Quá Già Hay Quá Trẻ Để Làm Gì?

Đinh Hải Đăng

*Update: thật trùng hợp ngày hôm nay (23/4) là sinh nhật 26 tuổi của tôi. Thật là một cách thú vị để ghi lại dấu ấn cho mình 🙂

Bài viết này là cảm hứng từ một buổi coaching (khai vấn) với một khách hàng gần đây của tôi. Trong buổi coaching này, chúng tôi có trao đổi với nhau về việc thực hiện mục tiêu của bạn và độ tuổi mà bạn muốn thực hiện mục tiêu của mình.

Bạn chia sẻ với tôi nỗi lo của mình khi có nhiều con đường lựa chọn để đến mục tiêu của mình. Trong đó có một lựa chọn mà bạn đang cân nhắc, tuy nhiên một trong những cản trở đối với bạn là bạn khá lo lắng về độ tuổi của mình vào thời điểm ấy. Bạn sợ rằng mình đã không còn trẻ để bắt đầu thực hiện mục tiêu của mình.

Tôi hoàn toàn hiểu được nỗi lo của bạn vì tôi cũng đã từng trải qua cảm xúc như bạn nhưng ở chiều hướng ngược lại. Tôi đã từng rất băn khoăn về việc theo đuổi con đường làm chuyên gia khai vấn (coach) của mình. Vào thời điểm ấy, tôi chỉ mới là một chàng trai 20 tuổi và vẫn còn đang rất băn khoăn cho con đường sự nghiệp của mình. Khi ấy tôi đã nghĩ rằng: “Mình có quá trẻ để làm việc này không?”

Ở bài viết trước tôi có chia sẻ với bạn về câu hỏi trao quyền và câu hỏi tước quyền. Và thật khôi hài khi tôi lại đặt cho chính mình câu hỏi như vậy. Tôi cảm thấy bất lực mỗi khi đặt cho mình câu hỏi ấy. Tôi sợ hãi và không dám làm gì nữa. Cho đến một thời điểm tôi chọn tạm ngừng lại một thời gian với lời biện hộ rằng: “Mình còn trẻ, còn thời gian mà. Khi nào có tài chính vững vàng hơn, có kinh nghiệm sống hơn, có mối quan hệ nhiều hơn rồi quay lại cũng không muộn.”

Nhưng vấn đề là “Khi nào?”

Tôi không trả lời được. Tôi cố gắng đưa ra một độ tuổi mà nghe có vẻ hợp lý. Nhưng thật sự thì tôi cũng không biết liệu độ tuổi ấy đã đủ chưa?

Tôi bám víu vào lời biện hộ này trong một thời gian dài để trì hoãn việc theo đuổi con đường của mình.

Quá Trẻ Hay Quá Già Để Làm Gì?

Cho đến một ngày cơ duyên đưa tôi gặp lại một người bạn đồng nghiệp cũ. Cậu đặt ra cho tôi câu hỏi làm thay đổi toàn bộ mọi tư duy của tôi về thời gian và tuổi tác.

Nguyên văn câu hỏi của cậu bạn tôi nói đó là: “Too young to do what? Too old to do what?” (Tạm dịch: Quá trẻ để làm gì? Quá già để làm gì?)

Bỗng nhiên mọi thứ bừng sáng trong tôi.

Đúng rồi. Quá trẻ để làm gì? Quá già để làm gì? Có luật lệ nào đặt ra rằng mình cần phải đạt đến độ tuổi nhất định nào đó trước khi làm một việc gì không? (Trừ việc pháp luật quy định bạn phải đạt đến tuổi vị thành niên.)

Đây quả thật là sức mạnh của một câu hỏi đúng (đó là lý do vì sao khai vấn cực kỳ hiệu quả cho sự thay đổi của cá nhân). Tôi cảm nhận được rõ rệt niềm tin của mình đã thay đổi hoàn toàn sau câu hỏi của bạn mình. Đó cũng là lúc tôi quyết định sẽ không để cho niềm tin giới hạn về độ tuổi của tôi ảnh hưởng đến con đường tôi lựa chọn nữa.

Còn bạn thì sao? Bạn có đang tự hỏi: “Liệu mình có quá trẻ/quá già để làm [x] không?”

Nếu câu trả lời là có, hãy nhìn sâu thẳm vào bên trong mình và đánh giá xem liệu có thật sự là vấn đề tuổi tác hay chỉ là một lý do để bạn trì hoãn. Và nếu đây là một lý do thôi, thì “khi nào” bạn sẽ thực hiện mơ ước của mình?

