Trong bài nói chuyện này, Robert chia sẻ về kết quả mà nhóm của ông đã khám phá ra sau khi thực hiện một cuộc nghiên cứu kéo dài đến 75 năm – cuộc nghiên cứu nhằm tìm ra điều gì khiến cho con người hạnh phúc và khỏe mạnh. Trong suốt 75 năm, nhóm nghiên cứu theo dõi 724 người đàn ông từ khi họ còn là thiếu niên cho đến bây giờ (hầu hết người tham dự nay đã ở tuổi 90). Những người này được chia thành hai nhóm, một nhóm là các sinh viên năm nhất tại Đại học Harvard và nhóm thứ hai là một nhóm các chàng trai ở khu vực nghèo khổ nhất của Boston.

Các chàng trai này sau đó trưởng thành và gia nhập vào đủ mọi tầng lớp trong cuộc sống. Có người là công nhân nhà máy, người thì là bác sĩ, người thì là luật sư. Một người trong đó thậm chí trở thành Tổng thống Mỹ. Một số bị nghiện rượu. Một số ít khác thì bị tâm thần phân liệt. Rất nhiều người leo lên đỉnh cao của nấc thang thành đạt, trong khi một số khác thì nằm ở dưới đáy xã hội.

Vậy thông điệp xuyên suốt trong 75 năm nghiên cứu ấy là gì? Đó là: Những mối quan hệ tốt đẹp khiến chúng ta hạnh phúc hơn và khỏe mạnh hơn. Chỉ đơn giản vậy mà thôi.

Có ba bài học lớn mà cuộc nghiên cứu chỉ ra cho chúng ta thấy:

  • Những mối quan hệ xã hội rất tốt cho chúng ta, trong khi sự cô đơn sẽ giết chết chúng ta. Những người bị cô lập thường cảm thấy kém hạnh phúc và suy giảm sức khỏe khi bắt đầu qua tuổi trung niên. Bộ não bắt đầu hoạt động kém hiệu quả và họ có tuổi thọ ngắn hơn rất nhiều so với những người có những mối quan hệ tốt đẹp.
  • Số lượng mối quan hệ không quan trọng bằng chất lượng của mối quan hệ. Một người có thể có rất nhiều mối quan hệ nhưng vẫn cảm thấy lạc lõng giữa đám động trong khi một người chỉ có một vài mối quan hệ gắn bó lại luôn cảm thấy đong đầy và trọn vẹn.
  • Những mối quan hệ tốt đẹp không chỉ mang lại lợi ích cho cơ thể mà còn cho trí não của bạn. Những người có các mối quan hệ tích cực thường duy trì sự minh mẫn khi về già, trong khi những người khác thì sớm bị triệu chứng suy giảm trí nhớ.

Tóm lại, để có một cuộc sống trọn vẹn, bạn nhất thiết phải có những mối quan hệ tích cực.

Đây là hai lý do mà mình nghĩ bạn bè rất quan trọng trong cuộc sống. Tiếp theo, mình chia sẻ một số lời khuyên của Coach Wooden về bạn bè.

Một số lời khuyên của Coach Wooden để là một người bạn tốt:

1. Tình bạn là hai chiều. Cả hai bên phải cùng cho đi và cùng nhận lại. Nếu chỉ có một chiều, theo mình thì đó là lợi dụng chứ không phải tình bạn. Chỉ có sự cho đi và đón nhận mới làm cho chúng ta cảm thấy trân trọng mối quan hệ này và không muốn nó bị rạn vỡ.

Nó cũng như câu chuyện về biển chết dưới đây vậy:

Người ta bảo ở bên Palestine có hai biển hồ. Biển hồ thứ nhất gọi là biển Chết. Đúng như tên gọi, không có sự sống nào bên trong cũng như xung quanh biển hồ này. Nước trong hồ không có một loài cá nào có thể sống nổi mà người uống phải cũng bị bệnh. Ai ai cũng đều không muốn sống gần đó.

Biển hồ thứ hai là Galilee. Đây là biển hồ thu hút nhiều khách du lịch nhất. Nước ở biển hồ lúc nào cũng trong xanh mát rượi, con người có thể uống được mà cá cũng có thể sống được. Nhà cửa được xây cất rất nhiều ở nơi đây. Vườn cây xung quanh tốt tươi nhờ nguồn nước này.

Nhưng điều kỳ lạ là cả hai biển hồ này đều được đón nhận nguồn nước từ sông Jordan. Nước sông Jondan chảy vào biển Chết. Biển Chết đón nhận và giữ nó cho riêng mình mà không chia sẻ nên nước trong biển Chết trở nên mặn chát. Biển hồ Galilee cũng đón nhận nguồn nước từ sông Jondan rồi từ đó tràn qua các hồ nhỏ và sông rạch, nhờ vậy nước trong biển hồ này luôn sạch và mang lại sự sống cho cây cối, muôn thú và con người.

“Một định lý trong cuộc sống mà ai cũng đồng tình: một ánh lửa chia sẻ là một ánh lửa lan toả. Một đồng tiền kinh doanh là một đồng tiền sinh lợi. Đôi môi có hé mở mới thu nhận được nụ cười. Bàn tay có mở rộng trao tặng, tâm hồn mới tràn ngập vui sướng.”

2. Tình bạn giống như một cuộc hôn nhân tốt đẹp – nó phải dựa trên những mối quan tâm chung. Bạn bè giúp đỡ lẫn nhau chứ không lợi dụng nhau… Nếu chúng ta lợi dụng bạn bè cho mục đích cá nhân, chúng ta sẽ không bao giờ cảm thấy bình an trong tâm.

3. Người bạn tốt là người biết lắng nghe bạn bè của mình. Bạn có thể không cần đồng ý với mọi quan điểm của bạn, nhưng bạn cũng không bác bỏ chúng. Điều bạn làm là lắng nghe và chấp nhận. Coach Wooden là một người rất giỏi trong việc lắng nghe người khác. Ông đặt ra rất nhiều câu hỏi quan tâm đến người đối diện để giúp cho họ nói lên suy nghĩ của mình.

Nếu như bạn nhìn lại những mối quan hệ bạn bè sâu sắc nhất của mình, bạn có thể thấy rằng những tình bạn ấy nảy sinh từ những mối quan tâm chung, nhưng nó được gắn kết và duy trì bởi khả năng tôn trọng sự khác biệt của cả hai.

4. Một người bạn tốt luôn khiến người khác cảm thấy họ quan trọng. Coach Wooden luôn tìm cách để cho người khác biết rằng họ quan trọng với ông. Một email ngắn. Một bức thư. Một lời động viên. Một cái ôm. Một nụ cười. Tất cả đã đủ để bạn cho người khác thấy họ quan trọng với bạn như thế nào.

5. Bạn tốt là người bạn đủ quan tâm để dám đối chất với bạn khi bạn đi lầm đường lạc lối. Bạn tốt sẽ không để cho bạn của mình làm hại bản thân họ hay người khác. Nếu bạn thấy rằng mình cần phải đối chất với một người bạn, hãy đảm bảo rằng bạn làm điều đó xuất phát từ tình yêu và sự quan tâm chân thành dành cho người bạn ấy. Nếu bạn cảm thấy thỏa mãn khi chỉ trích bạn mình thì đó là một sai lầm, và bạn sẽ hủy hoại tình bạn của cả hai.

Theo một nghĩa nào đó, sếp của mình là một người bạn rất tốt. Mỗi khi thấy mình làm việc không hiệu quả, hay có một số vấn đề gì đó trong cuộc sống, anh sẵn sàng ngồi xuống nói chuyện với mình. Nếu là trong công việc, anh sẵn sàng nói thẳng những điểm mình đang làm không tốt. Và anh tin tưởng mình đủ để biết rằng mình cũng coi anh là một người bạn, nên mình sẵn sàng đón nhận những phản hồi của anh mà không để bụng.

Trong quá trình Coaching mình cũng áp dụng điều này. Khách hàng của mình đôi khi cần nghe sự thật, những phản hồi chân tình chứ không phải những lời ngon ngọt. Lời ngon ngọt có thể nghe bùi tai, nhưng lại không giúp được gì. Còn lời nói thẳng tuy khó nghe, nhưng nó lại là khởi đầu của sự thay đổi. Vậy nên, mình thường nói thẳng với khách hàng khi họ đang đổ lỗi, biện hộ, sợ hãi v…v…

6. Nếu bạn là một người bạn thật sự, hãy thể hiện sự quan tâm của mình. Hãy ở đó khi bạn bè cần bạn. Cùng chia sẻ niềm vui với bạn mình. Động viên bạn bè khi họ đang gặp khó khăn. Như Oprah Winfrey từng nói: “Rất nhiều người muốn ngồi cùng bạn trên chiếc xe limo, nhưng điều tôi cần là một người sẵn sàng bắt chuyến xe buýt cùng tôi khi chiếc limo bị hư hỏng.”

Khi một người bạn đang trải qua giai đoạn đau khổ hay mất mát, bạn hãy chỉ đơn giản là ở đó cùng người ấy. Có thể bạn nghĩ rằng mình không biết phải nói gì vào lúc đó. Nhưng sự thật là chẳng ai biết mình nên nói gì cả. Cũng đừng lo rằng bạn phải lấp đầy sự im lặng bằng việc nói chuyện. Đôi khi, chỉ cần có sự xuất hiện của bạn, như vậy là đủ rồi.

7. Để là một người bạn tốt, bạn phải luôn bảo vệ uy tín của bạn mình. Đừng bao giờ tiết lộ bí mật. Đừng bao giờ tám chuyện hay làm xấu hổ bạn bè. Khi có người bàn tán hay chỉ trích bạn bè trước mặt bạn, hãy đứng lên và bảo vệ họ. Khi một người bạn làm một chuyện lầm lỗi hay làm tổn thương cảm xúc của bạn, hãy nhanh chóng tha thứ và sẵn sàng bỏ qua.

8. Hãy chọn bạn một cách thông minh. Cầu thủ Andy Hill nói rằng: “Thầy Wooden rất tập trung vào việc phát triển nhân cách. Thầy nói việc chọn bạn một cách thông minh rất quan trọng, cũng như việc có những người bạn quan tâm đến chúng ta đủ để dám thách thức và hỏi chúng ta những câu hỏi khó như: Cậu có đang tìm cách trở nên kiên nhẫn và tự chủ hơn không? Cậu có đang nỗ lực vượt qua những thói quen xấu của mình hay không? Cậu có đang thành thật với chính mình hay không? Những người bạn xấu kéo bạn xuống cùng đẳng cấp với họ. Bạn tốt là những người nâng bạn lên cao hơn.”

Theo mình, một cách đơn giản để chọn bạn tốt là nhìn vào cách họ sống. Những người nói một đằng, làm một nẻo, không sống đúng với những gì mình chia sẻ không phải là một người bạn tử tế. Những người như vậy sẽ không bao giờ giúp bạn mang hết những gì tốt đẹp của bạn ra bên ngoài. Và thường thì họ sẽ kéo bạn xuống cùng đẳng cấp với họ mà thôi.

Một cách khác để tìm ra bạn tốt, là cùng chiến đấu với nhau trong công việc và cuộc sống. Ví dụ bản thân mình có một nhóm bạn thân đã quen biết nhau gần 6 năm nay. Đây là những người đồng đội đã cùng vào sinh ra tử với mình từ những năm tháng đầu tiên trong công việc cho đến khi mỗi người rẽ hướng làm những việc khác nhau. Cả nhóm đến với nhau bằng duyên số, nhưng lựa chọn gắn kết cùng nhau bằng những ngày tháng đồng cam cộng khổ với nhau. Bây giờ, dù cho không gặp nhau thường xuyên, nhưng mỗi khi cần gì, chắc chắn mỗi người trong nhóm đều sẽ ở đó và sẵn sàng giúp đỡ nhau.

Đó là kiểu bạn mà bạn cần tìm kiếm trong cuộc đời này.

