Làm Thế Nào Để Vẽ Bức Tranh Cuộc Đời Của Bạn?

Đinh Hải Đăng

Trong tác phẩm nổi tiếng “Cuộc phiêu lưu của Alice vào xứ sở thần tiên” của Lewis Carroll, có một đoạn kể về cô bé Alice khi bị lạc vào xứ sở thần tiên, cô sợ hãi bỏ chạy, chạy mãi cho đến khi gặp một con mèo.

Alice hỏi con mèo: Tớ đi đường nào bây giờ?

Con mèo trả lời: Điều đó tùy thuộc vào việc cậu muốn đến đâu chứ?

Alice đáp lại: Tớ thật sự chẳng quan tâm lắm về cái nơi mà mình muốn đến.

Con mèo: Thế thì cậu cũng không cần quan tâm là nên đi đường nào! Một khi mà cậu đã không quan tâm đến cái nơi mà mình tới thì đi đường nào mà chẳng được!

Một đoạn đối thoại đơn giản, nhưng nó lại chứa nhiều hàm ý ở trong đó. Có phải phần lớn chúng ta cũng giống như cô bé Alice kia? Có phải phần lớn chúng ta cũng không biết “đời ta nên đi đâu về đâu”? Hay theo như Phạm Lữ Ân viết trong “Nếu biết trăm năm là hữu hạn” thì “Ta sẽ làm chi đời ta?”

Chẳng có hạnh phúc nào bằng được sống một cuộc đời ý nghĩa và biết được mình muốn làm gì trong đời này. Khi ấy, chúng ta tràn đầy năng lượng với mỗi ngày làm việc, chúng ta lan tỏa niềm vui của mình đến những người xung quanh, và chúng ta cảm thấy cuộc đời mình thật ý nghĩa.

Bằng những kiến thức và trải nghiệm của mình, hôm nay tôi muốn chia sẻ với bạn một phương pháp đã giúp tôi làm được điều ấy, đó là phương pháp vẽ Bức Tranh Cuộc Đời.

Trước hết bạn cần phải hiểu rằng tôi không sáng tạo ra phương pháp này. Đây chỉ đơn thuần là những gì tôi học hỏi và đúc kết được thông qua sách vở và từ những người thầy vĩ đại. Và tự bản thân tôi thấy rằng mình cần có trách nhiệm chia sẻ lại với cộng đồng để càng nhiều người biết được điều này càng tốt.

Nào, chúng ta bắt đầu nhé.

Bức Tranh Cuộc Đời là gì?

Nói đơn giản, nó là một tấm bản đồ, một chiếc la bàn để giúp bạn định hướng cuộc đời mình. Bạn muốn trở thành người như thế nào? Bạn muốn làm gì trong cuộc đời này? Những triết lý sống nào mà bạn sẽ tuân theo? v.v. Tất cả những điều này sẽ được tổng hợp vào Bức Tranh Cuộc Đời của bạn. Nhờ đó bạn cảm thấy rất vững vàng và chắc chắn bởi vì bạn biết bạn muốn gì.

Ví dụ:

  • Nếu bạn không định nghĩa thành công đối với bạn là gì? Vậy thì làm sao bạn biết liệu những gì bạn đang làm có khiến bạn đạt được thành công hay không?
  • Hay bạn đang làm một người cha, nhưng hình ảnh của một người cha trong suy nghĩ của bạn là gì? Nếu không có hình ảnh ấy, bạn sẽ hành động như thế nào?

Đó chính là sức mạnh của Bức Tranh Cuộc Đời. Nó nhắc nhở và giữ cho bạn luôn đi đúng con đường mà bạn muốn đi.

Bức Tranh Cuộc Đời bao gồm những gì?

Nếu bạn google thì sẽ có rất nhiều luồng ý kiến khác nhau về việc Bức Tranh Cuộc Đời cần bao gồm những gì, tuy nhiên sau nhiều lần thử-sai-sửa thì tôi đúc kết lại những điều thiết yếu nhất cần có trong Bức Tranh Cuộc Đời bao gồm:

  1. Tuyên Ngôn Sứ Mệnh Cá Nhân của bạn
  2. Các Quan Niệm Sống mà bạn luôn tuân theo
  3. Các Giá Trị Cá Nhân mà bạn luôn gìn giữ
  4. Hình ảnh về Con Người Mà Bạn Muốn Trở Thành
  5. Các Mục Tiêu Dài Hạn của bạn
  6. Các Mục Tiêu Trong Một Năm của bạn

Ghi chú:

Điểm đặc biệt của Bức Tranh Cuộc Đời đó là nó là của bạn. Vì vậy bạn có thể làm theo hướng dẫn của tôi, hoặc bạn có thể tự sáng chế ra theo cách của bạn, hoặc có thể kết hợp nhiều phong cách lại với nhau. Nhưng quan trọng nhất là Bức Tranh Cuộc Đời sẽ luôn thay đổi và tiến hóa theo thời gian, vì vậy bạn đừng thấy ngạc nhiên nếu hôm nay tôi viết như vậy nhưng 2-3 năm sau tôi lại bỏ đi hoặc thêm bớt phần nào vào :).

Làm thế nào để viết Bức Tranh Cuộc Đời?

Trước khi bắt tay vào viết Bức Tranh Cuộc Đời, tôi cần lưu ý bạn một điều rằng: Những trải nghiệm, nhận thức, và kiến thức của bạn càng nhiều bao nhiêu thì Bức Tranh Cuộc Đời của bạn sẽ càng hoàn thiện và mãn nguyện bấy nhiêu.

Vì sao? Cũng giống như khi bạn học vẽ thôi. Những đường cọ đầu tiên sẽ không bao giờ đẹp được. Nhưng qua thời gian, cùng với sự kiên trì luyện tập và học hỏi, những bức tranh hoàn thiện hơn sẽ được ra đời.

Và Bức Tranh Cuộc Đời cũng thế. Phiên bản hai năm trước của tôi chắc chắn sẽ không hoàn thiện bằng phiên bản hiện tại. Và phiên bản hiện tại sẽ không hoàn thiện bằng phiên bản của mười năm nữa. Vậy nên, bạn nhất thiết phải trải nghiệm. Phải lăn lộn. Phải dấn thân. Phải cống hiến. Phải hành động. Nếu không, Bức Tranh Cuộc Đời của bạn sẽ khó mãn nguyện như bạn mong muốn.

a. Tuyên Ngôn Sứ Mệnh Cá Nhân:

Phương pháp này được trích trong Thói Quen Thứ Hai của quyển sách Bảy Thói Quen Của Người Thành Đạt – tác giả Stephen Covey. Về cơ bản, đây là kim chỉ nam của bạn trong cuộc sống. Nó định hình hành động của bạn và con người bạn muốn trở thành.