“Phần lớn mọi người đã chết ở tuổi 25, chỉ có điểu đến 75 tuổi mới chôn mà thôi” – Benjamin Franklin

Tôi mong rằng bạn sẽ không thuộc kiểu người trong câu nói trên.

Thời gian trôi nhanh lắm và không chờ ai cả. Chớp mắt một cái đã thấy mình hơn 25 rồi.

Còn bao nhiêu cái chớp mắt nữa thì ta mới nhận ra là đã trễ rồi?

Mến,

Hải Đăng

P/s: Nếu bạn không muốn phí hoài thời gian của mình và có những mục tiêu mình đang khao khát thực hiện, và nếu bạn cần một người bạn đồng hành chia sẻ cùng bạn, lắng nghe bạn và đặt cho bạn những câu hỏi để giúp bạn tìm ra câu trả lời cho mình, hãy cho bạn một cơ hội trải nghiệm khai vấn (coaching) nhé.

Tìm Hiểu Về Khai Vấn (Coaching)

Chất Lượng Cuộc Sống Của Bạn Phụ Thuộc Vào Điều Gì?

Đinh Hải Đăng

Chào bạn,

Tôi chắc một điều rằng trong cuộc sống của mình, bạn đã có những ngày tuyệt vời và cũng có cả những ngày tồi tệ. Hoặc thậm chí, bạn có thể có những ngày mở đầu tồi tệ nhưng kết thúc thật tuyệt vời và ngược lại.

Vì sao lại có điều này? Chuyện gì tác động đến một ngày của bạn vậy?

Bạn hãy thử nhớ lại một ngày tồi tệ hoặc tuyệt vời của bạn xem: Lúc ấy bạn đã nghĩ gì? Nói gì? Cảm nhận gì? Hành xử gì? Và điều gì là ngọn nguồn của những điều trên?

Câu trả lời đó chính là: sự tập trung của bạn.

Bạn có để ý thấy khi bạn càng tập trung vào những điều đã tồi tệ, thì bạn lại càng nhận được cảm xúc tồi tệ hơn không? Ngược lại, khi bạn càng tập trung vào những điều tuyệt vời, mọi thứ bỗng trở nên tuyệt vời.

Sự tập trung của chúng ta quyết định thái độ của chúng ta.

Chắc hẳn bạn đã biết câu chuyện của nhà tâm lý học Viktor Frankl tại trại tập trung. Khi tất cả mọi người tuyệt vọng vì bị hành hạ, tù đày, người thân bị giết thì Viktor Frankl lựa chọn tập trung vào thế giới bên trong của mình, tập trung vào việc kiểm soát phản ứng của mình.

Khi ông tập trung vào điều đó, thái độ của ông thể hiện ra ngoài rất khác. Dù rằng cuộc sống ở trại tập trung rất khổ cực nhưng ông vẫn có thể làm chủ được phản ứng của mình và sau đó là dạy lại cho những người bạn tù. Thậm chí sau khi được thả khỏi trại tập trung, ông còn dựa trên những trải nghiệm của mình để sáng tạo nên logo therapy nữa.

Rõ ràng sự tập trung của Frankl quyết định chất lượng cuộc sống của ông (ý tôi là ở mặt tinh thần và cảm xúc).

Vậy đến đây bạn chắc sẽ thắc mắc: “Nhưng sự tập trung này do đâu mà ra và làm sao để kiểm soát nó đây?”

Câu trả lời đó chính là: nó phụ thuộc vào chất lượng câu hỏi bạn đặt ra cho mình.

Câu hỏi khai sáng

Khi bạn đặt một câu hỏi tiêu cực, bạn sẽ chỉ tập trung tiếp tục vào những điều tiêu cực. Ví dụ “Trời ơi, tại sao điều này lại xảy ra với mình?” Bạn có để ý thấy ngay khi đặt câu hỏi này, bộ não sẽ đi tìm bằng chứng chứng minh là nó đúng không?

Ngược lại, nếu chuyện không hay xảy ra với bạn nhưng bạn có thể đặt cho mình câu hỏi tích cực như “Điều này có ý nghĩa tích cực hay cơ hội gì?” hay “Mình học được gì từ điều này?” thì ngay lập tức bộ não của bạn sẽ tập trung tìm ra câu trả lời cho bạn.

Điều này cũng lý giải vì sao trong quá trình khai vấn (coaching), tôi luôn luôn tin rằng câu trả lời sẽ đến từ bên trong bạn. Chỉ cần câu hỏi đúng, bạn sẽ có câu trả lời cho thử thách mình đang gặp phải. Và đó là lý do vì sao trong khai vấn, người coach dùng rất nhiều đến kỹ năng lắng nghe và đặt câu hỏi để giúp khách hàng khơi gợi tìm ra câu trả lời cho chính mình.