Lời kết

Người bạn thực sự biết điểm yếu của bạn nhưng chỉ cho bạn thấy điểm mạnh; cảm nhận được nỗi sợ của bạn nhưng củng cố niềm tin; thấy được những lo lắng của bạn nhưng giúp bạn giải phóng tinh thần; nhận ra những điều bạn bất lực nhưng nhấn mạnh những điều bạn có thể làm.

William Arthur Ward

Thật sự thì mình cũng không biết viết thế nào để truyền tải đầy đủ tầm quan trọng của bạn bè nữa. Có thể do trình độ viết hiện tại chưa đủ. Nhưng tóm lại, mình chân thành khuyên bạn hãy bắt đầu tìm cho mình những người bạn tốt và bắt đầu rời bỏ những người bạn xấu đi. Đó có thể sẽ là khởi đầu của sự thay đổi trong cuộc đời bạn đó.

Chúc bạn luôn được vây quanh bởi những người bạn tốt,
Hải Đăng

Coach Wooden – Nguyên Tắc 4: Thưởng Thức Những Quyển Sách Hay

Đinh Hải Đăng

“Nếu chúng ta có cơ hội được gặp một người có tri thức, chúng ta nên hỏi anh ta những quyển sách anh ta đã đọc là gì.” – Ralph Waldo Emerson

Các bạn thân mến,

Nguyên tắc thứ 4 của Coach Wooden đề cao tầm quan trọng của việc đọc sách. Một quyển sách hay mở ra cả một chân trời mới về tư duy và kiến thức cho chúng ta. Khi đọc sách, chúng ta không chỉ đơn thuần là đọc con chữ, mà chúng ta đang tiếp thu kiến thức của mấy mươi năm kinh nghiệm sống của tác giả. Mỗi một quyển sách ta đọc như là một cơ hội để trò chuyện với một người bạn vậy đó.

Có 3 yếu tố mà tôi cho rằng ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến suy nghĩ của một con người là: những quyển sách bạn đọc, những người bạn xem là bạn và cách bạn tư duy. Trong đó sách là một cách tiếp cận tuyệt vời để thay đổi nhân sinh quan của chúng ta. Tôi không có cơ hội gặp gỡ và nói chuyện với tất cả mọi người , nên tôi chọn sách là cơ hội để ”tâm sự” với họ.’ – Trích lời diễn giả Trần Đăng Khoa

Thật vậy. Nếu không nhờ có sách mình đã không thể biết đến Coach Wooden. Nếu không có sách, mình đã không biết đến Stephen R. Covey. Đây là hai người thầy lớn, và mình hay gọi vui là hai người “bạn già” đồng hành cùng mình suốt bao năm tháng qua. Mỗi giai đoạn trong cuộc đời khi mình đọc sách của hai ông “bạn già” này, mình lại ngẫm nghĩ thêm được một chút về nhân sinh quan và triết lý sống của đời. Hồi 18 tuổi, thú thật là đọc chẳng hiểu gì cả. Đến năm 20 tuổi, đọc lại thì thấy hiểu hiểu hơn một chút. Năm 22 tuổi, bắt đầu “ồ, à” khi đọc lại thêm một lần nữa. Nói chung đối với mình, sách là tri kỉ thứ hai (sau vợ) của đời mình.

Các bạn, hãy đọc sách và xây dựng thói quen đọc sách khi còn trẻ. Đừng mê muội, u mê như những người một năm chưa đọc đến nổi 1 quyển sách. Cũng đừng vỗ ngực tự hào mình không đọc sách vì “sách chỉ là lý thuyết nói suông mà thôi.” Như vậy là rất ngớ ngẩn. Tất cả mọi thứ chúng ta làm đều cần có một nền tảng lý thuyết vững chắc hết. Và sách chính là nơi giúp ta có được những nền tảng vững chắc ấy.

Bên cạnh đó phải biết chọn sách hay mà đọc. Đừng đọc những loại sách vớ vẩn, câu cú lủng củng, ý tưởng rẻ tiền. Hãy chọn những quyển sách kinh điển và thuộc nhiều thể loại khác nhau. Cũng đừng chỉ chăm chăm đọc sách phát triển bản thân không thôi, vì cái gì quá cũng không tốt. Mình để ý thấy nhiều bạn chăm đọc sách phát triển bản thân đến mức bị cuồng và coi mình là hơn người. Như vậy là không nên và cũng không hay ho gì. Thay vào đó, hãy tìm đọc những quyển tự truyện, tiểu sử của danh nhân để học cách họ tư duy và suy nghĩ. Đọc những quyển sách chuyên môn mà có thể thách thức những quan niệm trước đây của chúng ta về cuộc sống v…v…

Coach Wooden từng nói rằng: “Người không đọc những quyển sách hay thì cũng không có lợi thế gì so với người không biết đọc.” Mình thấy nếu trời đã phú cho bạn cái may mắn được đi học, được biết con chữ thì làm ơn hãy sử dụng nó cho thật tốt. Có những người thèm và khao khát được đọc nhưng vì hoàn cảnh, họ không có được may mắn đó. Còn bạn, nếu có may mắn đó, thì hãy dùng ngay đi.

Trong sách gốc thì Coach còn nhấn mạnh đến việc đọc Kinh Thánh nữa. Nhưng mình không nhấn mạnh ở đây vì mình không theo đạo nên cũng không hiểu rõ hết. Nhưng theo mình thấy việc đọc những sách như Kinh Thánh hay Phật giáo thì đều rất tốt. Mục đích cuối cùng của những quyển sách này là giúp con người hướng thiện và sống đẹp. Đặc biệt là sống dựa trên nguyên tắc và đạo đức chứ không dùng chiêu trò gì cả. Vậy nên nếu bạn thích thì cũng có thê tìm hiểu dạng sách này.

Còn bây giờ mình sẽ chia sẻ cho bạn một vài bí quyết nhỏ để đọc sách hiệu quả hơn:

1. Đặt thời gian cố định trong ngày

Việc đọc sách phải nên luôn được coi là ưu tiên quan trọng nhất của bạn trong ngày. Chính vì vậy bạn cần dành một khoảng thời gian trong ngày chỉ cho việc đọc sách mà thôi. Mình thì làm việc này vào mỗi buổi sáng. Lý do là vì khi ngày mới bắt đầu, mình để ý thấy sẽ có rất nhiều chuyện xảy ra dẫn đến việc đọc sách có thể sẽ bị đạp xuống hàng ưu tiên thứ 2, thứ 3 hoặc thậm chí là chót bảng. Một điều thứ hai nữa là trong suốt một ngày làm việc, nếu để việc đọc sách tới chiều hay tối thì có thể năng lượng của mình sẽ không còn nữa để mà đọc tỉnh táo. Nói chung, mình khuyến khích đọc buổi sáng. Nhưng bạn có thể tìm thời gian khác, miễn là phù hợp với bạn.

Ngoài việc có thời gian đọc sách, còn một bí quyết nữa mà mình học tập từ James Clear – chuyên gia về thay đổi thói quen và tăng hiệu suất. Đó là cam kết mỗi ngày đọc 20 trang sách. Theo lý giải của James Clear thì 20 trang sách là vừa đủ để không làm ta thấy ngán, mà không quá dài để mất thời gian của ta trong ngày. Mình thấy cách làm này rất hiệu quả, bạn có thể thử nghiệm xem sao.

2. Mang theo sách mọi lúc mọi nơi

Mình hay đem theo 2 thứ sau ở bất kỳ đâu: Kindle và một quyển sách giấy. Thường thì mình đọc trên Kindle nhiều hơn, lý do là vì sách giấy ở Việt Nam thì nhiều nhưng chất lượng thì thấp nên mình không tin tưởng cho lắm. Chỉ những quyển nào thực sự chất lượng mình mới mua mà thôi.

Việc lúc nào cũng mang theo sách sẽ giúp cho bạn có một thói quen thay vì kiểm tra điện thoại, máy tính bảng thì sẽ lấy sách ra mà đọc. Mình nhớ đã từng đọc bài viết về sự khác biệt trong phong cách đi du lịch của người Châu Âu/Châu Á đó là các bạn trẻ người Châu Âu thì luôn cầm theo sách để đọc khi ngồi đợi máy bay, xe buýt; còn người Châu Á thì cắm mặt vào điện thoại, máy tính bảng để lướt Facebook.

Thật ra thì chắc bài báo này làm quá lên một chút, nhưng mình quan sát thấy thì hiện tượng chung bây giờ là ai cũng cắm mặt vào điện thoại và máy tính bảng hết. Phí phạm quá. Thời gian ngồi chờ đợi đó thì bạn lấy sách ra mà đọc đi. Chẳng phải tốt hơn rất, rất nhiều sao? Kiến thức bạn tích góp trong sách sẽ theo bạn cả đời. Còn những thông tin rác rến trên Facebook thì nay nhớ mai quên dễ dàng.

Khi ta còn trẻ, có hai thứ chúng ta rất “giàu có” là thời gian và sức khỏe. Nhưng càng lớn, bạn sẽ càng thấy quỹ thời gian của bạn bị eo hẹp lại đi rất nhiều. Cho nên đừng tiêu xài hoang phí thời gian của mình cho những việc vô bổ.

3. Đừng chỉ đọc sách, hãy tương tác với chúng

Sách mua về là để đọc, để chiêm nghiệm, để suy ngẫm, và để phản biện. Nếu bạn mua sách giấy thì cứ highlight, viết vào phần lề của sách những suy tư, phản biện của mình. Đừng có để sách trống không. Cũng đừng có tin bất kỳ điều gì vội cả. Phải luôn kiểm chứng và xác thực lại thông tin (bằng việc tìm thêm trên mạng hoặc bằng việc trải nghiệm để tự kiểm chứng).

Hồi đó mình còn ngốc, đọc gì cũng tin hết. Tin rồi làm sái cổ theo luôn. Sau này có nhiều kiến thức hơn, nhiều trải nghiệm hơn mình bắt đầu tập hoài nghi với mọi thông tin đưa ra cho đến khi kiểm chứng được là nó đúng hay không.

Dĩ nhiên chúng ta nên tưởng tượng rằng việc đọc sách cũng như một cuộc đối thoại giữa ta với tác giả vậy. Đối thoại thì phải hai chiều. Vậy nên người ta nói với bạn thì bạn cũng phải phản hồi lại với người ta, để đem cuộc đối thoại xuống một tầng sâu hơn nữa. Như Coach Wooden nói rằng: “Đừng chỉ hớp sách – hãy thưởng thức những quyển sách hay.” (Don’ just sip – drink deeply from good books)

Chính vì vậy, đừng chỉ đọc sách không, hãy tương tác với sách.

4. Chia sẻ với người khác

Cách hay nhất để hiểu hơn về sách là chia sẻ những gì bạn học được trong sách với người khác. Để chia sẻ cho người khác hiểu hẳn nhiên bạn phải nghiên cứu, tìm tòi thêm. Từ đó bạn sẽ có cơ hội đào sâu hơn những gì trong sách có thể chưa nêu ra. Nếu được, hãy tìm các câu lạc bộ sách để có thể thực hiện hoạt động này hàng tháng.

Ví dụ như mình và vợ mình đều đặn sáng thứ 7 sẽ ra đường sách nói chuyện. Mỗi người cầm một quyển sách riêng đọc, nhưng thấy cái gì hay hay thì sẽ chia sẻ quan điểm của nhau cho người kia nghe. Vợ mình thì đi nhiều về tâm linh nên có những cái mình không hiểu thì vợ mình sẽ giải thích. Còn mình thì thiên về phát triển bản thân và thành công nên sẽ giải thích những cái liên quan. Nói chung hoạt động này giúp cả hai đào sâu được những gì mình đọc, biết và hiểu. Mình rất khuyến khích các bạn nên tìm cho bản thân một đối tác như vậy.