Ví dụ Tuyên Ngôn Sứ Mệnh Cá Nhân của tôi là: Một ngọn đèn Hải Đăng đáng tin cậy (A reliable Lighthouse). Chính tuyên ngôn này khiến cho tôi luôn định hướng được mình cần phải làm gì để sống đúng với tuyên ngôn này. Để trở nên đáng tin cậy, tôi cần phải đủ giỏi và đủ khả năng. Để là một ngọn đèn Hải Đăng, tôi phải có đủ kiến thức và nhận thức để soi đường cho người khác. Và một lần nữa tìm ra Tuyên Ngôn Sứ Mệnh Cá Nhân của mình không dễ chút nào. Tôi đã từng làm bài tập này không biết bao nhiêu lần, trong bao nhiêu năm liền, để đến gần đây mới tìm ra được câu nói mà tôi cảm thấy khá là hài lòng. Tuy nhiên tương lai tôi cũng chưa dám bảo đảm mình sẽ không thay đổi Tuyên Ngôn Sứ Mệnh này.

Nếu bạn không thích viết chỉ bằng một câu, bạn hoàn toàn có thể viết thành một đoạn văn. Hoặc bạn gạch đầu dòng những nguyên tắc sống của bạn. Cách nào cũng được cả. Nên nhớ đây là của bạn, nên hãy làm cho nó thể hiện con người của bạn.

Để hiểu hơn cách làm, tôi khuyến khích bạn đọc quyển sách mà tôi giới thiệu ở trên, nó rất hay và là tuyệt phẩm trong tuyệt phẩm của dòng sách phát triển bản thân đấy.

b. Quan Niệm Sống:

Bạn đã có định nghĩa thành công của mình chưa? Thế nào là hạnh phúc? Thế nào là thành đạt? Thế nào là tự do? Thế nào là cho đi? Thế nào là sống thật? Thế nào là một cuộc đời đáng sống? v.v.

Nếu người khác hỏi bạn, bạn có thể trả lời rành rọt được không? Nếu không, hãy bắt đầu tìm kiếm những quan niệm sống phù hợp với bạn. Các quan niệm sống mà tôi viết trong Bức Tranh Cuộc Đời của mình cho đến hiện tại hầu hết không phải do tôi nghĩ ra mà là góp nhặt từ sách vở, từ vĩ nhân, từ những người thầy. Nhưng quan trọng là nó phù hợp và hữu ích.

Ví dụ:

– Nếu bạn nào đã đọc một bài viết khác của tôi là Coach Wooden Và Định Nghĩa Về Thành Công chắc sẽ đoán ra tôi định nghĩa thành công là gì. Đối với tôi, thành công là: “Thành công là sự thanh thản trong tâm hồn. Sự thanh thản này là kết quả của cảm giác mãn nguyện khi biết rằng trong bất cứ những gì tôi làm, tôi đã làm hết khả năng của mình.”

– Một cuộc đời đáng sống là như thế nào? Đây là một đoạn trích dẫn trong sách mà tôi thấy quá tâm đắc, nên tôi quyết định dùng luôn nó làm triết lý sống cho một cuộc đời đáng sống luôn.

Trong một buổi phỏng vấn với Coach Wooden, một thính giả đã hỏi như sau:

Thính giả: “Thưa Coach Wooden, ngày ông đứng trước cổng thiên đàng, ông muốn thánh Peter nói gì với ông?”

Coach trả lời một cách đơn giản: “Con làm tốt lắm.” (Well done)

Vấn đề ở đây là đoạn hội thoại này sẽ không có ý nghĩa gì với người khác, nhưng với tôi thì nó lại có tác động cực lớn. Chính vì vậy, bạn cần phải tìm cho chính bản thân mình những quan niệm sống mà bạn cảm thấy tâm đắc và phù hợp với mình

c. Giá Trị Cá Nhân:

Giá Trị Cá Nhân là những điều bạn ưu tiên nhất trong cuộc sống này. Nó sẽ giúp bạn đánh giá xem những gì quan trọng nhất mà mình cần phải tập trung vào trong cuộc sống. Tôi đã viết một bài rất dài và đầy đủ về chủ đề này trong bài viết Giá Trị Cá Nhân – La Bàn Định Hướng Sự Nghiệp Của Bạn rồi nên tôi sẽ không viết lại ở đây. Nếu muốn hiểu rõ, bạn hãy đọc bài viết đó nhé. Sau khi đọc xong, nhớ thực hành làm theo bài tập và xác định Giá Trị Cá Nhân của mình.

d. Con Người Mà Bạn Muốn Trở Thành:

Một cách đơn giản nhất để biết con người mà bạn muốn trở thành chính là tưởng tượng sinh nhật 80 tuổi của bạn. Trong buổi sinh nhật này, sẽ có những người sau được mời để phát biểu về bạn: người bạn đời của bạn; con cái của bạn; cháu của bạn; đồng nghiệp đã từng làm việc với bạn; sếp của bạn; v.v. (thật ra bạn nghĩ ra được bao nhiêu vai trò thì sẽ có bấy nhiêu người phát biểu.)

Vậy bạn muốn những người này nói gì về bạn? Hãy viết ra, thật đầy đủ và chi tiết nhất có thể.

Ví dụ một số phát biểu mà tôi đã viết trong Bức Tranh Cuộc Đời của mình:

  • Người bạn đời: “Cuộc đời em thật may mắn khi được đồng hành cùng anh đi trọn kiếp này. Nếu có kiếp sau, mong rằng chúng ta lại cùng tái hợp với nhau. Em cảm ơn anh vì tình yêu, sự kiên nhẫn, sự bao dung, sự quan tâm mà anh dành cho gia đình mình.”
  • Lãnh đạo: “Em là một trong những nhân viên đặc biệt mà anh có hân hạnh được cùng làm việc.”
  • Học trò: “Thầy là một ngọn đèn rất sáng, kể cả khi mọi thứ đang rất đen tối. Nhờ thầy mà con đường của chúng em được thắp sáng lên, rõ ràng và ý nghĩa hơn rất nhiều. Cảm ơn thầy vì đã giúp cho chúng em được “sinh ra thêm một lần nữa”.”