Câu Hỏi Trao Quyền vs. Câu Hỏi Tước Quyền

Trong một bài trước, tôi đã từng nhắc đến khái niệm này. Hôm nay tôi sẽ chia sẻ cụ thể hơn để bạn hiểu.

Câu hỏi trao quyền (empowering questions) là những câu hỏi mà khi đặt ra, người được đặt câu hỏi cảm thấy như mình có quyền lực để chịu trách nhiệm với bản thân và làm mọi thứ trong khả năng của mình để tạo nên ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Ví dụ một số câu hỏi trao quyền như:

  • Trong hoàn cảnh này, cách phản ứng tích cực sẽ là gì?
  • Trong khó khăn là cơ hội, vậy cơ hội ở đây là gì?
  • Bài học mình cần phải học ở đây là gì để có thể trưởng thành hơn?
  • Mình có thể làm được gì trong khả năng kiểm soát của mình?
  • Nguồn lực nào có thể giúp mình đạt được điều mình muốn?

Ngược lại, câu hỏi tước quyền (disempowering questions) khi đặt ra sẽ khiến cho chúng ta cảm thấy như bị tước đi hết mọi quyền lực và không thể làm gì khác hơn. Ví dụ:

  • Trời ơi, vì sao điều này lại xảy ra với mình?
  • Mình có thể làm được điều này không?
  • Mình có đủ tự tin không?
  • Mình có quá trẻ/quá già để làm việc này không?
  • Mình là ai mà có thể làm việc này?

Bạn thấy đấy, hai loại câu hỏi này sẽ quyết định rất nhiều đến hướng tập trung của bạn.

Câu hỏi tôi dành cho bạn đó là “Bạn tự đánh giá xem mình hay dùng câu hỏi nào nhiều hơn trong cuộc sống của mình?”

Làm Thế Nào Để Học Cách Đặt Câu Hỏi Trao Quyền?

  1. Hãy trả lời câu hỏi trên của tôi trước. Thành thật với bản thân mình. Bước đầu tiên của thay đổi là mình cần nhận ra mình đang ờ đâu.
  2. Để ý và nắm bắt ngay mỗi khi ta thấy mình đang tự đặt những câu hỏi tước quyền. Ngừng trả lời cho câu hỏi đó và tìm cách biến câu hỏi đó thành một câu hỏi trao quyền.
  3. Trả lời cho câu hỏi trao quyền bạn mới đặt ra. Nếu được, hãy viết xuống câu hỏi của bạn vào một quyển sổ. Hãy biến nó thành một bộ sưu tập câu hỏi để khi cần thì bạn có thể xài liền. Bạn cũng có thể tham khảo 40 câu hỏi tự khai vấn chính mình.
  4. Lập lại bước 1-3 cho đến khi bạn thành thục.
  5. Cảm nhận sự thay đổi trong chất lượng cuộc sống của bạn.
  6. Trong trường hợp bạn vẫn chưa thấy sự thay đổi, cân nhắc đến việc sử dụng khai vấn (coaching) để tạo nên thói quen bền vững cho bản thân.

Hi vọng rằng bạn sẽ trở thành một bậc thầy trong việc đặt câu hỏi sau bài viết này.

Chúc bạn sớm thành công.

Hải Đăng

Quay Về Những Thứ Căn Bản

Đinh Hải Đăng

Vừa rồi mình vừa mới gặp một trường hợp thú vị và mình nghĩ có nhiều bài học trong đó.

Câu chuyện đó là một bạn đăng ký thực hiện Coaching với mình vào buổi tối hôm qua. Tuy nhiên sáng hôm sau thì bạn ấy email cho mình và chia sẻ rằng bạn xin rút lại đơn đăng ký.

Lý do là vì hôm qua, trước khi gửi đơn đăng ký, có một người đã nói với bạn ấy rằng “hãy quay về những thứ căn bản trước đi”. Mặc dù vậy bạn ấy vẫn quyết định đăng ký với Coaching. Và rồi bạn chia sẻ với mình là bạn cảm thấy bên trong có cái gì đó sai sai. Cái sai đó là “hình như mình cứ đi hỏi nhiều người rồi không làm gì thì cũng vậy thôi và vì lòng tự trọng của mỗi người chỉ có mình biết khi tự mình với mình thôi à.”