5. Học đi đôi với hành

“An ounce of action is worth a ton of theory” – Ralph Waldo Emerson

“Một ao-xơ hành động đáng giá bằng cả tấn lý thuyết” – Ralph Waldo Emerson

Cái này có lẽ cũng không cần phải nói nhiều vì hẳn nhiên ai cũng biết. Học phải đi đôi với hành. Đọc sách xong thì phải ứng dụng. Chỉ có ứng dụng mới biết được rằng phương pháp hay tư duy sách chia sẻ có đúng không, có hợp lý không.

Mình cũng chia sẻ thêm đó là bạn có thể không cần đọc quá nhiều sách, nhưng bạn nên thực hành đi thực hành lại một vài quyển sách hay cho đến khi nhuần nhuyễn. Lấy ví dụ bản thân mình đối với lĩnh vực sách phát triển bản thân thì mình hay đọc đi đọc lại mấy quyển sau:

  • 7 Habits Of Highly Effective People – Stephen R. Covey
  • Coach Wooden – 7 Principles That Shape His Life – Pat Williams, James Denney
  • Tư Duy Tích Cực Thay Đổi Cuộc Sống – Trần Đình Hoành
  • Wooden on Leadership – John Wooden, Steve Jamison

(Bạn có thể xem thêm các quyển sách hay mình khuyên đọc ở đây.)

Nói chung là sách thì có nhiều, nhưng sách hay thì hiếm. Bạn nên chọn sách hay, kinh điển và thực hành nhuần nhuyễn. Lý Tiểu Long từng nói rằng: “Tôi không sợ những kẻ luyện tập 10.000 cú đá khác nhau. Tôi chỉ sợ kẻ đá duy nhất 1 kiểu, nhưng 10.000 lần.”

Như bản thân mình thì đọc đi đọc lại 7 Habits mỗi năm. Cứ mỗi lần đọc lại nghiệm ra thêm một chút. Đặc biệt loại sách mình chọn đọc đi đọc lại tập trung vào nhân cách/phẩm cách (character) của chúng ta nhiều hơn thay vì là những quyển sách chỉ phương pháp (techniques), bí quyết (secrets/tips). Bởi vì thật ra thì khi nhân cách/phẩm cách của bạn tốt thì tự khắc những thứ khác nó sẽ tự đến mà không cần quá nhiều chiêu trò.

6. Mở rộng mối quan tâm của bạn

Như mình nói ở trên, đừng giới hạn mình trong một thể loại sách. Đặc biệt mình để ý thấy mấy bạn nào thích phát triển bản thân là y như rằng vào hàng sách chỉ ngó qua khu phát triển bản thân mà thôi. Come on!

Còn rất nhiều vấn đề cần quan tâm như văn hóa, xã hội, lịch sử, giáo dục, danh nhân thế giới, triết học, công nghệ v…v… Như bản thân mình đang nghiên cứu về công nghệ tương lai ảnh hưởng đến thế giới như thế nào. Ngoài ra cũng có đọc và tìm hiểu dần về triết học luôn. Mình cũng quan tâm đến cả các vấn đề như văn hóa – giáo dục nữa.

Ở xã hội hiện đại, người hiểu nhiều biết rộng có lợi thế cực kỳ lớn so với người có kiến thức hạn hẹp. Bạn cũng cần phải bắt đầu mở rộng dạng sách đọc của mình ra để mở mang kiến thức hơn nữa nhé.

7. Học tiếng Anh

Thật sự là mình khuyến khích bạn nào chưa giỏi tiếng Anh thì hãy đi học tiếng Anh để có đủ khả năng đọc được sách nước ngoài. Lý do là vì sách dịch tiếng Việt 90% là tệ và dịch không hay, không đủ ý. Ngoài ra bạn còn bị hạn chế khi phải chờ sách tiếng Việt ra mà không thể chủ động tìm hiểu. Trong kho sách của mình hết 80% là sách tiếng Anh, chỉ có 20% là sách dịch/sách viết tiếng Việt mà thôi.

Cái này không biết nói sao cho hết tầm quan trọng nữa đây. Nhưng mà mình nói thật là bây giờ ngoại ngữ là một điều kiện bắt buộc phải có trong công việc. Nếu bạn chưa giỏi, hãy mau chóng đi học ngay nhé.

Sách là bạn đường trung thành. Sách là người thầy. Sách là kho tàng tri thức của nhân loại. Nhờ có sách mà dân tộc Nhật Bản vươn lên thành cường quốc. Nếu bản thân chúng ta muôn xây dựng đất nước, phát triển bản thân, sống một cuộc sống hạnh phúc hơn thì sách chính là công cụ cực kỳ mạnh mẽ để làm điều đó.

Hãy trao cho bạn món quà của tri thức mỗi ngày bạn nhé.

Trân trọng,

Hải Đăng

Coach Wooden – Nguyên Tắc 3: Biến Mỗi Ngày Thành Một Kiệt Tác Nghệ Thuật

Đinh Hải Đăng

Chào các bạn,

Trước khi chúng ta đi vào nguyên tắc thứ 3 của Coach Wooden, các bạn thử dừng lại một chút và tự hỏi mình xem là: “Ngày hôm qua mình có sử dụng thời gian một cách thông minh nhất không?” Mình hỏi các bạn câu này vì nguyên tắc thứ ba của Coach Wooden có liên quan rất lớn đến thời gian. Nguyên tắc này có tên là “Biến mỗi ngày của bạn thành một kiệt tác nghệ thuật” (Make each day a masterpiece). Mình rất rất thích từ kiệt tác nghệ thuật (masterpiece) mà Coach sử dụng. Nó hàm ý rằng chúng ta là người họa sĩ của đời mình và mỗi ngày ta sống, ta có quyền chọn họa nên một kiệt tác nghệ thuật hay chọn họa nên một tác phẩm rẻ tiền.

Tác giả Jim Denney từng nói thế này: “Mọi người nói thời gian là tiền bạc. Tôi cho rằng thời gian là cuộc đời… Bạn đã bao giờ nghe ai đó nói ‘À tôi chỉ đang giết thời gian thôi?’ Bạn có biết điều anh ta đang thực sự nói là gì không? Đó là ‘Tôi đang giết chính mình’ đấy. Bởi vì thời gian là tất cả những gì bạn có, và khi nó mất đi, bạn sẽ chết. Khi bạn giết thời gian, bạn tự giết chính mình, từng khoảnh khắc, từng giây một, từng chút một.”

Coach Wooden là người hiểu rõ nhất sự quý giá trong từng giây phút của một trận đấu bóng rổ. Theo quy định, một trận bóng rổ được chia thành 4 hiệp 12 phút, nghĩa là bạn có 48 phút để ném bóng vào rổ nhiều hơn đối phương. Ngay khi bóng đập xuống sàn, đồng hồ đếm giờ sẽ bắt đầu đếm ngược. Lúc này bạn có chính xác 24 giây để ghi bàn, nếu không thì khi hết giờ bạn sẽ phải trả bóng cho đối phương. Một quy luật khác nữa là cầu thủ khi có bóng ở vị trí dưới rổ thì trong 3 giây bắt buộc phải ném bóng, nếu không bóng sẽ thuộc về đội còn lại. Và bạn phải làm tất cả những điều này trong khi đội bạn làm đủ mọi cách để ngăn cản bạn, huých bạn, lấy tay che chắn trước mặt bạn và tìm cách để cướp bóng từ bạn – còn đồng hồ thì vẫn tiếp tục đếm ngược.

Bạn thấy đấy, từng giây, từng phút đều rất quan trọng trong một trận bóng rổ. Nhưng nếu một trận bóng rổ đã như vậy, thì cuộc đời này mỗi giây mỗi phút có quan trọng không? Chắc chắn là có rồi. Vậy nếu bạn có thể biến mỗi ngày thành một kiệt tác nghệ thuật thì đó quả là một cảm giác thật tuyệt vời.

Bây giờ mình sẽ chia sẻ một số cách mà Coach Wooden biến mỗi ngày thành một kiệt tác nghệ thuật.

1. Dành Một Khoảng Thời Gian Mỗi Ngày Để Chuẩn Bị

Trước đây mình từng đọc được một câu nói đó là “Thất bại trong việc chuẩn bị chính là chuẩn bị cho sự thất bại” (Failure to prepare is preparing to fail). Có lẽ chính vì vậy nên Coach Wooden đặt rất nhiều trọng tâm vào sự chuẩn bị mỗi ngày. Với Coach Wooden thì cách bạn luyện tập cũng chính là cách bạn thi đấu – trong cả thể thao cũng như trong bất kỳ điều gì khác.

Những buổi luyện tập của UCLA trung bình kéo dài hai giờ đồng hồ. Mỗi tuần luyện tập 5 ngày. Một mùa giải thông thường kéo dài 21 tuần. Tính trung bình, Coach có 210 giờ luyện tập để đạt được mục tiêu giảng dạy của mình (105 buổi luyện tập, mỗi buổi hai tiếng đồng hồ). Hay như phóng viên, fan hâm mộ có thể nói rằng “John Wooden có 210 tiếng để chiến thắng giải đấu quốc gia.” Nghĩa là Coach có 12.600 phút trong một mùa giải. Những giây phút đó có thể trôi qua một cách nhanh chóng, hoặc có thể nói là bốc hơi, nếu như bạn không quan tâm đến chúng.

(Mình có viết riêng một bài về chủ đề này, bạn có thể đọc ở đây.)

Nỗ lực làm hết sức mình trong ngày hôm nay

Coach Wooden giải thích ý nghĩa của nguyên tắc biến mỗi ngày thành một kiệt tác nghệ thuật như sau: “Khi huấn luyện các cầu thủ của mình, tôi khuyến khích các em hãy nỗ lực hết sức có thể để cải thiện bản thân trong ngày hôm đó, để biến buổi luyện tập đó thành một kiệt tác nghệ thuật… Điều này cần bắt đầu từ việc cố gắng sống xứng đáng mỗi ngày và biết rằng bạn sẽ không bao giờ có thể làm bù lại một ngày đã mất.”

Một trong những điều Coach Wooden rất hay nói với học trò mình đó là: “Đừng bao giờ nghĩ rằng em có thể làm bù lại bằng cách làm gấp đôi vào hôm sau. Nếu như em có đủ năng lực để làm gấp đôi vào ngày mai, thế thì tại sao không làm nó ngay bây giờ?” Theo mình thì đây là một triết lý rất quan trọng của người thành công, đó là tập trung vào hiện tại. Chỉ có hiện tại mới là giây phút thực sự ở đây, và nếu bạn không nỗ lực hết sức trong ngày hôm nay thì liệu rằng tương lai có thay đổi gì không? Hẳn nhiên là không rồi.

Một cách lý giải khác nữa về điểm này đó là Coach hay dạy học trò rằng “các em không thể cho được 110 phần trăm” (you can’t give 110 percent). “Cho thầy 100 phần trăm nỗ lực của các em. Các em không thể nào bù lại một nỗ lực tồi tệ của ngày hôm nay bằng cách thảy vào 110 phần trăm vào ngày mai. Các em không có 110 phần trăm. Các em chỉ có 100 phần trăm mà thôi, và đó là điều thầy muốn ở tụi em ngay lúc này.”

100%

Đây là một trong những điều mình rất tâm đắc khi đọc về nguyên tắc này. Mỗi ngày nỗ lực hết sức mình chỉ cho ngày hôm đó mà thôi. Đừng để ảo tưởng rằng mình có thể làm bù vào ngày hôm sau khiến cho bạn trì hoãn hay không làm hết khả năng của bản thân. Nếu như bạn có thể thực hiện được đúng nguyên tắc này thì bạn sẽ tỏa sáng trong công việc so với những người khác.

Một trải nghiệm cá nhân của mình là khi bạn tập trung và làm hết khả năng của mình, thì thông thường chúng ta không cần phải tốn quá nhiều thời gian cho một ngày làm việc, mà đôi khi chúng ta có thể giải quyết hết toàn bộ việc chỉ trong vòng một nửa thời gian so với thông thường. Chẳng phải quá tuyệt vời hay sao?