Bạn đã hiểu rồi chứ? Hãy suy nghĩ thật kỹ về con người mình muốn trở thành. Chạm thật sâu vào trong con người mình, và viết ra một hình ảnh mà bạn mong muốn trở thành từ chính trái tim của bạn. Và sau đó nỗ lực sống với hình ảnh ấy.

e + f. Mục Tiêu Dài Hạn và Mục Tiêu Một Năm:

Các Mục Tiêu Dài Hạn sẽ truyền cảm hứng cho bạn khi nghĩ về nó. Còn các Mục Tiêu Một Năm sẽ giúp bạn biết được trong một năm này, mình sẽ cần phải tập trung nguồn lực vào đâu để đạt được các mục tiêu này. Dĩ nhiên các Mục Tiêu Một Năm cần phải giúp bạn tiến gần hơn đến Mục Tiêu Dài Hạn của bạn, có như vậy bạn mới cảm thấy có động lực và cảm hứng được.

Cách thức để xác định các mục tiêu này như thế nào thì tôi sẽ không viết ra ở đây vì đã có quá nhiều sách viết về chủ đề này. Bạn có thể nghiên cứu một số quyển sách sau đây để tham khảo:

  • Đánh Thức Con Người Phi Thường Trong Bạn – Anthony Robbins
  • Thành Công Với NLP (Tập 1, 2) – Anne Linden
  • Làm Chủ Tư Duy – Thay Đổi Vận Mệnh – Adam Khoo
  • Thành Công Không Còn Là Bí Mật – Noah St. John
  • 7 Chiến Lược Thành Công và Thịnh Vượng – Jim Rohn

Đây chỉ là một số sách tiêu biểu thôi, bạn hoàn toàn có thể đọc các quyển sách khác theo mong muốn của mình.

Tuy nhiên có một điều mà tôi muốn chia sẻ với góc độ cá nhân của mình đó là mục tiêu của bạn chỉ nên được viết sau khi bạn đã viết xong những phần ở trên. Bởi theo quan điểm của tôi, những phần trên giống như đích đến, còn mục tiêu là phương tiện giúp bạn đi đến cái đích ấy. Nó không nên là chiều ngược lại. Bạn không nên đặt ra mục tiêu và rồi để mục tiêu đó định hình con người bạn (vì nhiều khi bạn nghĩ đó là mục tiêu của bạn nhưng hóa ra lại là mục tiêu của người khác hoặc của áp lực xã hội). Thay vì vậy, hãy quyết định con người mà bạn muốn trở thành, sau đó dùng những mục tiêu mình đặt ra để tôi luyện mình trở thành con người ấy. Theo tôi, như vậy sẽ tốt và hữu ích hơn rất nhiều.

Cách thức sử dụng Bức Tranh Cuộc Đời

Sau khi bạn đã viết xong những phần thiết yếu trên, bạn có thể thêm thắt hình ảnh, thiết kế theo nhiều hình thức khác nhau tùy bạn. Nhưng quan trọng nhất ở đây là chúng ta không viết ra một Bức Tranh Cuộc Đời thật là đẹp đẽ, rồi sau đó thỏa mãn và cất nó vào một góc.

Bức Tranh Cuộc Đời phải luôn được xem xét và cập nhật điều chỉnh thường xuyên. Tôi khuyến khích mỗi cuối tuần bạn nên ngồi xuống xem lại Bức Tranh Cuộc Đời của mình. Đọc để thấm và nhớ nó. Mỗi khi đọc Bức Tranh Cuộc Đời của mình, bạn có thể bật những bài nhạc truyền cảm hứng để neo cảm xúc của bạn lại. Làm sao để mỗi khi bạn vô tình nhớ tới một điều nào đó trong Bức Tranh Cuộc Đời của mình, bạn ngay lập tức có một cảm xúc tuyệt vời về nó.

Mỗi năm nên dành cho mình khoảng 3-5 ngày đi một nơi nào đó thật yên bình và thoải mái để ngẫm lại Bức Tranh Cuộc Đời của mình. Những lúc ấy không nên dùng bất kỳ thiết bị điện tử nào cả và cũng đừng để bất kỳ ai làm phiền. Những lúc ấy, chỉ có bạn và chính bạn. Hãy lắng lòng lại và nhìn sâu vào bên trong mình để xem xét lại Bức Tranh Cuộc Đời của mình.

Và cuối cùng, hãy luôn luôn nỗ lực sống đúng với những gì bạn đã viết ra. Lý do mà tôi khuyến khích bạn xem xét lại thường xuyên cũng là vì đây là cơ hội để bạn đối chiếu xem mình có đang sống đúng với tầm nhìn của mình hay là không? Có điểm nào chưa làm được hay là không? Để rồi từ đó tiếp tục nỗ lực để làm tốt hơn.

Hi vọng rằng qua bài viết này, bạn sẽ vẽ được Bức Tranh Cuộc Đời của mình và sẽ không giống như cô bé Alice ở trên kia. Chúc bạn hạnh phúc và thành công.

Trân trọng,

Đinh Hải Đăng

Coach Wooden – Nguyên Tắc 7: Biết Ơn Mỗi Ngày Mình Đang Sống

Đinh Hải Đăng

Chào các bạn,

Gần một tháng qua mình không đăng bài được do công ty đang chạy dự án mới mà mình là quản lý chính của toàn bộ dự án. Dự án này có tên là UTalents, cũng nằm trong cùng hệ sinh thái với UBrand – Mạng Xã Hội tri thức và xây dựng thương hiệu cá nhân (www.ubrand.cool) mà mình và team đang thực hiện. Nếu bạn đã hoặc đang làm quản lý, có lẽ bạn sẽ hiểu được khi bắt đầu một dự án mới thì sẽ bận rộn như thế nào. Rất mong các bạn thông cảm và vẫn tiếp tục ủng hộ mình nhé.

Và cuối cùng thì chúng ta cũng đã đến được bài cuối cùng trong chuỗi 7 bài viết về Coach Wooden. Nếu bạn là độc giả mới và muốn tìm hiểu về Coach Wooden, mời bạn đọc các bài viết trước dưới đây:

Bài viết này mình sẽ chia sẻ về nguyên tắc cuối cùng của Coach Wooden – Biết Ơn Mỗi Ngày Mình Đang Sống. Trong số 7 nguyên tắc của Coach, thì theo mình đây là nguyên tắc có thể thực hiện được mà không cần bất kỳ điều kiện gì đặc biệt và kết quả gần như thể hiện được ngay.