Bạn nghĩ cảm xúc của mình là gì khi đọc email này? Thành thật mà nói, mình rất rất vui. Dĩ nhiên là mình mất đi một khách hàng tiềm năng, nhưng mình lại thấy thật là hạnh phúc khi bạn tự hiểu ra được vấn đề của chính bản thân mình, và tự có giải pháp cho chính mình.

Đó là lý do vì sao mà từ trước đến giờ khi làm Coaching, mình luôn có một niềm tin rằng bản thân khách hàng sẽ có lời giải đáp hoàn hảo nhất cho vấn đề họ đang gặp phải. Dĩ nhiên có người “ngộ tính” cao thì sẽ tự trả lời được, nhưng cũng có những người cần một người bạn đồng hành lắng nghe, đặt câu hỏi để hỗ trợ cho họ tìm ra câu trả lời.

Tuy nhiên cái làm mình còn thú vị hơn nữa đó chính là cái “căn bản” mà bạn ấy nhắc đến trong bài. Đọc email của bạn, mình tự hỏi chính mình: “Hmmm… Thú vị thật. Vậy thì căn bản đối với mình là gì?” Và bài viết này sẽ thay mình trả lời câu hỏi ấy.

Tại Sao Căn Bản Lại Quan Trọng?

Bởi vì theo mình, căn bản là những gì đơn giản nhất. Và những gì đơn giản nhất lại thường là những thứ mạnh mẽ nhất, tinh túy nhất mà những người đi trước sau khi chiêm nghiệm đã giản lược lại cho chúng ta.

Lý Tiểu Long từng nói “Tôi không sợ người luyện tập 10.000 cú đá chỉ một lần, mà chỉ sợ người thực hành 1 cú đá 10.000 lần”. Đó chính là căn bản.

Chúng ta cứ hay tìm kiếm những thứ mới mẻ hơn, hào nhoáng hơn trong khi chưa thành thục những thứ căn bản nhất. Đặc biệt trong lĩnh vực phát triển bản thân, mình nhận thấy bản thân mình trước đây, và một số bạn bây giờ cứ phải đọc cho thật nhiều sách, nghe thật nhiều diễn giả, học thật nhiều khóa học v.v. trong khi bản thân thì luyện chưa tới những điều căn bản nhất của phát triển bản thân.

Mình may mắn khi nhận ra điều đó khoảng 3 năm về trước. Từ đó trở đi thật ra mình đọc rất rất ít sách về chủ đề phát triển bản thân. Thay vào đó mình chuyển sang dòng sách tạm gọi là “tu thân” nhiều hơn. Về hiện tại số đầu sách đếm chưa quá một bàn tay. Và mình cứ miệt mài luyện đi luyện lại. Mỗi lần lại ngộ ra thêm được rất nhiều điều.

Vậy đâu là những điều căn bản mà ta nên luyện tập? Theo cảm nhận và trải nghiệm cá nhân của mình thì có một số điều căn bản sau (bạn có quyền lựa chọn đồng ý hoặc không đồng ý).

Nguyên Lý Căn Bản #1: Quyền Lựa Chọn

Định nghĩa của lựa chọn đó là “tự do chọn điều bạn muốn trong một loạt các phương án khác nhau.” Đó cũng chính là nền tảng căn bản mà mọi Coach đều tâm niệm khi làm việc với khách hàng của mình.

Ngay lúc này, bạn cần phải hiểu bạn sinh ra đã có quyền được lựa chọn. Đó là quyền thiêng liêng nhất của bạn. Nếu bạn nói bạn không có quyền lựa chọn thì sẽ không ai có thể giúp bạn được cả. Chắc bạn nghĩ, nhưng rõ ràng có những hoàn cảnh mà tôi cảm thấy mình không có lựa chọn nào cả.

Nếu bạn nghĩ như vậy, hãy thử google tìm hiểu câu chuyện của nhà tâm lý học Viktor Frankl, bạn sẽ thấy dù là trong hoàn cảnh ngặt nghèo nhất, chúng ta vẫn có quyền lựa chọn thái độ phản ứng của mình với hoàn cảnh ấy.

Mình nói vậy để bạn hiểu, nếu bạn muốn, bạn có quyền chọn viết lại câu chuyện đời mình và sống một cuộc sống khác đi so với cuộc sống hiện tại của bạn. Điều kiện tiên quyết chỉ có một, đó là bạn có muốn hay không?

Thử thách dành cho bạn: tự hỏi bản thân “Tôi muốn gì?”. Viết ra một danh sách những điều bạn muốn và thành thật hỏi rằng “Mình có quyền chọn làm điều này hay không?”