Đúng giờ

Có một luật lệ mà Coach không bao giờ sửa đổi, đó là: ĐI ĐÚNG GIỜ. Chấm hết. Dù là cầu thủ hay trợ lý huấn luyện viên nếu vi phạm luật này đều phải chịu hậu quả.

Với John Wooden, đi trễ nghĩa là thể hiện sự thiếu tôn trọng với huấn luyện viên, thiếu tôn trọng với các thành viên của đội, và có lẽ tệ nhất, đó là thiếu tôn trọng với thời gian.

Một lần nọ, đội bóng phải đi du đấu với đội Mishawaka, một đối thủ truyền kiếp. Và xe buýt theo dự kiến sẽ rời đi lúc 6 giờ chiều. Tất cả mọi cầu thủ đều đã yên vị và sẵn sàng, duy chỉ có hai chiếc ghế còn trống. Và cả hai cầu thủ này lại là đồng đội trưởng của đôi.

Khi Coach Wooden bước lên xe, ông hỏi người tài xế: “Bác tài này, tôi đã nói mấy giờ thì xe buýt sẽ khởi hành  nhỉ?” Người tài xế trả lời: “Sáu giờ chiều, thưa huấn luyện viên. Vẫn như mọi khi.”

Coach hỏi tiếp: “Bây giờ là mấy giờ rồi nhỉ?” Bác tài nhìn đồng hồ của mình và trả lời: “Đúng sáu giờ, thưa huấn luyện viên.” Coach trả lời lại không một chút do dự: “Đồng hồ của tôi cũng chỉ đúng sáu giờ. Vậy nghĩa là bây giờ là sáu giờ chiều rồi.”

Ông quay sang và nhìn xuống hai chiếc ghế trống trên xe buýt, sau đó nói với tài xế: “Đi thôi.” Xe buýt rời đi bỏ lại hai cầu thủ quan trọng nhất của đội.

Quy tắc của Coach đó là đi đúng giờ, nếu không xe buýt sẽ bỏ bạn lại. Kể cả khi hai cầu thủ đó rất quan trọng thì quy tắc vẫn là quy tắc. Và kể cả khi một trong những cầu thủ đó là con trai của phó hiệu trưởng trường đi nữa thì cũng không quan trọng.

Đi đúng giờ. Tôn trọng thời gian của mình và của người khác. Đó là bài học mà tất cả các cầu thủ đều thấm nhuần dưới sự huấn luyện của Coach Wooden.

Cá nhân mình thì thấy rằng đây không chỉ là về việc đúng giờ, mà là về việc học cách tôn trọng thời gian. Rất nhiều người cho rằng trễ 1-2 phút đâu có là gì. Nhưng nếu giả sử như 40 người đang chờ bạn, và bạn trễ 1 phút thì nghĩa là bạn đang làm trễ đến 40 phút đấy. Một người biết tôn trọng thời gian sẽ không cho phép bản thân mình đánh mất đi một khoảng thời gian quý báu như vậy của mình và của những người khác.

Bên cạnh đó, việc đi đúng giờ này còn là thể hiện sự cam kết của chính bản thân mỗi người. Cũng như ta hay định sẵn là tới giờ đó mình sẽ làm việc đó, nhưng rốt cuộc khi thời điểm đó đến, chúng ta lại bị những thú vui khác hấp dẫn hơn khiến cho chúng ta không thực hiện được đúng như cam kết mà mình đã nói ra.

2. Đặt Mục Tiêu Để Biến Mỗi Ngày Thành Một Kiệt Tác Nghệ Thuật

Cựu cầu thủ Jamaal Wilkes của UCLA chia sẻ về nguyên tắc này như sau: “Tất cả những gì bạn có thể kiểm soát là ngày hôm nay. Ngày hôm qua đã trôi đi, và tương lai thì vẫn chưa tới. Khi bạn sống hết mình cho ngày hôm nay, ngày mai sẽ tự động tốt đẹp hơn. Coach sống với triết lý này mỗi ngày tại UCLA.”

Một cựu cầu thủ khác là Ralph Drollinger cho biết: “Thầy Wooden rất thích từ industriousness (sự cần cù/chăm chỉ/siêng năng). Thầy rất chú trọng việc mỗi đêm trước khi đi ngủ, ta biết rằng ta đã làm toàn tâm toàn ý hết khả năng của mình trong ngày hôm ấy. Chúng ta để lại dấu ấn của mình trên thế giới mỗi ngày, và trong quá trình đó, chúng ta tìm thấy sự thỏa mãn trong chuyến hành trình.”

Dưới đây là một số cách để chúng ta có thể biến mỗi ngày thành một kiệt tác nghệ thuật.

1. Biết rõ mình muốn đạt được điều gì trong ngày hôm ấy.

Thường thì mỗi sáng hoặc đêm trước đó mình sẽ xem lại danh sách những việc phải làm của mình. Thêm, bớt hoặc chuyển giao nó cho người khác. Với những mục tiêu hay việc nào quá lớn, mình sẽ chia nhỏ nó thành các bước nhỏ hơn mà mình có thể thực hiện được liền.

Bạn có thể chọn viết ra danh sách này bằng sổ tay hoặc bằng phần mềm tùy bạn. Có người thích dùng sổ tay vì nó giúp họ được có thời gian yên tĩnh và kết nối với bản thân. Có người thì lại dùng phần mềm vì nó nhanh, lẹ và dễ chỉnh sửa trong suốt cả ngày. Cá nhân mình thì dùng phần mềm Todoist (ngoài ra còn nhiều phần mềm khác cũng rất hay như Wunderlist, Any.do, Trello, Google Tasks v…v…) để quản lý công việc.

Chủ đề này thì có thể viết hẳn thành một bài riêng luôn, vậy nên mình sẽ liệt kê ra ở đây một số bài mình đã viết về chủ đề này, cũng như một số bài của các tác giả khác mà mình thấy rất tâm đắc. Các bạn có thể tự tìm hiểu và nghiên cứu thêm nhé. Mình sẽ liệt kê cả bài tiếng Việt lẫn bài tiếng Anh luôn để bạn tự tham khảo. Thời buổi bây giờ kỹ năng tự nghiên cứu và đọc hiểu tiếng Anh cũng rất quan trọng. Vậy nên nếu bạn muốn biến một ngày của mình thành một kiệt tác nghệ thuật thì bạn phải biết tự nâng cấp bản thân mình :). Mình không thích dọn sẵn cỗ cho ai ăn cả, muốn ăn thì lăn vào bếp bạn nhé.

2. Ngừng trì hoãn.

Sự trì hoãn chính là điều sẽ ngăn cản chúng ta có một ngày tuyệt vời. Thông thường chúng ta trì hoãn là vì chúng ta bị cám dỗ bởi những thứ dễ dàng, những thứ mang lại cho ta cảm xúc thỏa mãn (nhưng lại không phải là thứ có ích cho ta).

Vậy làm sao để ngừng trì hoãn? Mình thấy có nhiều trang, blogger, chuyên gia chia sẻ nhiều về chiến lược để không trì hoãn. Nhưng sau khi trải nghiệm qua hết thì mình đúc rút lại bốn từ sau (xin lỗi bạn nếu có hơi bỗ bã một tí): JUST FUCKING DO IT!

  • Nếu bạn muốn viết một quyển sách, hãy bắt đầu bằng việc viết các bài blog nhỏ. Quan trọng là JUST FUCKING DO IT!
  • Nếu bạn muốn tập thể dục, hãy bắt đầu bằng việc đi bộ một ngày 5 phút. Quan trọng là JUST FUCKING DO IT!
  • Nếu bạn muốn thành thạo tiếng Anh, hãy bắt đầu bằng 30 phút luyện tập mỗi ngày. Quan trọng là JUST FUCKING DO IT!

Hãy cứ bắt đầu thôi.

Cứ làm thôi.

Bạn có hiểu ý mình không? Bao nhiêu chiến lược đi nữa cũng không quan trọng bằng việc xắn tay áo lên mà làm. Cứ làm đi, rồi sẽ có đà làm tiếp. Như khi mình đang viết những dòng này đây, thì khoảng 10 phút trước mình còn đang thấy lười chết đi được (vì hôm nay là Chủ Nhật và mình đang rất buồn ngủ). Nhưng khi đã mở chương trình lên rồi và viết vài dòng thì tự nhiên cái đà, cái động lực nó ở đâu tới vậy đó. Nên làm ơn, khuyên thật lòng luôn, JUST FUCKING DO IT!

Bạn đã hiểu nhưng vẫn muốn tìm chiến lược để vượt qua sự trì hoãn? Không sao. Mình không phủ nhận tầm quan trọng của chiến lược và bản thân mình cũng áp dụng khá nhiều chiến lược để vượt qua trì hoãn. Tuy nhiên hãy nhớ là chiến lược không bằng thực thi nha (execution trumps strategies). Dưới đây là đầy đủ bí kíp cho bạn để tham khảo. Nhưng nhớ là JUST FUCKING READ IT! nha.

3. Cẩn thận với những thứ làm ta xao nhãng và tốn thời gian

Có hai dạng khiến ta xao nhãng và mất thời gian:

  • Kiểu chủ động = mình tự làm mình lãng phí thời gian (Lướt Facebook, xem Youtube, xem Pinterest, chat Messenger v…v…)
  • Kiểu bị động = người khác làm lãng phí thời gian của mình (Bạn bè gọi qua tám chuyện mà bạn cũng tát nước theo mương luôn, không chủ động dập máy; Đồng nghiệp làm việc không tốt khiến cho mình phải tốn thời gian xử lý hậu họa v…v…)

Đối với kiểu chủ động, bạn cần phải biết rằng ai là người làm chủ cuộc đời mình? Bạn hay là Facebook, Youtube? Mình đã từng viết một vài bài về cách để không nghiện Facebook, bạn có thể tham khảo qua. Nhìn chung, mình thấy một cách dễ nhất để không nghiện một thứ gì đó là phải có một cái nghiện khác thế vào. Như mình thì nghiện làm việc, nghiện tạo thêm giá trị cho người khác.

Hồi đó mình cũng ham Facebook lắm, nhưng từ hồi mình nghiện mấy cái trên thì một lẽ tự nhiên Facebook chẳng còn giá trị gì với mình nữa. Bạn có thể đọc về nó ở đây và ở đây. Đôi khi sự đơn giản sẽ giải quyết được hết những vấn đề ta đang gặp phải thay vì cứ cố phức tạp phương pháp, chiến lược này nọ.

Kiểu bị động thì sẽ hơi khó hơn một chút nhưng vẫn có thể làm được. Bạn bè gọi điện tám chuyện, đơn giản là chủ động nói họ biết bạn đang bận và cần phải quay lại làm việc. Đồng nghiệp làm không tốt thì việc của bạn không phải hứng giùm mà là bắt họ phải làm cho đạt chuẩn. Quan trọng là bạn phải nhớ rằng bạn có quyền chủ động trong việc này.

Mình từng viết một bài về cách quản lý sự tập trung, bạn có thể tham khảo ở đây.

4. Tập trung vào sự xuất sắc (excellence)

Nếu bạn muốn một ngày của mình là một kiệt tác nghệ thuật, hãy tập trung vào sự xuất sắc (excellence). Đừng chấp nhận mọi thứ ở mức trung bình (mediocre).

Hãy đầu tư thời gian của mình để tạo nên những sản phẩm xuất sắc, để phụng sự người khác một cách xuất sắc, để xây dựng những mối quan hệ xuất sắc với người thân và bạn bè của mình. Đừng bao giờ chấp nhận mắc kẹt ở mức trung bình.