Trước hết bạn cần phải hiểu rằng biết ơn là một dạng cảm xúc. Và nó là một trong những cảm xúc tích cực nhất trong thang đo cảm xúc. Và nếu biết ơn là một cảm xúc, thì chúng ta có thể quản lý được nó.

Để tạo ra bất kỳ loại cảm xúc nào, bạn cần phối hợp bộ ba những điểm sau:

1. Trạng thái cơ thể của bạn (Physiology):

Về mặt tâm lý và khoa học, người ta đã phát hiện ra rằng cơ thể và cảm xúc có sự gắn kết với nhau.

Trong một nghiên cứu của tiến sĩ Amy Cuddy, cô phát hiện ra rằng việc thay đổi trạng thái cơ thể sẽ có một ảnh hưởng lớn đến cảm xúc của bản thân. Nhóm của cô thực hiện thí nghiệm như sau: họ cho các ứng viên đứng trong những trạng thái cơ thể tự tin (ví dụ tư thế chống nạnh, ngực ưỡn ra, đầu ngước lên cười như Superman) trước khi họ bước vào phỏng vấn; ngược lại họ cho một số ứng viên thể hiện trạng thái của người tiêu cực (lưng khòm, vai chùng xuống, da mặt chùng xuống, tướng đi mệt nhọc) trước khi bước vào phỏng vấn. Cuối cùng cô phát hiện ra rằng những người thuộc nhóm đầu tiên có khả năng thành công cao hơn rất nhiều nhóm sau vì khi họ đứng trong tư thế của người tự tin, họ dần dần tỏa ra cảm xúc tự tin.

Nếu bạn là một người thường hay trải nghiệm nhiều cảm xúc tiêu cực trong cuộc sống, lời khuyên của mình là bạn thử quan sát bản thân mình xem trạng thái cơ thể của mình thường là gì? Mình đoán phần nhiều là bạn hay ở trong tư thế tiêu cực.

Trạng thái cơ thể cực kỳ quan trọng. Nếu muốn có những cảm xúc tích cực, hãy luôn để ý đến trạng thái cơ thể của bạn. Nếu muốn nuôi dưỡng cảm xúc biết ơn, bạn cũng phải có trạng thái cơ thể phù hợp: mỉm cười nhiều hơn, đi lại năng động hơn, thẳng người hơn, đầu ngẩng cao v…v…

2. Sự tập trung của bạn (Focus):

Bạn tập trung vào đâu thì sẽ có cảm xúc tương ứng. Nếu bạn chỉ luôn tập trung vào những điều tồi tệ trong cuộc sống, bạn sẽ luôn cảm thấy tồi tệ. Nếu bạn tập trung vào những điểm xấu của người yêu mình, bạn sẽ luôn cảm thấy thất vọng. Nếu bạn tập trung vào những gì bạn không có trong cuộc sống, bạn sẽ luôn cảm thấy thiếu thốn.

Đó là lý do vì sao sử dụng Facebook nhiều có khả năng rất cao mang lại cảm xúc tiêu cực cho bạn. Vì sao? Vì mỗi ngày bạn lướt Newsfeed thì thường bạn sẽ gặp phải đủ loại tin tức tiêu cực như giết người, khủng bố, kinh tế tồi tệ, chính trị nát bét, tham nhũng v…v… Chưa kể là đọc status của bạn bè toàn là những điều tồi tệ, than thở, hoặc hình tự sướng. Tệ hơn nữa là có thể nhìn thấy những hình ảnh thành công của bạn bè xung quanh, và ngay lập tức bộ não của bạn bị hướng vào việc so sánh những gì bạn bè bạn có mà bạn không có.

Vậy thì để có cảm xúc tích cực, bạn cần làm chủ hướng tập trung của mình. Nếu bạn sử dụng Facebook nhiều, lời khuyên của mình là trong quá trình lướt Newsfeed, hãy để ý những nguồn nào hay đăng những điều tiêu cực thì lập tức unfollow ngay (nếu là bạn bè nhưng bạn không muốn bị giận) hoặc unlike (nếu là fan page). Nếu đang ngồi nói chuyện với nhóm bạn mà mọi người đang tập trung vào những điều tiêu cực, hãy tìm cách hướng câu chuyện sang một chủ đề khác tích cực hơn. Nếu bắt gặp mình đang so sánh với người khác, hãy quay lại tập trung vào những gì bạn đang có trong cuộc sống.

3. Ngôn từ bạn sử dụng (Language):

Bạn có biết một ngày bạn nói thầm với bản thân bao nhiêu từ không? Trung bình là 10.000 từ một ngày. Vậy hãy để ý xem ngôn từ của bạn thường là những từ gì? Tiêu cực hay tích cực? Và thử tưởng tượng xem nếu bạn sống trung bình 50 năm, thì số lượng từ bạn tự nói với bản thân mình là bao nhiêu? Liệu nó có ảnh hưởng đến cuộc đời của bạn hay không?

Có một câu chuyện rất hay như sau. Trong mỗi chúng ta tồn tại hai con sói, một con sói tiêu cực và một con sói tích cực. Mỗi ngày, hai con sói này đều đánh nhau để tranh giành thức ăn. Theo bạn thì con sói nào sẽ chiến thắng? Câu trả lời đó là: con sói nào bạn cho ăn nhiều hơn. Và thức ăn ở đây chính là ngôn ngữ bạn sử dụng. Bạn càng dùng nhiều từ tích cực thì con sói tích cực càng khỏe hơn và sẽ có cơ hội chiến thắng con sói tiêu cực. Nhưng ngược lại, nếu bạn dùng nhiều từ tiêu cực thì đến cuối ngày, con sói tiêu cực sẽ là kẻ chiến thắng.

Một vấn đề khác rất lớn ở đây đó là các nhà khoa học phát hiện ra rằng 1 cảm xúc tiêu cực mạnh ít nhất gấp 5 lần cảm xúc tích cực. Nghĩa là sao? Nghĩa là 1 từ tiêu cực bạn nói ra phải được bù đắp lại bằng ít nhất 5 từ tích cực.

Chính vì vậy, hãy rất cẩn thận với ngôn từ bạn sử dụng.