Nguyên Lý Căn Bản #2: Mối Quan Hệ Quan Trọng Nhất Bạn Có Trong Cuộc Đời Này Là Mối Quan Hệ Với Bản Thân Bạn

Không phải người yêu. Không phải vợ/chồng. Không phải con cái. Không phải cha mẹ. Không phải bạn bè. Không phải sếp/đồng nghiệp/nhân viên. Tất cả những mối quan hệ đó chỉ là thứ cấp.

Mối quan hệ quan trọng nhất là với bản thân bạn. Tại sao ư? Vì dù có muốn cách mấy đi nữa, vẫn sẽ có những thời điểm những người phía trên không sống cùng bạn nữa. Những lúc ấy, bạn ở cùng với ai? Dĩ nhiên là với chính bạn.

Vậy nếu bạn không cảm thấy hạnh phúc với chính bạn, bạn có hạnh phúc với đời mình được không? Nếu bạn không cảm thấy yêu thương chính mình, bạn có yêu thương được mọi người? Nếu bạn không lắng nghe được chính mình, bạn liệu có lắng nghe được người khác?

Vậy thì mối quan hệ ấy trông như thế nào? Nó là khi bạn làm những thứ tốt đẹp cho đời mình. Nó là khi bạn lắng nghe thông điệp bên trong mình và làm theo ước nguyện của bản thân. Nó là khi bạn trân trọng bản thân mình (cả tốt lẫn xấu). Nó là khi bạn dịu dàng, tử tế với chính mình.

Mình biết đây không phải là điều dễ làm. Bản thân mình cũng đang nỗ lực để duy trì và giữ vững những thói quen tốt đẹp cho bản thân. Và nếu bạn tin mình, ngay từ bây giờ, hãy làm những gì tốt đẹp nhất cho bản thân.

Thử thách dành cho bạn: Lập ra hai danh sách “Mình đang làm điều gì gây hại cho bản thân?” và “Mình cần phải làm gì tốt đẹp cho bản thân?” Cam kết thực hiện theo danh sách 2 và dần dần loại bỏ những điều trong danh sách 1 cho đến khi không còn điều nào nữa.

Nguyên Lý Căn Bản #3: Thấu Hiểu Cảm Xúc

Cảm xúc là một phần không thể thiếu làm nên sự độc đáo của con người. Những quyết định quan trọng trong đời bạn nếu thiếu đi sự cân nhắc cảm xúc thì nhiều khả năng nó chưa phải là quyết định tối ưu nhất.

Nhưng thật ra rất ít người để ý cảm xúc của mình trong suốt một ngày. Bạn cũng hãy tự hỏi chính bạn là 1 tiếng trước bạn đã có cảm xúc gì, sự kiện gì xảy ra, và bạn đã làm gì hay không?

Tất cả các khách hàng làm Coaching với mình, tùy thời điểm khác nhau, mà mình sẽ yêu cầu họ phải viết Nhật Ký Cảm Xúc. Dĩ nhiên không phải để báo cáo với mình, mà là để kết nối với bản thân người đó tốt hơn.

Cách viết nhật ký rất đơn giản. Bạn chia làm ba cột là Cái gì (What?); Tại sao (Why?) và Như thế nào (How?).

Ở cột “what”, bạn hãy viết lại những sự kiện diễn ra trong ngày mà khiến bạn có cảm xúc (bất kỳ cảm xúc gì). Bạn cần gọi tên cụ thể cảm xúc đó ra. Ở cột “why”, bạn cần suy nghĩ tại sao bạn lại có cảm xúc đó, ý nghĩa của cảm xúc đó là gì. Và cuối cùng ở cột “how”, bạn viết ra mình sẽ làm gì với cảm xúc này.

Ví dụ sáng nay sau khi thực hiện 1 ca Coaching, mình cảm thấy đầy cảm hứng. Lý do là vì mình đã giúp đỡ cho khách hàng của mình có những nhận thức mới hơn về bản thân. Cuối cùng mình viết ra là mình cần tiếp tục cải thiện năng lực bản thân để có thể giúp đỡ nhiều người hơn nữa để có cảm xúc này. Rất đơn giản phải không?

Và đây là thử thách dành cho bạn: cam kết trong 7 ngày sắp tới mang theo một quyển sổ bên mình và ghi chú lại những cảm xúc bạn nhận thấy trong ngày. Sau 7 ngày, hãy quay lại đây comment chia sẻ kết quả mà bạn đạt được :).

Diễn giả huyền thoại Jim Rohn từng nói “Thành công chẳng phải là thứ gì ma thuật hay huyền bí. Nó chỉ đơn giản là hệ quả của việc áp dụng kiên trì những nguyên lý căn bản nhất.”