Sue Enquist, người được mệnh danh là John Wooden của bóng mềm, đã đưa ra một quy tắc mà bà gọi là Quy Luật 33 Phần Trăm. Theo quy tắc này, bạn có thể phân mọi người vào ba hạng mục. Một phần ba thấp nhất là những kẻ chỉ biết than phiền và phàn nàn. Một phần ba ở giữa là những người mà thái độ của họ dao động từ tích cực đến tiêu cực tùy thuộc vào hoàn cảnh. Một phần ba trên cùng là những người duy trì thái độ tích cực kể cả khi đối mặt với nghịch cảnh. Những người tích cực này thường là nhà lãnh đạo, những người xuất chúng và những kẻ làm thay đổi cả cuộc chơi.

Những người nằm trong một phần ba trên cùng này luôn luôn nhắm đến sự xuất sắc. Enguist mô tả rằng họ sống trong một cái “bong bóng” của chuẩn mực cao. Thông thường các vận động viên khi được chơi cùng với những đồng đội có kiểu tư duy như vậy không nhận ra rằng đây là một trải nghiệm hết sức hiếm có. Enquist đặt tên cho nó là trải nghiệm “ở trong bong bóng” (inside the bubble).

Bà nói thêm: “Cái ngày mà bạn tốt nghiệp và nhận một công việc, bạn sẽ thấy rằng vây xung quanh bạn là những con người trung bình với những kết quả trung bình. Bạn sẽ trở thành chuẩn mực mà mọi người hướng tới. Bạn sẽ biết được cảm giác đặc biệt như thế nào khi được ở trong bong bóng chuẩn mực.”

Nếu bạn tập trung vào sự xuất sắc ngay từ khoảng khắc mà bạn thức dậy vào lúc buổi sáng cho đến khi bạn ngả giấc vào ban đêm, bạn sẽ thấy rằng mọi ngày trong đời mình đều là một trải nghiệm sự xuất sắc – một kiệt tác nghệ thuật.

3. Mỗi Ngày, Hãy Đầu Tư Vào Người Khác

Bạn còn nhớ Nguyên tắc 2 – Giúp đỡ người khác của Coach Wooden không? Để biến một ngày thành một kiệt tác nghệ thuật, bạn cần phải giúp đỡ người khác, bạn cần phải ở trong tâm thế của người phụng sự (a servant mindset). Điều này nghĩa là sao?

Đơn giản thôi. Nếu bạn là người đi làm, hãy phụng sự đồng đội, sếp, và công ty của mình. Tìm ra cách để làm việc hiệu quả hơn. Tìm ra cách để công việc của đồng đội và sếp mình dễ dàng hơn. Suy nghĩ xem có cách nào để tạo thêm giá trị cho công ty hay không?

Nếu bạn là sinh viên, hãy phụng sự bạn bè của mình, trường lớp của mình. Giúp cho bạn mình học tốt hơn. Cùng mở những chủ đề để thảo luận về môn học hoặc các chủ đề có lợi ích cho bạn bè mình. Rủ bạn bè mình tham gia các hội thảo phát triển bản thân. Nói chung, tâm thế của người phụng sự là: “Làm thế nào để mình giúp người này?”

Swen Nater kể rằng “Triết lý sống của John Wooden đó là bạn chưa bao giờ sống một ngày hoàn hảo cho đến khi bạn đã giúp một ai đó mà họ không thể trả ơn bạn bằng bất kỳ cách nào. Mục tiêu của John Wooden là sống một ngày hoàn hảo – không chỉ một ngày, mà là mỗi ngày. Ông ấy thật sự tập trung vào mục tiêu đó. Tôi nghĩ đó là lý do vì sao mà ông lại rất thoải mái với việc gặp gỡ mọi người tại nhà riêng của mình, không cần biết đó là ai.

“Coach đã dùng cuộc đời của ông để đầu tư vào việc giúp đỡ tôi. Bao giờ thì tôi mới trả hết được món nợ ân tình này? Tôi nghĩ là không thể được! Và đó là cách mà Coach muốn. Đó là cách ông chọn để sống cuộc đời của mình. Ông ấy luôn luôn giúp đỡ người khác, đầu tư cuộc đời mình vào người khác – và đó là cách mà ông biến mỗi ngày của mình thành một kiệt tác nghệ thuật.”

4. Đừng Để Những Thứ Cần Nói Không Được Nói Ra

Có lẽ đây là phần làm cho mình ấn tượng nhất và cảm xúc nhất khi đọc sách.

Andy Hill, một cựu cầu thủ đã từng chơi cho Coach Wooden, kể lại một câu chuyện như sau. “Khi ấy tôi đang lái xe của vợ cùng Coach Wooden. Lúc ấy chúng tôi đang đến một bữa tiệc. Khi chúng tôi đang di chuyển trên xa lộ L.A. thì bỗng nhiên, Coach nói với tôi, ‘Andy này, đã bao giờ thầy nói với em rằng thầy yêu quý em đến mức nào chưa?’

“Tôi hoàn toàn bị bất ngờ. Cổ họng tôi nghẹn lại và tôi nắm chặt tay vào vô lăng, bối rối không biết nói gì. Sau đó Coach nói tiếp, ‘Đã bao giờ thầy nói với em rằng thầy thật sự trân trọng việc em gọi điện cho thầy sau bao nhiêu năm và nối lại tình bạn giữa thầy trò ta chưa?’

“Lúc đó suýt nữa là tôi đã lái xe trật ra khỏi xa lộ. Bây giờ nhớ lại, tôi nhận ra rằng Coach không làm bất kỳ điều gì một cách ngẫu hứng cả. Thầy đã suy nghĩ về điều mà thầy muốn nói. Và thầy đã đưa ra quyết định rằng ngày hôm ấy, thầy sẽ nói cho tôi nghe về cảm nhận của thầy đối với tình bạn giữa hai chúng tôi. Thầy sẽ không để cho bất kỳ điều gì cần nói nhưng không được nói ra.”

Mình nghĩ có lẽ một ngày kiệt tác là một ngày mà chúng ta sống hết mình ở hiện tại. Nói những điều cần phải nói với những người mình yêu quý nhất. Vì chúng ta chẳng bao giờ biết được đâu sẽ là ngày cuối cùng trong cuộc đời của mình cả.

Nếu mỗi ngày bạn sống là một kiệt tác nghệ thuật, đến cuối cùng, bạn sẽ có một cuộc đời kiệt tác, một bức tranh nghệ thuật.

Chúc cho mỗi người chúng ta đều là những người nghệ sĩ tài hoa,

Đinh Hải Đăng

Coach Wooden – Nguyên Tắc 2: Giúp Đỡ Người Khác

Đinh Hải Đăng

Chào các bạn,

Ở bài trước mình đã đề cập đến Nguyên tắc 1 – Sống thật với chính mình (Be true to yourself) của Coach Wooden. Trong bài viết lần này, mình sẽ nói đến một Nguyên tắc khác nữa của Coach, đó là “Giúp đỡ người khác” (Help Others). Cá nhân mình rất thích nguyên tắc này vì nó rất đơn giản, nhưng lại không dễ làm. Hơn nữa khi mình đọc về nguyên tắc này thì cũng chẳng có hướng dẫn làm sao để thực hiện theo nguyên tắc này, mà chỉ đơn giản là những câu chuyện về cách mà Coach giúp đỡ người khác như thế nào. Nhưng như vậy mà lại hay, đôi khi cái gì đơn giản hãy giữ cho nó đơn giản. Giúp đỡ người khác, đó là chuyện ai cũng biết. Nhưng có thật sự làm hay không thì chỉ có chúng ta tự đánh giá bản thân. Vậy nên trong bài này mình chỉ kể những câu chuyện của Coach, rồi từ đó bạn hãy đưa ra những lựa chọn cho chính mình nhé.

Nguyên tắc 2 – Giúp đỡ người khác

“You cannot have a perfect day without helping others with no thought of getting something in return… The basic precept of all the great religions is the Golden Rule: Do unto others as you would have them do unto you. Simply stated, it means, ‘Help other.'” – Coach Wooden

“Bạn không thể có một ngày hoàn hảo khi không giúp đỡ một ai đó mà không có bất kỳ suy nghĩ tư lợi gì cho bản thân mình… Nền tảng căn bản nhất của tất cả những tôn giáo vĩ đại đó chính là Nguyên Tắc Vàng: Hãy đối xử với mọi người như cách mà bạn muốn họ đối xử với bạn. Hay nói đơn giản nghĩa là ‘Giúp đỡ người khác.'” – Coach Wooden

Mình rất thích cách mà Coach định nghĩa rằng “chúng ta không thể có một ngày hoàn hảo khi không giúp đỡ một ai đó mà không có bất kỳ suy nghĩ tư lợi gì cho bản thân.”

Bạn hãy nghĩ lại xem một ngày của chúng ta có phải quá bận rộn với những suy nghĩ tập trung về “tôi, tôi, tôi” hay không? Trong khi theo Coach thì một ngày hoàn hảo nghĩa là chúng ta tập trung vào việc giúp đỡ, phụng sự người khác. Chúng ta tập trung vào “bạn, bạn, bạn”.

Thoạt nghĩ thì có vẻ ngớ ngẩn khi tập trung vào việc giúp đỡ người khác. Nhưng mình nghĩ đây lại là một cách cực kỳ thông minh để giúp chính bản thân mình. Không một ai có thể thành công một mình được cả. Vậy thì việc chúng ta giúp đỡ người khác mà không vụ lợi gì cả chỉ có thể có lợi cho ta trong tương lai mà thôi. Bởi vì chúng ta sẽ không bao giờ biết được người nào sẽ giúp đỡ ngược lại ta khi ta cần họ.

Mình đọc về các danh nhân thì luôn thấy rằng họ đều cần có sự giúp đỡ của ai đó trong chặng đường thành công của họ. Cái này quan trọng lắm. Vì chỉ cần ngay thời điểm đó không có người giúp, cuộc đời họ chắc chắn là sẽ rẽ sang một hướng khác rồi. Vậy nên mình khuyến khích tất cả chúng ta cần tâm niệm Nguyên tắc thứ 2 này nếu muốn mình thành công hơn trong cuộc sống.

Những câu chuyện có thật

1. Năm 1964, Coach Wooden và đội bóng của mình đã vào đến vòng Tứ Kết. Tại khách sạn ông và toàn đội đang ở, khi băng qua sảnh thì ông nghe thấy tiếng gọi “Coach Wooden!”

Quay người lại, ông thấy hai người đang tiến tới, đó là Coach Scotty Robertson và trợ lý của ông Don Landry. Robertson nói “Chúng tôi rất xin lỗi đã đường đột nhưng không biết ông có thể dành vài phút để giúp chúng tôi hay không?”

Hóa ra đội bóng của Robertson là Tech vừa mới tuyển mộ một cầu thủ cao trên 2m. Mặc dù trước đây đội bóng chỉ toàn các cầu thủ nhỏ người và chỉ dùng chiến thuật run-and-gun (đánh-và-chạy), trong khi Coach Wooden thì đã có nhiều kinh nghiệm huấn luyện đội bóng với nhiều tuyển thủ cao trên 2m.

“Coach Wooden, chúng tôi biết rằng ông có rất nhiều kinh nghiệm huấn luyện các cầu thủ có chiều cao trên 2m. Chúng tôi cần phải thay đổi những gì trong chiến lược của mình?”

Trong vòng 90 phút tiếp theo, Coach Wooden đã huấn luyện miễn phí cho cả hai người này. Vấn đề ở đây là, cả hai đều là những đối thủ tiềm năng của Coach trong vòng đấu này. Nhưng ông vẫn sẵn sàng giúp đỡ họ. Đó chính là kiểu người của Coach.

2. Nếu bạn muốn gặp Coach Wooden, tất cả những gì bạn cần đó là đến nhà hàng VIP’S từ lúc sáng sớm. Bạn có thể tìm thấy Coach ở đó vào hầu hết mỗi buổi sáng. Xung quanh ông luôn luôn có những người bạn lâu năm ngồi cùng bàn để trao đổi, thậm chí đôi khi có cả những người bạn mới đã nghe danh ông từ lâu và muốn được tiếp nhận sự thông thái từ người đàn ông này.