Bây giờ, khi bạn đã biết được điều gì ảnh hưởng đến cảm xúc của chúng ta thì sau đây sẽ là các cách để bạn tạo ra cảm xúc biết ơn cho mình:

4 cách để thể hiện sự biết ơn

1. Thay đổi ngôn từ bạn sử dụng:

Một trong những điều quan trọng để bạn thật sự cảm thấy biết ơn cuộc đời đó là bạn phải sẵn sàng mở rộng lòng để “đón nhận”. Khi bạn thấy rằng cuộc đời này mang lại cho bạn rất nhiều thứ, và bạn “được” nhận rất nhiều thứ mà có thể người khác không có, bạn sẽ thấy cuộc đời thật ra vẫn rất đẹp và rất tuyệt vời.

Thay vì nghĩ rằng bạn…

  • Phải tập thể dục
  • Phải dậy sớm
  • Phải làm việc cực nhọc
  • Phải rèn luyện bản thân
  • Phải học hành chăm chỉ
  • Phải ăn uống điều độ
  • Phải đương đầu với thử thách cuộc đời

Hãy nghĩ rằng bạn…

  • Được tập thể dục để khỏe khoắn hơn, trong khi có những người luôn đau bệnh triền miên
  • Được thức dậy sớm để có nhiều thời gian hơn, trong khi có những người đã không bao giờ có thể thức dậy được
  • Được làm việc để có cơ hội thăng tiến, trong khi có những người đang thất nghiệp ngoài kia
  • Được rèn luyện bản thân để tốt hơn mỗi ngày
  • Được học hành để có cơ hội đổi đời, trong khi trường học là một ước mơ xa vời của rất nhiều người
  • Được ăn uống điều độ để sống lâu hơn, trong khi có những nơi có đồ để ăn là mừng lắm rồi
  • Được đương đầu với thử thách để trưởng thành hơn, trong khi có những người luôn sống trong nhung lụa và bao bọc

Hãy thử một bài tập nhỏ này, lần tiếp theo khi bạn gặp một người mà bạn ghét, hãy tìm cách dùng từ “được” trong đầu mình xem. Nó có thể là:

  • Mình “được” sống thêm một ngày nữa để vẫn có thể nhìn thấy người này, kể cả khi mình ghét họ
  • Mình “được” gặp người này để biết rằng đời mình vẫn còn nhiều người khác mà mình yêu thương
  • Mình “được” cơ hội để rèn luyện tình yêu thương với cả những người mình ghét.

Tâm trí của chúng ta nó làm việc theo một cách mà chúng ta không ngờ tới được. Điều quan trọng là bạn không để cho nó kiểm soát bạn, mà bạn cần phải làm chủ được tâm trí của mình.

2. Viết nhật ký biết ơn:

Mỗi ngày, hãy viết nhật ký biết ơn vào buổi sáng hoặc buổi tối. Bạn có thể viết dựa theo thứ tự viết tắt sau đây là POET:

  • Con người (People)
  • Cơ hội (Opportunities)
  • Trải nghiệm (Experiences)
  • Đồ vật (Things)

Theo kinh nghiệm bản thân mình thì ba thứ đầu tiên sẽ dễ mang lại cảm xúc tích cực nhất. Trong khi đồ vật thì hơi thiên về vật chất nên có thể không cảm xúc bằng. Khi viết nhật ký biết ơn, hãy nhớ viết càng cụ thể càng tốt. Đừng viết chung chung kiểu như là “cảm ơn vì tôi còn một ngày để sống”. Bạn có thể viết cụ thể ra như “cảm ơn cuộc đời cho tôi thêm một ngày để sống, vì hôm nay đã có thêm một số người đã không bao giờ mở mắt trở lại. Ngày hôm nay sẽ là ngày để tôi làm nên sự khác biệt cho mình và cho mọi người.” Nói chung nguyên tắc của việc biết ơn là càng cụ thể, càng chi tiết càng tốt.

Khi viết, nhớ đừng chỉ viết cho xong và coi như đây là bài tập phải làm. Bạn hãy vui đùa với nó, tận hưởng nó, cảm nhận nó. Viết nhật ký biết ơn để bạn cảm nhận cuộc sống đẹp hơn chứ không phải để bạn thấy rằng hôm nay tôi đã viết biết ơn, tôi giỏi quá. Nhiều bạn hay giả vờ viết một vài từ “so deep” rồi đem khoe lên Facebook như kiểu một thành quả vậy. Lời khuyên của mình là nên bỏ thói quen đó đi. Mình làm, mình biết là được rồi. Không cần thiết phải cho người khác biết làm gì.

3. Học cách nói cảm ơn

Mình để ý thấy ít người nói cảm ơn khi người khác làm điều gì đó cho mình. Khi mình đến quán cà phê hay ăn nhà hàng, lúc nào mình cũng nói cảm ơn sau khi người phục vụ bưng đồ ăn ra cho mình. Đó là cách bạn thấy biết ơn vì sự tiện lợi mà họ mang lại cho bạn. Hoặc khi người giữ xe lấy xe cho mình, mình cũng cảm ơn vì nhờ chú mà mình đỡ mệt nhọc.

Nói cảm ơn chính là cách đơn giản nhất để thực hành việc thể hiện biết ơn trong ngày. Bắt đầu từ hôm nay bạn hãy chọn thói quen nói cảm ơn với bất kỳ ai đã làm điều gì đó cho bạn.

4. Tìm kiếm những khoảnh khắc kỳ diệu

Mình gọi đây là những “magic moment”. Nghĩa là những khoảnh khắc mà khi bạn nhìn thấy nó, bạn thật sự cảm nhận sự biết ơn sâu sắc và sự thanh thản đến nhẹ nhàng. Và bạn chỉ muốn chụp hình khoảnh khắc đó lại để lưu vào tâm trí.

“Magic moment” có thể là những khoảnh khắc rất đời thường nhưng đối với bạn thì lại đầy ý nghĩa. Ví dụ như trước đó lâu rồi, sau khi ăn cơm xong thì mẹ mình và vợ mình cả hai đứng dậy rửa chén bát. Lúc đó mình ngồi sau, chỉ thấy lưng của hai mẹ con thôi. Cả hai vừa trò chuyện vừa rửa chén bát. Khoảnh khắc đó đối với mình là kỳ diệu vì mình được nhìn thấy hai người phụ nữ mà mình yêu thương nhất đang hoà hợp và trò chuyện với nhau. Bây giờ khi viết những dòng này, mình vẫn có thể nhớ như in cảnh tượng đó với đầy đủ cảm xúc nhất.