Chúc bạn kiên định đến cùng.

Đinh Hải Đăng

Đời Sống Là Một Củ Hành

Đinh Hải Đăng

Nguồn: Đọt Chuối Non

Chào các bạn,

Life is like an onion: You peel it off one layer at a time, and sometimes you weep
(anonymous)

Đời sống là một củ hành: Bạn xé bỏ các lớp hành, mỗi lần một lớp, và đôi khi bạn chảy nước mắt.

Mỗi chúng ta cũng vậy, chúng ta có những lớp vỏ khô hư bên ngoài phải được xé bỏ để có thể đến phần tinh túy trắng tuơi ngọt ngào bên trong. Nhưng lớp vỏ mới trắng tươi ngọt ngào sẽ thành khô cứng theo thời gian và ta lại phải lột bỏ để đến được bên trong tươi ngọt. Tiến trình tinh khiết hóa của chúng ta là thế. Luôn luôn phải tinh khiết hóa mình. Và mỗi lần lột vỏ có thể là một lần rơi nước mắt.

Chẳng có cách nào làm cho cơ thể mạnh mẽ mà không phải thể dục thể thao đau nhức mọi cơ bắp. Hầu như tất cả mọi bài học sống ta học được đều làm ta đau nhức. Sự thật là mình chưa bao giờ học được bài học nào mà không đau nhức. Học toán một lúc là nhức đầu, học tiếng Anh nhớ các luật văn phạm và các từ rất mệt, học đàn thì tê buốt các ngón tay, học võ thì lâu lâu có thương tích… Và học làm người thì khỏi nói, hầu như chẳng có môn học nào trên đời làm ta phải khóc, ngọai trừ môn học làm người.

Thật sự là bây giờ, nhìn lại đời mình, với những thời buổi đau nhức đầy nước mắt, trầm uất và tuyệt vọng, mình vẫn luôn cảm thấy ngạc nhiên và kỳ lạ, vì sao Thượng đế lại đãi ngộ mình đến mức cho mình hết bài học này đến bài học kia liên tục bao nhiêu năm, để mình có thể học hỏi và trưởng thành thường trực và nhanh chóng thế này (dù rằng đã có hơn một lần, mình đã tuyệt vọng đến mức mắng mỏ Thương đế quá unfair đối với mình. Đau quá thì cũng điên cái đầu và thành si mê!). Thật sự là mình rất cảm tạ Thượng đế đã luôn luôn huấn luyện mình liên tục, mình muốn nghỉ cũng không được.

Người Việt ta có từ “chịu khó”. Chịu khó học tập nhé cháu. Anh chịu khó giữ gìn sức khỏe nhé. Em chịu khó chút nữa đi, chỉ còn hai năm là em ra trường rồi… Tất cả mọi tiến trình tinh luyện (refining) đều “khó” (hard, difficult, painful) mà ta phải “chịu” (endure, accept, like).

Cho nên các bạn, hãy chịu khó làm gương tư duy tích cực cho đời sống này. Mỗi người chúng ta cần có cái nhìn chính xác về vị trí của mình trong đời sống này. Một ngọn đèn đang cháy sáng thì tự nhiên là xua đuổi bóng tối và làm cho không gian quanh nó sáng lên. Bản chất của đèn là thế. Đèn không cần phải cố làm sáng không gian, đèn sáng thì không gian sáng, chẳng cần phải cố.

Không gian sống của ta, phường khóm của ta, trường học của ta, thành phố của ta, quốc gia của ta… đương nhiên là phải sáng lên một chút nếu chính ta đang sáng. Cho nên khi ta thực hành tư duy tích cực cho chính ta, ta đương nhiên mang một chút ánh sáng đến cho đất nước. Liên hệ chặt chẽ giữa ta và đất nước của ta luôn luôn có đó, và dù ta đang làm gì, ta cũng không nên quên liên hệ đó.