Cả một quãng thời gian dài sau khi nghỉ hưu, vẫn còn rất nhiều người đến nhà hàng VIP’S để được ông huấn luyện và dẫn dắt cho. Một trong những người hay ăn sáng cùng ông là trợ lý Jay Carty, nói rằng “Thật sự là rất thú vị khi quan sát Coach tại nhà hàng VIP’S. Ông hay đi khắp các bàn khác nhau và trao đổi, chia sẻ với mọi người.”

Bạn thấy đó, dù là người nổi tiếng nhưng ông không quan tâm đến danh tiếng hay vị thế của mình. Ông chỉ đơn giản là thích giúp đỡ người khác và không nề hà gì nếu điều đó nằm trong khả năng của mình.

3. Bóng rổ là một môn thể thao mà việc giúp đỡ đồng đội của mình chính là một trong những điều tạo nên sự khác biệt. Đây là môn thể thao mà người chơi cải thiện bản thân mình bằng cách giúp đỡ người khác.

Coach Wooden nhấn mạnh việc này bằng cách yêu cầu các cầu thủ phải chia sẻ thành quả cho bất kỳ lần ném rổ nào. Có lần, ông đã nói rằng “Nếu một cầu thủ ghi bàn nhờ đồng đội đã chuyền bóng cho anh ta, tôi muốn anh ấy phải chỉ tay đến người đồng đội đã hỗ trợ anh cho đến khi cả hai chạm mắt nhau (make eye contact) như là một cử chỉ của sự cảm ơn và trân trọng…”

Mình thấy đây quả là một điều quá tuyệt vời. Chúng ta giúp đỡ người khác, người khác trân trọng sự giúp đỡ của chúng ta hoặc ngược lại. Nếu trong một đội, hoặc trong công ty, tất cả các thành viên đều thấm nhuần nguyên tắc này thì đội ngũ ấy sẽ mạnh như thế nào?

4. Năm 1948, Coach Wooden là huấn luyện viên trưởng của đội bóng bang Indiana. Trong đội có một tuyển thủ tên Clarence Walker. Mặc dù Walker không nằm trong nhóm năm cầu thủ ra sân đầu tiên, nhưng anh ấy đã giúp đội giành được vé tham dự giải đấu NAIA tại thành phố Kansas.

Thật đáng tiếc rằng 1948 vẫn là năm mà sự kỳ thị màu da vẫn chưa được phá bỏ. Toàn đội của Coach Wooden đều được mời tham dự giải – trừ Clarence Walker. Người da màu không được phép bước chân vào Sân vận động Kansas.

Coach không cần phải cân nhắc bất kỳ giây phút nào, ông nói “Nếu tôi không thể mang Clarence đi cùng thì chúng tôi sẽ không đến dự giải.”

Thời điểm đó, huấn luyện viên của Cao Đẳng Manhattan sau khi nghe tin về đội Indiana của Coach Wooden cũng đã lên tiếng rằng: Nếu Indiana không thể mang toàn bộ đội bóng đến giải, Manhattan cũng sẽ bỏ giải đấu này.

Cuối cùng, NAIA đành phải đưa ra một tiền lệ chưa bao giờ có và cho phép Clarence Walker có thể chơi tại thành phố Kansas. Walker đã phá bỏ ranh giới màu da nhờ Coach Wooden đã luôn giữ chính kiến và nguyên tắc của mình.

Như bạn thấy, một trong những cách để giúp đỡ người khác đó là đảm bảo rằng mọi người được đối xử công bằng, dù cho có thể bạn sẽ phải trả một cái giá để làm điều đó.

Khi được hỏi ông tự hào nhất về điều trong suốt sự nghiệp của mình, Coach không nói về những chiến công hay thành tích mà mình đạt được. Thay vào đó, ông viết rằng “Tôi tự hào về điều gì ư? Sau khi chúng tôi thắng giải đấu quốc gia, một phóng viên đã hỏi một trong những cầu thủ của tôi rằng họ gặp vấn đề gì về phân biệt chủng tộc trong đội hay không. Cầu thủ ấy nhìn vị phóng viên và nói, ‘Chắc anh không biết huấn luyện viên của chúng tôi hả? Ông ấy không nhìn màu da, ông ấy chỉ nhìn thấy những cầu thủ mà thôi.’ Và sau đó anh ấy quay lưng đi. Đó chính là điều làm tôi cảm thấy tự hào.”

Nguyên tắc “Bờ Vai Bám Bụi”

Gil McGregor chia sẻ một khái niệm mà ông gọi là “Nguyên Tắc Bờ Vai Bám Bụi”. Ông nói rằng tất cả những người vĩ đại đều có bờ vai bám bụi. Những người vĩ đại đều nâng người khác lên và cho họ đứng trên đôi vai của mình. Họ không quan tâm ai là người nhận được phần thưởng. Họ không quan tâm nếu như vai của họ bị bám bụi. Họ chỉ đơn giản muốn nâng người khác lên.

Sự vĩ đại này là điều chúng ta liên tục nhìn thấy trong cuộc đời của Coach Wooden. Ông luôn luôn nâng ai đó lên. Ông không cần người khác phải công nhận thành quả của mình. Cái ông quan tâm nhất là toàn bộ đội ngũ của mình.

Vào tháng 8 năm 2009, sau khi được nhận giải thưởng của Sporting News với danh hiệu là vị huấn luyện viên vĩ đại nhất trong lịch sử. Đứng cạnh Coach lúc này là 14 cầu thủ đã từng chơi cho đội Bruins. Lời nói cuối cùng mà Coach nói với nhóm cầu thủ này đó là ‘Thầy ước gì thầy đã có thể làm nhiều hơn cho các em.’ Cả 14 cầu thủ đều rơi nước mắt.

Giúp đỡ người khác: đó chính là trái tim và tâm hồn của Coach John Wooden. Và hi vọng rằng đó cũng sẽ là trái tim và linh hồn của tất cả chúng ta.

Chúc bạn một ngày giúp đỡ người khác,

Hải Đăng

Coach Wooden – Nguyên Tắc 1: Sống Thật Với Chính Mình

Đinh Hải Đăng

Chào các bạn,

Hồi lâu rồi mình đã từng viết một bài về Coach Wooden và định nghĩa về thành công của ông. Đợt này mình quyết tâm sẽ viết một chuỗi bài về vị huấn luyện viên huyền thoại này. Cuộc đời mình được tác động bởi nhiều người, và Coach Wooden là một trong những người có tác động rất lớn đến việc hình thành nhân sinh quan và triết lý sống của mình ở hiện tại.

Coach Wooden được mệnh danh là huấn luyện viên huyền thoại vì những thành tích mà ông đạt được trong sự nghiệp của mình. Có thể kể ra như:

  • Mười giải vô địch liên hiệp các trường đại học Hoa Kỳ (NCAA)
  • Bảy giải vô địch NCAA trong 7 năm liên tiếp: 1967, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973
  • Xuất hiện trong vòng tứ kết nhiều nhất: 16 lần; xuất hiện liên tiếp nhất: 9 lần; và chiến thắng nhiều nhất: 21 lần
  • Chiến thắng liên tiếp nhiều nhất: 88 trận trong suốt các năm 1971, 1972, 1973
  • Tám mùa giải Pac 8 Conference hoàn hảo
  • Tỉ lệ chiến thắng trong suốt 40 mùa giải: .813

Nhưng cái mà mình quan tâm hơn cả không phải là kết quả của Coach Wooden, mà là điều gì đã tạo nên những kết quả đó? Khi chúng ta tìm hiểu về một người thành công, đừng nhìn vào kết quả mà hãy học cách họ tư duy và triết lý sống của họ. Coach Wooden chính là một trong những ví dụ điển hình cho việc có tư duy và triết lý sống đúng đắn.

Vậy điều gì đã tạo nên con người ông?

Khi ông tốt nghiệp lớp 8, cha của ông Joshua Hugh Wooden đã tặng cho ông hai món quà là “một tờ tiền hai đô la, và một tấm thẻ nhỏ ghi một bài thơ ở một mặt và bảy nguyên tắc sống ở mặt còn lại.” Bài thơ của Henry Van Dyke có nội dung như sau:

Bốn điều mà một người đàn ông cần phải học
Nếu như anh ta muốn cuộc đời mình thật hơn bao giờ hết:
Suy nghĩ thấu đáo và minh định,
Yêu thương đồng loại một các chân thành,
Hành động với một động cơ trong sáng và trung thực,
Tin tưởng vào Chúa và Thiên đàng.

Ở mặt bên kia, là bảy nguyên tắc mà cha ông đã viết ra:

  1. Sống thật với chính mình.
  2. Giúp đỡ người khác.
  3. Biến mỗi ngày của mình thành một kiệt tác.
  4. Thưởng thức những quyển sách hay
  5. Bạn bè là một nghệ thuật tinh tế.
  6. Dựng xây một pháo đài vững chãi trước mọi khó khăn và thử thách bằng chính cuộc đời bạn.
  7. Nguyện cầu cho sự dẫn dắt và đưa lối của Chúa trời. Hãy biết ơn mỗi ngày mình đang sống.

Khi Joshua Wooden đưa tờ giấy cho cậu trai 12 tuổi John Wooden, ông chỉ đơn giản nói: “Con trai, hãy cố gắng sống với những điều này.”

Bảy nguyên tắc đó trở thành kim chỉ nam cho Coach Wooden trong suốt phần đời còn lại của ông. Nó tạo dựng nên nhân cách và phẩm giá của ông trong suốt quá trình làm Huấn Luyện Viên. Và các cầu thủ chơi dưới sự dẫn dắt của ông cũng bị ảnh hưởng rất nhiều bởi bảy nguyên tắc này thông qua cách mà Coach Wooden sống và làm gương cho họ.

Có lẽ đến đây các bạn cũng đã bắt đầu thắc mắc từng nguyên tắc này được diễn giải như thế nào rồi đúng không? Đừng lo, mình sẽ bắt đầu ngay đây. Do mỗi nguyên tắc này đều được diễn giải khá dài nên mình sẽ chia nó thành một chuỗi bài 7 phần cho mỗi nguyên tắc. Mình tin chắc rằng sau khi đọc xong, bạn sẽ bị tác động rất lớn về mặt tư tưởng và nhận thức.

Nào, chúng ta bắt đầu với nguyên tắc đầu tiên

Nguyên tắc 1 – Sống thật với chính mình

Trong khoảng thời gian từ năm 1966 – 1969, đội UCLA (tên của đội bóng do Coach Wooden dẫn dắt) có một cầu thủ tên là Lew Alcindor có chiều cao đến hơn 1m8. Trong một chuyến du đấu, xe buýt tấp vào nhà hàng để dùng bữa. Lúc này Lew Alcindor đang ngồi cạnh Coach Wooden và xem qua thực đơn thì nghe thấy tiếng thì thầm “Nhìn con quái vật đen thui kia kìa!”

Lewis bị tổn thương đến mức trào nước mắt.

Coach Wooden lúc ấy bèn nói: “Lewis à, con người ghét những gì họ không biết và những gì họ e sợ. Nhưng con đừng bao giờ ngừng sống thật với chính bản thân mình.”

Lewis mỉm cười lại với Coach. Và anh không bao giờ quên lời khuyên ấy suốt cuộc đời mình.

Coach Wooden khi hồi tưởng lại nguyên tắc thứ nhất trong bảy nguyên tắc, nói rằng “Bạn cần phải biết bạn là ai và sống thật với mình… Bạn phải có sự can đảm để sống thật với chính mình.”

1. Sống thật với chính mình nghĩa là gì?

Sống thật với chính mình không có nghĩa là vị kỷ hay ích kỷ. Nó đơn giản là trung thực với giá trị sống của mình, với sự tự trọng của mình, với sự chính trực của mình.

Nó nghĩa là trung thành với cam kết trở thành một con người có phẩm cách, có can đảm, có chí khí, có sự tận tụy, có sự kiên cường, và siêng năng.