Để bắt được “magic moment”, bạn phải để tâm. Nếu tâm trí của bạn hay bị xao nhãng thì nhiều khả năng bạn sẽ bỏ qua nó. Nói chung là phải rèn luyện. Bản thân mình cũng là người hay mơ mộng nên luyện cái này rất khó. Nhưng chắc chắn nếu chịu nỗ lực thì bạn sẽ luyện được.

Lời kết

Vậy là chúng ta đã đi qua loạt bài về các nguyên tắc sống của Coach Wooden. Mình hi vọng rằng qua những gì mình chia sẻ với các bạn thì các bạn sẽ có những lựa chọn hữu ích hơn cho cuộc đời của mình.

Hãy nhớ bạn cần phải là chính mình, khi đó bạn sẽ không giả dối với người khác. Hãy giúp đỡ người khác theo cách mà họ không thể trả ơn cho bạn được. Hãy sống sao cho mỗi ngày là một kiệt tác. Đừng bỏ qua những quyển sách hay, hãy thưởng thức chúng. Cũng đừng quên rằng sau gia đình, thì bạn bè rất quan trọng. Đặc biệt, luôn luôn trau dồi nhân cách bản thân để đương đầu với sóng gió của cuộc đời. Và cuối cùng, dù gì đi nữa, hãy luôn trân trọng và biết ơn cuộc đời này.

Chúc bạn hạnh phúc và thành công,

Hải Đăng

Coach Wooden – Nguyên Tắc 6: Xây Một Hầm Trú Chống Lại Những Ngày Mưa Gió Bằng Cuộc Đời Mà Bạn Sống

Đinh Hải Đăng

Chào các bạn,

Hôm nay chúng ta sẽ đến với Nguyên tắc thứ 6 của Coach WoodenXây một hầm trú chống lại những ngày mưa gió bằng cuộc đời mà bạn sống (Build a shelter against a rainy day by the life you live). Mình chưa nghĩ ra cách dịch nào cho văn vẻ hơn nữa, bạn nào đọc bài rồi mà nghĩ ra thì nói mình để mình sửa nhé.

Làm thế nào để tạo nên một chỗ trú ẩn vững chắc trước những ngày mưa gió? Nếu xét về nghĩa đen, thì chỗ trú ẩn ấy chắc chắn phải có nền móng thật vững chắc. Bên cạnh đó, nó phải sử dụng những nguyên liệu tốt nhất, và phải được thiết kế cho ăn khớp với nhau.

Còn xét về nghĩa bóng, chỗ trú ẩn này chính là cuộc đời mà chúng ta sống, cách chúng ta sống. Nền móng vững chắc chính là những giá trị sống mà chúng ta chọn cho bản thân mình.

Nếu các bạn có đọc qua những nguyên tắc trước của Coach Wooden, các bạn sẽ thấy mình hay nhắc nhiều đến việc tập trung vào bên trong bản thân. Xây dựng nội lực cho mình thật vững mạnh để có thể đương đầu với những thử thách trong cuộc sống. Chọn đọc những quyển sách nói về việc xây dựng nhân cách/phẩm cách (character) thay vì là chiêu trò/bí quyết (techniques).

Và rõ ràng hầm trú mà cha của Coach Wooden nói ở đây không phải là vật chất. Theo lời diễn giải của Coach Wooden, thì cách để xây dựng một chỗ trú ẩn chống lại những ngày mưa gió không phải bằng cách tích lũy tài sản vật chất, mà là bằng cách trở thành một con người có phẩm chất.

Vậy nên vấn đề ở đây không phải là cố gắng tích lũy của cải vật chất, mà là tích lũy giá trị, đạo đức, nhân cách, đức tin, mối quan hệ gia đình vững mạnh, tình bạn tri kỷ. Đây chính là những “tài sản” sẽ giúp chúng ta sống sót qua những cơn mưa bão và lũ lụt của cuộc đời.

1. Nhân cách và Giá trị sống – Hầm trú đầu tiên

Nhân cách và giá trị của bạn giống như rau củ mọc dưới ánh nắng mặt trời vậy – bạn có thể cất trữ chúng trong những hầm chứa trong tâm hồn mình. Chúng sẽ luôn luôn ở đó để bạn sử dụng trong những thời khắc thiếu thốn, trong những mùa mưa gió của cuộc đời.

Phẩm cách và giá trị sống mạnh mẽ sẽ cho bạn khả năng đưa ra những quyết định sáng suốt trong những tình huống khó khăn. Roy O. Disney, anh trai và đối tác kinh doanh của Walt Disney, từng nói rằng: “Không khó để ra quyết định khi bạn biết giá trị của mình là gì.”

Ở phần này mình sẽ nói qua về một số giá trị sống điển hình mà Coach Wooden luôn tâm niệm và làm theo.

a. Sự khiêm tốn

Coach Wooden là một người rất khiêm tốn, dù rằng những gì ông đạt được hoàn toàn cho phép ông có quyền được tự hào.

Sự khiêm tốn thật sự không khiến bạn nghĩ thấp về bản thân (think less of yourself); nó chỉ đơn giản khiến bạn ít nghĩ về bản thân hơn (think of yourself less). Bạn vẫn hoàn toàn có thể rất khiêm tốn nhưng vẫn có quyền có cảm giác tự hào ở bên trong mình.

Phóng viên Jim O’Connell của tờ Associated Press đã từng một lần phỏng vấn Coach Wooden. Anh nhắc đến Coach như một “huyền thoại” và gọi ông bằng biệt danh “Phù Thủy của Xứ Westwood” mà làng báo chí thể thao đã đặt cho ông. Coach nói với O’Connell như sau: “Tôi không phải là huyền thoại và tôi cảm thấy bối rối khi nhắc đến nó. Tôi cũng không thích danh hiệu ‘Phù Thủy’. Tôi không thích sự khiêm tốn giả tạo. Tôi tự hào về việc mình may mắn khi có được những cầu thủ tuyệt vời, những người đã mang về cúp vô địch quốc gia, mà tôi là một phần trong đó… Nhưng tôi cũng là người thực tế, và tôi biết rằng nếu không có những cầu thủ này, điều đó sẽ không bao giờ xảy ra.”