Cho nên nếu bạn đã một lần tự hỏi “Tôi sẽ làm được gì cho đất nước tôi ?” và bạn đang thực hành tư duy tích cực, thì đương nhiên là bạn đã thấy được câu trả lời “Tôi mang ánh sáng tích cực đến cho đất nước tôi”. Và câu trả lời đó, qua thời gian, sẽ đẻ ra nhiều câu trả lời chi tiết khác, như là “Tôi sẽ dạy trẻ em thành người hữu dụng”, “Tôi sẽ là một bác sĩ cho đời”, “Tôi sẽ là một doanh nhân tốt cho đất nước”…

Chúc các bạn một ngày tích cực.
Mến,
Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use

Quyết Định Của Con Tim

Đinh Hải Đăng

Nguồn: Đọt Chuối Non

Chào các bạn,

Khi ta phải làm một quyết định rất khó khăn trong lòng—ví dụ, ly dị hay không—các tư vấn tâm lý hay tư vấn gia đình thường khuyên chúng ta làm hai danh sánh—lợi và hại—cho mỗi quyết định có thể–ly dị, ly thân, không làm gì hết—rồi so sánh lợi hại trong mỗi đường, cuối cùng chọn quyết định ta thấy là có lợi nhất.

Chẳng biết là có ai bán chương trình computer cho các cặp vợ chồng không? Nếu đã làm danh sách cách này thì chắc dùng computer thì nhanh hơn. Trả lời xong xuôi, ấn nút, máy bảo “Gài số zde ngay lập tức!” Hôm sau bèn lên tòa nộp đơn ly dị.

Các quí vị cố vấn kiểu này chắc là chưa bao giờ biết yêu, chưa bao giờ có kinh nghiệm khó khăn gì trong gia đình. Cách đây lâu lắm rồi, mình có đọc một bài viết của một chị là tư vấn gia đình cả 20 năm. Đùng một cái, chồng chị bỏ chị đi theo người khác, đứa con gái trở thành lêu lỏng, nói gì làm gì cũng không nghe. Chị trở thành tuyệt vọng và mất tự tin hoàn toàn. “Hóa ra cả 20 năm tôi cứ tưởng là tôi biết, và tôi cố vấn cho đủ mọi hạng người về mọi vấn đề gia đình. Bây giờ đụng chuyện tôi mới biết là tôi không biết gì hết, và cả 20 năm tôi chỉ toàn nói dóc.”

Đúng như thế. Các vấn đề tình cảm không có công thức. Rất nhiều người đã từng chống lại mẹ cha họ hàng bạn bè, chống lại cả xã hội, chối bỏ cả tương lai vinh hoa phú quí, để chỉ chạy theo tiếng gọi của con tim. Làm bản quyết toán thì bên bị “mất” có đến cả hàng trăm món, bên “được” chỉ có một chữ “Nàng.” Tất cả mọi người đều nói là phải bỏ Nàng chọn các thứ kia. Nhưng, sự thực là các chuyện tình Romeo và Juliette vẫn xảy ra thường xuyên ngày nay. Đâu có hiếm. Và báo chí và các nhà văn thích ca ngợi các cuộc tình vượt biên giới như thế.

Thực ra, con tim của ta làm quyết đinh, chứ đầu óc không làm quyết định. Đầu óc (lý luận) chỉ là tên lính “vâng dạ” chạy theo con tim mà thôi. Trong ví dụ trên, trong bản quyết toán, nếu bên cột phải, con tim của chàng yêu Nàng chưa đủ mạnh và, bên cột trái, chàng yêu hằng trăm thứ khác rất mạnh, thì con tim chàng bèn chọn các thứ này và bỏ Nàng. Và chàng nói, “Theo bảng quyết toán này thì bỏ Nàng là hợp lý,” coi như đó là một quyết định do luận l‎ý. Nhưng thực ra, ta thấy đó là qu‎yết định của con tim, theo ý thích của con tim, rồi sau đó dùng “l‎ý luận” của bảng quyết toán để “hùa theo” con tim mà thôi.

Ngược lại, nếu chàng yêu Nàng như Romeo yêu Juliette, thì chàng chọn Nàng và bỏ tất cả mọi thứ. Rồi chàng lại l‎ý luận, “Cuộc đời còn nghĩa l‎ý gì nếu không có Nàng. Chọn Nàng là hợp lý.”

L‎ý luận chỉ cho input (đầu vào), gồm các dữ kiện (facts) và vài suy nghĩ (thinking). Nhưng lý‎ luận không bao giờ làm quyết định. Con tim làm quyết định, và lý luận chỉ “vâng dạ” theo con tim. Đây là qui tắc làm quyết định của con người. Computer không làm quyết định kiểu này được, vì computer không có con tim.

Mà con tim của mỗi người có một cách xúc cảm hoàn toàn khác nhau. Hai người có thể có hai quyết định hoàn toàn khác nhau trong cùng một hoàn cảnh. Ví dụ: Đi đường này thì rất bận rộn và mệt, nhưng sẽ có nhiều tiền. Đi đường kia thì phè nhưng sẽ có ít‎ tiền. Người thích tiền, chọn đường đầu. Người thích nhàn, chọn đường sau. Và đường nào cũng đúng.