Nó nghĩa là không bao giờ chấp nhận thỏa hiệp với bản thân. Không bao giờ hi sinh những nguyên tắc của mình. Không chấp nhận phản bội lại giá trị của bản thân.

Nếu như bạn sống thật với những gì tốt nhất bên trong bản thân, bạn sẽ không bao giờ giả dối hay bất trung với bất kỳ ai khác.

Sự chính trực

Sống thật với chính mình nghĩa là phải có sự chính trực. Chính trực nghĩa là làm những điều đúng đắn kể cả khi không có ai giám sát.

Lấy một ví dụ như sau. Tại một bài kiểm tra ba tiếng số học nọ, vị giáo sư bước vào lớp và phát bài kiểm tra. Sau đó ông ta viết lên bảng: “Làm điều đúng đắn kể cả khi không có ai giám sát.” Và rồi ông ta rời khỏi phòng. Ông ta tin tưởng rằng mọi người trong phòng sẽ có đủ phẩm giá/nhân cách để thực hiện bài kiểm tra một cách trung thực. Đó gọi là sự chính trực. Luôn luôn làm đúng kể cả không có ai nhìn bạn.

Một khía cạnh khác của sống thật với chính mình đó là trung thực với bản thân. “Bạn có thể lừa bất kỳ ai, nhưng không bao giờ được lừa chính bản thân mình. Ngay lúc bạn lừa dối chính mình, bạn đã đánh mất bản thân.”

Khi bạn đứng giữa bờ vực của sự đúng đắn và sai lầm. Hãy chọn sự chính trực. Khi bị cám dỗ bởi những điều sai trái, đừng bước qua lằn ranh ấy. Đừng nghĩ rằng chỉ một lần thôi thì không sao cả. Hãy sống thật với những giá trị và nguyên tắc cao nhất của bản thân, và bạn sẽ không bao giờ giả dối với bất kỳ ai.

Hãy trở thành con người tốt nhất bạn có thể

Một trong những khía cạnh khác của việc sống thật với chính mình là phải trở thành con người tốt nhất mình có thể (be the best you can be).

Cha của Coach Wooden thường nói với ông rằng: “Johnny à, đừng cố gắng trở nên giỏi hơn bất kỳ ai, nhưng không bao giờ cho phép mình ngừng cố gắng trở thành người giỏi nhất mà con có thể. Đó là thứ duy nhất con có thể kiểm soát được.”

Đó quả là một lời khuyên đơn giản: tập trung và nỗ lực hết cho những thứ tôi có thể kiểm soát được và đừng mất ngủ vì những thứ tôi không kiểm soát được.

Để trở thành con người tốt nhất mà bạn có thể, bạn phải biết quản trị bản thân và kỷ luật với chính mình. Bởi vì nếu không, bạn sẽ để hoàn cảnh và môi trường kiểm soát hành vi của mình, lúc ấy bạn sẽ không còn là chính mình nữa. Dave Myers kể rằng Coach Wooden thường hay dạy họ rằng: “Nếu như các em không thể kiểm soát bản thân, thì người khác sẽ làm thay điều ấy cho các em. Và nếu như các em không làm chủ chính mình, các em đang làm hại cả toàn đội.”

Nếu bạn muốn sống thật với chính mình, bạn cần phải đầu tư vào sự phát triển nhân cách (character) của bản thân. Bill Walton từng nói: “Với Coach Wooden, phát triển nhân cách luôn luôn là ưu tiên số một. Và khi nói đến nhân cách, Coach luôn là người sống đúng với những gì mình chia sẻ. Thông điệp cuộc đời của Coach đó là ‘Nếu như bạn dành thời gian để phát triển nhân cách của mình, thì khi thử thách cuộc đời ập đến, bạn sẽ ổn thôi.'”

Sống thật với tiềm năng của mình

“Đừng quá bận tâm người khác nghĩ gì về bạn. Nhưng hãy rất để tâm đến những gì bạn nghĩ về chính mình.” Đó là một câu nói rất nổi tiếng của Coach Wooden khi ông dạy dỗ học trò của mình. Người khác nghĩ gì về bạn không quan trọng, quan trọng là bạn nghĩ gì về mình? Bạn nghĩ mình có tiềm năng hay không? Bạn nghĩ mình có làm được hay không? Bạn nghĩ mình có vượt qua được thử thách hay không? Đó mới là điều quan trọng.

Sống thật với chính mình nghĩa là sống thật với tiềm năng của mình. Tất cả chúng ta đều có khả năng đạt được nhiều thành quả hơn chúng ta tưởng tượng.

Triết lý sống của Coach Wooden đó là “Không bao giờ chấp nhận nỗ lực ít hơn 100%. Ông không bị ám ảnh về việc thắng thua, nhưng ông luôn muốn cầu thủ của mình tự hỏi rằng, ‘Liệu tôi đã nỗ lực hết sức hay chưa? Liệu tôi đã làm hết mức trong khả năng của mình hay chưa? Nếu chưa, thì tại sao không?’ Trong mỗi trận đấu, trước khi ra sân, ông đều dặn dò các cầu thủ của mình: ‘Khi trận đấu kết thúc, thầy muốn các em phải ngẩng cao đầu. Và chỉ có một cách duy nhất để các em có thể ngẩng cao đầu, đó là chơi hết sức mình, với tất cả những gì các em có.’”

Sống thật với những nguyên tắc của bản thân

Sự cám dỗ chính là bài kiểm tra cuối cùng nếu chúng ta muốn sống thật với chính mình.

Một ví dụ rõ rệt cho chuyện này là khi Coach Wooden học tại Đại học Purdue và được huấn luyện bởi một vị HLV huyền thoại Ward “Piggy” Lambert. Năm 1932, khi Coach tốt nghiệp Purdue với bằng tiếng Anh, một đội bóng rổ chuyên nghiệp đã hứa hẹn ông $5.000 để đi du đấu khắp cả nước. Tại thời điểm ấy ông cũng đã được hứa hẹn một công việc giảng dạy và huấn luyện tại Indiana Teacher’s College với mức lương $1.500 để dạy bốn lớp tiếng Anh một ngày và huấn luyện bốn môn thể thao. Dường như $5.000 là một hứa hẹn rất cám dỗ.

Wooden đến hỏi lời khuyên của Lambert. Sau khi lắng nghe, ông hỏi Wooden: “Một khoản tiền lớn, John nhỉ?”

“Dạ vâng. Rất lớn.”

“Đó có phải là lý do em đến Purdue không?”

“Sao ạ?”

“Ý tôi là em đến Đại học Purdue để em có thể du đấu khắp nước và chơi bóng rổ chuyên nghiệp ư?”

John Wooden trả lời: “Um, thưa thầy, không ạ. Em đến đây để được giáo dục (to get an education). Và em đã được nhận một nền giáo dục rất tốt.”

“Chà, vậy thì John này, có lẽ em nên sử dụng nó đi. Nhưng tự em phải đưa ra quyết định cho chính mình.”

Wooden có thể kiếm được $5.000 một năm nếu làm cầu thủ bóng rổ, hoặc ông có thể kiếm được $1.500 một năm với vai trò một nhà giáo dục. Sau này khi kể lại, ông nói: “Coach Lambert đã dẫn tôi trở về với nguyên tắc đầu tiên của cha: Hãy sống thật với chính mình. Sâu thẳm bên trong tôi biết đâu là quyết định đúng đắn. Tôi thật sự muốn giảng dạy và huấn luyện.”

Sâu thẳm bên trong, hầu hết chúng ta đều luôn biết chúng ta cần phải làm gì với những thời khắc quyết định trong cuộc đời mình. Sự thật là bạn luôn biết điều đúng đắn cần làm là gì. Phần khó nhất chính là thực hiện nó.

Chúng ta có thể nói: “Tôi bối rối quá. Tôi không biết mình phải làm gì.” Nhưng thường thì nó không đúng. Chúng ta biết chính xác mình nên làm gì, nhưng chúng ta không muốn làm nó. Vì vậy chúng ta tìm kiếm một lối thoát. Chúng ta tìm gặp và xin lời khuyên của mọi người, và hi vọng rằng họ cho ta lời khuyên mà chúng ta muốn nghe, nhưng lại không phải là câu trả lời mà chúng ta biết là đúng đắn.

2. Một số gợi ý để giúp bạn sống thật với chính mình

Như các bạn đã thấy ở trên, sống thật với chính mình là phải hiểu và biết những giá trị và nguyên tắc nào mà mình luôn muốn gìn giữ và không bao giờ thỏa hiệp. Trước đây mình cũng đã từng viết hai bài về xác định Giá Trị Cá Nhân. Lời khuyên của mình là bạn nên đọc ngay bài viết này và xác định cho mình những giá trị mà bạn ưu tiên. Theo kinh nghiệm của mình thì khi bạn càng trẻ, bạn càng nên tiếp xúc sớm với khái niệm này và thực hiện nó ngay.

Một cách khác nữa mình thấy rất hay đó là viết Tuyên Ngôn Sứ Mệnh Cá Nhân. Phương pháp này thì bạn có thể tham khảo trong quyển sách 7 Thói Quen Của Người Thành Đạt – Stephen R. Covey nhé, chỉ rất kỹ và tận tình. Ngoài ra theo mình thì đây là quyển sách nên đọc từ đầu tới cuối nếu bạn thật sự nghiêm túc với việc sống thật với chính bản thân mình.

Cuối cùng mình khuyên các bạn tập ngồi thiền trong ngày. Mỗi ngày dành 10-20 phút ra ngồi im, lắng nghe hơi thở của mình, quan sát suy nghĩ, quan sát hơi thở của mình. Không phán xét. Để cho tâm trí lắng lại. Khi tâm trí lắng lại thì bạn mới có thể nghe rõ được những tiếng nói bên trong mình. Chỉ có sự kết nối cao độ với bản thân bạn mới giúp bạn dần dần hiểu được con người thật bên trong của mình là gì và nó muốn gì.

Một số cách đơn giản như vậy. Theo mình thì đây là cả một cuộc hành trình dài nhiều năm liền chứ không chỉ là ngày một, ngày hai là biết mình là ai. Hãy kiên nhẫn đi và khám phá bản ngã thật sự của mình. Nhớ nhé, khi bạn sống thật với chính mình, bạn sẽ không giả dối được với bất kỳ ai.

Hẹn gặp lại các bạn trong Nguyên tắc thứ 2 – Giúp đỡ mọi người.

Chúc bạn sống thật mỗi ngày,

Hải Đăng

Thử Thách 30 Ngày Không Than Vãn

[Bài viết này nằm trong chuỗi bài viết Coach Yourself To Success (Tự Huấn Luyện Mình Đến Thành Công) được đăng vào mỗi tối thứ ba hàng tuần trên blog của Đinh Hải Đăng. Mục đích của chuỗi bài này là chia sẻ những khái niệm, thông tin hữu ích, các phương pháp giúp bạn trở thành một con người tốt hơn mỗi ngày. Những bài viết này đều đã được tôi trải nghiệm và thực hành qua trước khi chia sẻ lại cho bạn. Và tôi cũng như bạn, đang trên hành trình vươn đến thành công của riêng tôi, cho nên tôi rất hân hạnh khi có bạn cùng tham gia với tôi trên chặng đường này.]

Chào bạn,

Hiện tại tôi đang thực hiện thử thách có tên gọi Thử Thách 30 Ngày Không Than Vãn. Bây giờ đã 7 ngày trôi qua không một lời than vãn, và tôi tin rằng mình sẽ tiếp tục tiến đến những ngày tiếp theo. Hôm nay tôi muốn chia sẻ lại cho bạn và mong muốn rằng bạn cũng dám đón nhận thử thách này.

Có một câu nói rằng hãy thử đi qua 24 giờ mà không than vãn, và sau đó hãy xem cuộc đời của bạn thay đổi như thế nào.