Thật ra một đội bóng dù có những cầu thủ tài năng đến mấy nhưng thiếu đi người thuyền trưởng để dẫn dắt họ thì đội bóng ấy cũng không thể nào đạt được chiến thắng vẻ vang. Coach Wooden là người đã mang lại những điều thần kỳ cho UCLA, nhưng ông luôn luôn khiêm tốn về những thành tích ấy.

Thậm chí, sự khiêm tốn ấy còn được thể hiện kể cả khi không có ai xung quanh. Bob Burke, huấn luyện viên bóng rổ Đại Học, kể lại rằng: “Năm 1960, tôi đang là thành viên của hội trại hè trường Đại Học Campbell. Trong ngày đầu tiên của trại, tôi đến chỗ tập sớm để chuẩn bị, và tôi nhìn thấy John Wooden – huấn luyện viên huyền thoại – đang lau sàn tập một mình.”

Khiêm tốn không phải chỉ là khiêm tốn với ai, mà là toàn bộ tinh thần khiêm tốn với tất cả mọi người, về tất cả mọi người, và về tất cả mọi sự trên đời. – Trần Đình Hoành

b. Sự chính trực

Sự chính trực là giá trị mà Coach Wooden luôn luôn gìn giữ kể từ những ngày đầu tiên trong sự nghiệp của ông. Mình kể cho các bạn một câu chuyện sau làm ví dụ về sự chính trực của Coach.

Năm 1948 khi đang giảng dạy và huấn luyện tại trường Indiana, Coach nhận được hai lời mời cho vị trí trưởng huấn luyện viên – một tại Đại học Minnesota, và một tại UCLA. Coach rất muốn ở khu Midwest, vậy nên ông rất muốn nhận vị trí tại Minnesota. Tuy nhiên thời điểm ấy có một vài vấn đề về nhân sự cần phải giải quyết trước khi Coach có thể nhận vị trí.

Cùng lúc ấy, UCLA cũng yêu cầu Coach cho họ câu trả lời. Chính vì vậy, Coach đã sắp xếp để Minnesota gọi cho ông vào lúc 6h tối thứ Bảy, và UCLA sẽ gọi cho ông lúc 7h. Bằng cách này, ông sẽ biết liệu Minnesota có đồng ý với ông trước UCLA hay không.

Tối hôm ấy, Coach kiên nhẫn chờ đợi cuộc gọi từ Minnesota, nhưng điện thoại không đổ chuông. Cuối cùng, đúng 7h tối, điện thoại reo. Đầu dây bên kia là UCLA. Coach nghĩ rằng Minnesota đã quyết định không hợp tác với ông, vậy nên ông đã đồng ý nhận lời mời của UCLA.

Một lúc sau khi Coach dập máy, điện thoại lại reo một lần nữa. Là người của Minnesota. Một cơn bão tuyết đã quét qua và làm tê liệt đường dây điện thoại. Họ đã cố gọi cho Coach từ lúc 6h, nhưng khi đường dây điện thoại được phục hồi thì đã gần 7h30. Đại học Minnesota chấp nhận mọi yêu cầu của Coach, chỉ cần ông nói “Có” thì vị trí sẽ là của ông.

Đây là công việc mà Coach thật sự rất muốn. Nhiều người nói ông chỉ cần gọi lại cho UCLA để từ chối. Suy cho cùng thì tất cả chỉ mới là sự đồng ý bằng miệng mà thôi.

Nhưng đối với John Wooden, đó là chuyện không tưởng. Ông đã đưa ra lời hứa, và lời hứa của ông không thể bị phá vỡ. Coach hồi tưởng lại sự kiên này như sau: “Nếu số phận không can thiệp vào, tôi đã không đến UCLA. Nhưng bộ luật 3 quy tắc của cha đã phục vụ tôi rất tốt: ‘Đừng than thở. Đừng phàn nàn. Đừng biện hộ.’ … Mọi thứ trở nên tốt đẹp với những người biết tận dụng hoàn cảnh một cách tốt nhất.”

Sự chính trực nghĩa là làm điều đúng đắn, dù cho có ai đang quan sát bạn hay không. Và với Coach Wooden, giữ lời hứa là một điều đúng đắn cần phải làm.

c. Đạo đức làm việc/Tinh thần làm việc

Coach cũng xây dựng một hầm trú ẩn thông qua tinh thần làm việc hết mình mà cha đã dạy ông. Coach hồi tưởng lại những ngày ông còn ở nông trại: “Bạn cần phải làm việt cật lực. Cha hiểu rằng luôn có thời gian để chơi đùa, nhưng chỉ sau khi đã hoàn thành hết việc nhà và khi chúng tôi đã học bài xong.”

Quyết tâm sẵn sàng làm việc cật lực hơn đối thủ của bạn còn quan trọng hơn cả tài năng, trí tuệ, và sự may mắn trong việc quyết định mức độ thành công của bạn. Những người dám nỗ lực làm việc hết sức rất hiếm có trong văn hóa của chúng ta, và chính vì vậy họ thường đạt được những thành công ngoài mức mong đợi.

d. Sự kiên trì

Mặc dù ngay khi đến UCLA năm 1948, Coach đã đạt được những thành tích to lớn. Nhưng cũng phải mất đến 16 năm để Coach thật sự đạt được ngôi vô địch quốc gia tại UCLA. Roland Underhill, cầu thủ tại UCLA, cho biết: “Coach quyết chí đến cùng và không bao giờ bỏ cuộc. Ông không thay đổi phong cách của mình mà liên tục nâng cao chuyên môn của mình hơn. Và trong suốt những năm ấy, Coach không bao giờ thỏa thiệp với giá trị của mình.”

Như vị huấn luyện viên bóng đá quá cố George Allen từng nói: “Những người có năng lực trung bình đôi khi đạt được những thành tựu vượt ngoài mong đợi vì họ không biết khi nào nên bỏ cuộc. Hầu hết những người thành công thành công bởi vì họ thật sự quyết tâm.”

Quyết tâm kiên trì chiến đấu chống lại khó khăn và thử thách để đạt được mục tiêu chính là một hầm trú vững chắc giúp bạn chống lại những ngày mưa gió.

2. Sự kỷ luật – Hầm trú thứ hai

Coach Wooden là người đàn ông của sự kỷ luật. Vậy sự kỷ luật là gì? Có thể định nghĩa đơn giản rằng “kỷ luật là làm những điều mình không thoải mải nhưng nó có ích cho mình.” (dĩ nhiên là phải trong phạm vi đạo đức và pháp luật)

Ví dụ như tập thể dục, đọc sách, học kỹ năng online, mỗi ngày viết 500 chữ, viết nhật ký, ăn uống lành mạnh, luyện tập v…v… Đây là những điều mà có thể khiến bạn không thoải mái, nhưng chắc chắn là nó có ích cho bạn.