Vì vậy, mỗi khi bạn ta có vấn đề tình cảm, ta chỉ có thể an ủi và hỗ trợ, và có thể cho một tí cố vấn tổng quát, nhưng thực sự là không thể cố vấn chi tiết được. Con tim của một người chỉ người ấy thực sự biết. Và khi ta có vấn đề, cũng không ai có thể cố vấn chi tiết cho ta được. Vì vậy, cảm giác cô đơn thường rất cao khi ta có vấn đề tình cảm khó khăn.

Hơn nữa, tình cảm thì không rõ ràng như luận lý, mà như là một dòng sông tuôn trào mọi ngõ ngách—vừa yêu, vừa đau, vừa thương, vừa hận…–cho nên tình cảm, dù rất mãnh liệt, hay có tính lờ mờ. Vì vậy, quyết định tình cảm khó khăn và nhức đầu hơn là tìm lời giải cho một bài toán.

Thêm vào đó, lo sợ về tương lai—điều gì sẽ xảy ra ngày mai—làm cho việc quyết định lại càng khó khăn, vì ta không biết quyết định hôm nay có tốt cho ngày mai không? Nhỡ quyết định sai thì sao? Nhất là khi quyết định hôm nay mang lại thay đổi lớn cho đời sống, ngày mai lại càng đáng sợ.

Nhưng, tương lai không nên là yếu tố quan trọng trong việc giải quyết một vấn đề hôm nay. Nhiều người hay nói “Lúc đó tôi cứ làm đại, thế mà thành.” “Làm đại” hay “làm liều” chỉ có nghĩa là quyết định mà không quan tâm đến tương lai. Và chúng ta làm thế rất thường. Thông thựờng là những người làm thế thì “làm đại, thế mà thành.” Đây không phải là do may mắn, nhưng nó chỉ có nghĩa là những người “làm đại” là những người tích cực và nhanh lẹ. Bất cứ việc gì đến trong tương lai, họ cũng xoay sở tốt, thế thôi. Tương lai lệ thuộc vào khả năng xoay sở liên tục của ta, chứ không lệ thuộc vào “quyết định lúc này đúng hay sai.”

Vì vậy, vấn đề hôm nay thường giản dị hơn rất nhiều, nếu ta bỏ đi yếu tố “ngày mai” trong đầu.

Vậy thì, điều gì làm cho ta thấy thoải mái nhất ngày hôm nay? Điều gì lòng ta muốn nhất ngày hôm nay? Giải quyết vấn đề theo hướng thoải mái nhất cho lòng ta. Kể cả chẳng giải quyết gì cả, nếu trong lòng chẳng muốn giải quyết gì hôm nay. Và đừng lo cho ngày mai hay ngày mốt, mỗi ngày đến, trong lòng ta sẽ nói cho ta biết nên làm gì cho ngày đó.

Đó chính là sống Lúc Này Ở Đây. Sống với “the NOW and THEN.”

Làm quyết định như thế là sống gần gũi với quả tim của mình. Nó đòi hỏi mình tĩnh lặng để nghe tiếng nói của con tim mỗi ngày. Để theo đó mà quyết định trong ngày.

Và sống với con tim của mình chính là sống với mình, sống cho mình.

Tĩnh lặng để nghe con tim của mình, đòi hỏi mình phải… tĩnh lặng. Nghĩa là làm thế nào để đừng tức tối quá, đừng u buồn quá, đừng nhức nhối quá, đừng lo lắng quá… Dĩ nhiên là những cơn bão lòng đến thường xuyên, có thể là hơn một lần một ngày, không tránh được. Nhưng cơn bão nào thì cũng chỉ một lúc. Để tự nhiên nó sẽ đi qua. Và khi nó đã qua, đương nhiên là tâm ta có thể tĩnh lặng lại.

Dù sao đi nữa thì chỉ có một tiếng nói có giá trị cho mình, hãy lắng nghe nó: Tiếng nói của con tim.

Bên trên, chúng ta dùng ví dụ trở ngại về đời sống tình cảm lứa đôi, vì đây là loại ví dụ khó giải quyết nhất. Nhưng phương cách tư duy này cũng được dùng cho tất cả các quyết định khác—như học môn gì, làm nghề gì, có nên đi xa không, có nên đổi việc không… Con tim của ta thông minh hơn ta tưởng, hãy lắng nghe nó. Và nó sẽ không bao giờ phụ lòng ta.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright TDH, 2009
http://www.dotchuoinnon.com
Permission for non-commercial use