Không than vãn

Thử thách này nằm trong quyển sách có tên Supercoach (Siêu Huấn Luyện Viên) mà tôi đang đọc. Nguyên bản của nó chỉ có 7 ngày. Trong một quyển sách khác thì thử thách này được đẩy lên 21 ngày. Cho nên tôi quyết định chấp nhận thử thách này trong 30 ngày luôn để thách thức giới hạn của mình.

Chấp nhận thử thách

Vì sao lại có thử thách này?

Bản chất của chịu trách nhiệm 100%

Trước khi nói về thử thách này, chúng ta cần bàn một chút đến cái gọi là chịu trách nhiệm 100%.

Nếu bạn đọc bất kỳ quyển sách về kỹ năng, phát triển bản thân, kinh doanh, kinh tế nào thì ở đâu đó bạn cũng sẽ thấy tư duy chịu trách nhiệm 100% xuất hiện. Lý lẽ đằng sau nó là: “Bất cứ điều gì xảy ra hiện tại trong cuộc đời tôi, hay những thứ sẽ xảy ra, đều là do lựa chọn và quyết định của tôi. Không bất kỳ một ai hay một thế lực nào tạo nên cuộc sống của tôi.”

Một sự thật đó là hầu hết chúng ta đều bị lập trình để đổ lỗi cho ngoại cảnh hay một người nào đó. Tôi nghĩ rằng nó xuất phát từ khi ta còn bé, khi bố mẹ chúng ta do quá bảo bọc con cái nên đôi khi giải thích cho con hiểu rằng: “Tại cái này, cái kia…” mà tuyệt nhiên không nói rằng: “Đây là tại con…”

Khi ta lớn lên, mô thức này đi theo chúng ta. Chúng ta đổ lỗi cho trường lớp, cho thầy cô, cho bạn bè, cho gia đình, cho xã hội, cho nền giáo dục, cho sếp, cho công ty, cho đồng nghiệp, cho cộng đồng, cho nền kinh tế… Và tuyệt nhiên có một người duy nhất chúng ta không đổ lỗi đó là bản thân chúng ta.

Người chịu trách nhiệm 100% hiểu rằng: “tiên trách kỷ, hậu trách nhân”, “muốn người khác thay đổi, mình phải thay đổi trước”, hay “đời thay đổi khi chúng ta thay đổi”.

Không than vãn giúp ta chịu trách nhiệm cho đời mình

Và đó là lý do ra đời của thử thách 30 Ngày Không Than Vãn. Mục đích của nó là giúp cho bạn lấy lại được sức mạnh của sự chịu trách nhiệm, sức mạnh của sự lựa chọn và sức mạnh của ngôn từ bản thân. Cho phép tôi được giải thích rõ hơn suy nghĩ của mình:

1. Khi ta chấp nhận sự thật rằng mọi hoàn cảnh mà mình mong muốn đều chỉ có thể tạo ra nhờ sự chủ động của ta, ta lấy lại được quyền lực tuyệt đối của mình, đó là sự lựa chọn.

Khi bạn ngừng than vãn, bạn bắt đầu tự hỏi mình: “Nếu như mình không than vãn bây giờ, thì mình sẽ có thể làm gì đây?” Ngay giây phút mà bạn hỏi câu hỏi này, bạn bắt đầu hiểu rằng mình có quyền lựa chọn một phản ứng khác thay vì phản ứng thông thường của mình là đổ lỗi.

Ở giữa kích thích và phản ứng chính là sự lựa chọn. Và chúng ta hoàn toàn có quyền được lựa chọn khác đi, bất kể là chúng ta đang ở đâu đi nữa. Chính bản thân chữ chịu trách nhiệm (responsibility) nếu như ta tách nó ra thì tự nó đã nói lên rằng response (phản hồi) và ability (khả năng), nghĩa là có khả năng phản hồi với hoàn cảnh theo cách mà mình mong muốn.

Một trong những vị huấn luyện viên mà tôi tôn kính nhất là John Wooden từng nói rằng: “Đừng để những gì bạn không làm được ảnh hưởng đến những gì bạn có thể làm được.” Nghĩa là nếu như bạn không thể thay đổi được ngoại cảnh, thay đổi được nền giáo dục, kinh tế, xã hội, con người xung quanh thì thứ duy nhất bạn có thể thay đổi chính là bên trong bạn.

what you cannot do

Khoảng hơn 1 năm rưỡi trước, tôi rơi vào một giai đoạn tồi tệ nhất cho đến thời điểm hiện tại của cuộc đời mình. Lúc ấy, tôi đã quên đi cái gọi là chịu trách nhiệm 100%. Tôi lựa chọn đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho con người đã đẩy tôi tới tình trạng như vậy. Nhưng đáng tiếc là chẳng có gì thay đổi cả khi tôi làm như vậy. Cho đến khoảng hơn nửa năm trở lại đây, tôi nhận thấy rằng cứ tiếp tục như vậy thì mọi thứ cũng không hề thay đổi. Cùng với tác động của một người bạn vào thời điểm ấy, tôi hiểu rằng đã đến lúc thôi ngừng đổ lỗi, đã đến lúc ngừng than phiền về hoàn cảnh của mình, và đã đến lúc lấy lại quyền năng tuyệt đối của mình.

Và bây giờ tôi ngồi đây, viết lại những dòng này, từ chính trải nghiệm của mình để chia sẻ với bạn rằng mọi thứ chưa hề là quá muộn. Bạn vẫn có thể bắt đầu lại từ đầu, kể từ giây phút bạn bắt đầu chấp nhận sự thật rằng mình phải chịu trách nhiệm 100% cho cuộc đời mình, mọi thứ sẽ hoàn toàn thay đổi.

2. Ngôn từ có một sức mạnh rất khủng khiếp. Nếu trong kho tàng từ vựng của ta không còn những ngôn từ đánh mất sức mạnh (disempowering words) của ta mà chỉ còn lại những ngôn từ của sự chủ động (empowering words), chất lượng cuộc sống của chúng ta được nâng lên.

Mỗi ngày chúng ta tự nói với bản thân từ 8,000 – 10,000 từ. Mà bạn thử tưởng tượng xem nếu đa phần trong số đó là những từ ngữ đánh mất sức mạnh thì cuộc sống của ta sẽ ra sao? Mà nguy hiểm hơn nữa, đây là những từ ngữ mà chúng ta nói trong vô thức chứ không phải là ý thức. Mà vô thức thì nó khủng khiếp hơn ý thức rất nhiều lần.

Bên cạnh đó, những gì bạn nói ra sẽ trở thành một nguồn thông tin quay ngược lại bạn. Và chất lượng nguồn thông tin bạn dung nạp vào sẽ quyết định chất lượng cuộc sống của bạn.

Giả sử như trong vốn từ vựng của bạn chỉ luôn có những ngôn từ của sự chủ động thì sao? Giả sử như bạn luôn thường xuyên nói với mình những từ ngữ như: phải làm được; tôi sẽ biến nó thành hiện thực; tôi lựa chọn không bỏ cuộc; tôi phải là người đi đến cuối con đường; tôi chịu trách nhiệm cho đời mình;… thì chất lượng cuộc sống của bạn sẽ như thế nào?

Lại trích dẫn huấn luyện viên John Wooden một lần nữa. Từ bé, cha của ông đã dạy cho ông một bộ luật ba nguyên tắc như sau:

  1. Đừng than thở (Don’t whine)
  2.  Đừng phàn nàn (Don’t complain)
  3.  Đừng biện hộ (Don’t make excuses)

Nhờ sự giáo huấn đó mà huấn luyện viên John Wooden không cho phép những cầu thủ bóng rổ của mình sử dụng những ngôn từ khiến cho họ đánh mất quyền chủ động của mình. Nhờ vậy mà ông đi vào lịch sử của làng bóng rổ Mỹ như một huyền thoại. Và hầu hết những cầu thủ từng được trải qua sự huấn luyện của John Wooden đều công nhận rằng họ được như ngày hôm nay là nhờ sự khắt khe cũng như sự kỷ luật đối với việc chịu trách nhiệm cho mọi chuyện của huấn luyện viên John Wooden.

Vì vậy bạn hãy chú ý đến ngôn từ của bạn. Nếu không nó sẽ là kẻ hủy diệt giấc mơ thầm lặng của bạn đấy.

Trải nghiệm chịu trách nhiệm 100%

Phần này được dịch lại trong bài viết “Taking 100% Responsibility for Your Life” của Jack Canfield

Bạn hãy trả lời từng câu hỏi dưới đây một cách chân thực nhất có thể. Thậm chí nó còn mạnh mẽ hơn nếu như bạn để cho người khác hỏi bạn những câu này và làm chứng cho câu trả lời của bạn.

  1. Một hoàn cảnh khó khăn hay thử thách trong cuộc sống hiện tại của bạn là gì?
  2. Bạn là người tạo ra nó hay cho phép nó xảy ra?
  3. Bạn đang giả vờ không biết điều gì?
  4. Ích lợi của việc giữ cho hoàn cảnh này tiếp tục như vậy là gì?
  5. Thay vì vậy, bạn muốn gì?
  6. Những hành động nào bạn sẽ thực thi để tạo ra nó?
  7. Khi nào thì bạn sẽ thực thi hành động ấy?

Thử Thách 30 Ngày Không Than Vãn

Còn bây giờ là thử thách cực kỳ khó. Nếu bạn là một người đam mê thử thách thì tôi tin đây sẽ là một thử thách khó nhất từ trước tới giờ mà bạn từng thực hiện. Cho đến hiện tại tôi đã thất bại 2 lần rồi đấy. Bạn có thể xem quá trình của tôi trong hình dưới:

30 ngày không than vãn

Còn nếu bạn ngại sự khó khăn, sự thử thách, và sợ bước khỏi vùng an toàn của mình thì tôi khuyên bạn không nên đón nhận thử thách này, bởi vì bạn chưa thật sự sẵn sàng bây giờ đâu. Đừng thực hiện thử thách này cho vui. Đây là một thử thách đòi hỏi sự kiên trì, quyết tâm, nỗ lực và kỷ luật thép với chính mình đấy.

Vậy bây giờ bạn đã sẵn sàng chưa? Tốt, vậy thì chúng ta sẽ bắt đầu như sau:

Bước 1: Bạn có thể tìm một chiếc vòng tay cao su có màu mà các em tuổi teen hay xài, hoặc vòng tay, hoặc nhẫn cũng được. Hãy đeo nó vào bên tay mà bạn thích nhất.

Bước 2: Bắt đầu Thử Thách 30 Ngày Không Than Vãn

Bước 3: Mỗi khi bạn nhận thấy mình đang than vãn, phàn nàn thì bạn phải đổi vật bạn đang đeo sang tay bên cạnh và bắt đầu lại từ ngày 0.

*Để cho rõ hơn, tôi định nghĩa than vãn đó là những điều như: chỉ trích, than phiền, suy nghĩ tiêu cực, than thở,… Nói chung lời than vãn là: bất kỳ điều gì miêu tả một người hay một hoàn cảnh theo một cách tiêu cực mà không nêu ra giải pháp để giải quyết tình huống này.

Nếu như bạn miêu tả tiêu cực nhưng sau đó có đưa thêm giải pháp thì không tính là than vãn. Ví dụ: Cái người này thật khó tính. Nhưng nếu là mình, có thể mình cũng hành xử như vậy. Để lần sau mình thử cười với người này xem sao. Cái này không tính là than vãn. Nhưng bạn nhớ là lần sau phải cười với người này thật bạn nhé.

Bước 4: Ghi chú số ngày bạn đã trải qua, sau mỗi 10 ngày không than vãn bạn hãy tự thưởng cho chính mình vì đã vượt qua được một thử thách không hề dễ dàng chút nào.

Bước 5: Xem cuộc đời bạn thay đổi một cách đột biến như thế nào

Còn bây giờ, tôi hỏi lại bạn một lần nữa, bạn có dám chơi hay không?