Trong đội bóng của Coach Wooden, các cầu thủ bị cấm chửi tục. Hẳn nhiên các bạn xem phim Mỹ nhiều thì cũng biết văn hóa của họ như thế nào về việc chửi tục. Nhưng đối với Coach, đó là điều cấm kỵ. Vì chửi tục thể hiện rằng bạn không biết làm chủ bản thân, không tự kiểm soát được bản thân. Và khi bạn bắt đầu chửi tục, đối phương sẽ nắm được lợi thế hơn bạn.

Một điểm khác nữa là các cầu thủ bắt buộc phải cắt theo kiểu đầu như trong quân đội. Bởi vì một mái tóc dài dính mồ hôi sẽ cản trở thị lực của bạn và gây khó khăn trong quá trình tranh đấu. Chính vì vậy, dù thích hay không, bạn vẫn phải thay đổi kiểu tóc nếu muốn chơi cho Coach Wooden.

Trong ngày đầu tiên luyện tập, Coach Wooden sẽ demo cho các cầu thủ cách mang vớ như thế nào cho đúng cách và làm sao cho vớ không có bất kỳ một nếp nhăn nào. Lý do cho việc này là để giảm thiểu tối đa khả năng bạn bị tụ máu bầm hoặc bị thương trong quá trình luyện tập. Và dù muốn hay không muốn, bạn bắt buộc phải xỏ vớ cho đúng cách.

Nếu bạn muốn xây dựng một hầm trú chắc chắn, sự kỷ luật chính là một trong những nguyên liệu bạn cần phải có.

3. Bạn bè – Hầm trú thứ ba

Chắc hẳn bạn vẫn còn nhớ Nguyên tắc thứ 5 – Bạn bè là một nghệ thuật tinh tế chứ? Đây cũng chính là một trong những hầm trú của bạn để chống chọi lại những ngày mưa gió của cuộc đời đấy.

Mình đã viết rất kỹ ở nguyên tắc trước, nên bạn có thể đọc lại ở đây nhé.

4. Gia đình – Hầm trú thứ tư

“Tổ ấm là nơi trái tim trú ngụ.” (Home is where the heart is)

Cuộc sống này rất khó khăn. Và mỗi ngày thức dậy là một ngày chúng ta bước ra ngoài kia, đương đầu với những thử thách và giông bão của cuộc đời. Để rồi mỗi khi ta mệt mỏi, nhà chính là nơi ta quay về.

Coach Wooden và vợ của ông, Nell Riley, gặp nhau khi họ còn học trung học. Bà là cô gái duy nhất mà Coach Wooden từng hẹn hò. Nell Riley là một trong những thành viên của đội cổ vũ, không phải vì bà có tài năng âm nhạc gì đặc biệt, mà bởi vì bà sẽ được ưu tiên ghế ngồi sát sân khấu trong mọi trận đấu của Coach Wooden.

Trước mỗi trận đấu, John Wooden thường nhìn lên khán đài nơi Nell đang ngồi. Khi cả hai chạm mắt nhau, bà sẽ cười và làm điệu bộ “Ok” với ông, còn ông thì sẽ nháy mắt lại với bà. Nghi thức ấy đã “theo chúng tôi cho đến tận trận bóng cuối cùng mà tôi huấn luyện”, Coach nhớ lại.

Có lần, khi có người hỏi Coach ưu tiên hàng đầu của ông trong cuộc sống là gì, ông trả lời: “Đức tin, gia đình, và bạn bè.” Sau đó, ông ngừng lại, và nói tiếp: “Đôi khi tôi sẽ đặt gia đình trước tiên. Thật ra đó không phải là thứ tự đúng, nhưng tôi nghĩ Chúa sẽ hiểu cho tôi.”

Gia đình chính là hầm trú cuối cùng, nhưng cũng là hầm trú an toàn nhất của bạn. Hãy nhớ bồi đắp cho gia đình của bạn để chống lại những ngày giông tố của cuộc đời này.

Lời kết

Cách bạn sống sẽ quyết định sự vững chắc của hầm trú của bạn. Hãy luôn đảm bảo rằng bạn đặt việc xây dựng nhân cách và giá trị sống của mình lên hàng đầu. Nói theo lời của Coach Wooden thì: “Nếu bạn tập trung vào việc xây dựng nhân cách và giá trị của mình, thì khi sóng gió cuộc đời ập đến, bạn  sẽ ổn thôi.”

Coach Wooden – Nguyên Tắc 5: Bạn Bè Là Một Nghệ Thuật Tinh Tế

Đinh Hải Đăng

Chào bạn,

Hôm nay mình tiếp tục với Nguyên tắc thứ 5 – Tình bạn là một nghệ thuật của Coach Wooden nhé.

Trước hết điều làm mình bất ngờ nhất là trong rất nhiều thứ có thể chọn, cha của Coach Wooden lại chọn tình bạn làm một trong những nguyên tắc sống cho con trai của mình. Tại sao lại thế? Theo mình thì có một số lý do sau đây:

1. Trong bài viết 5 Lựa Chọn Quan Trọng Nhất Cuộc Đời của Người Trẻ do thầy Giản Tư Trung viết, một trong những lựa chọn quan trọng mà thầy chia sẻ chính là Chọn Bạn Để Chơi.

Sau gia đình (lớn hoặc nhỏ), thì bạn bè chính là những mối quan hệ quan trọng thứ hai trong cuộc đời mình. Một người có nhiều bạn tốt là một người rất hạnh phúc và đong đầy.

Vì sao?

Theo như thầy Trung chia sẻ thì “… phương Tây có câu: Hãy nói cho tôi biết bạn của bạn là ai, tôi sẽ nói bạn là ai. Còn ông bà mình, khi nhận xét về một người hoặc một nhóm người nào đó thì thường nói: “Mã tầm mã, ngưu tầm ngưu” hoặc “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”. Trong đời người, ngoài người bạn quan trọng nhất là bạn đời thì cần phải có bạn tâm giao, bạn thâm giao, thậm chí là bạn tri kỷ, chứ không phải chỉ có những người bạn hời hợt, quen biết xã giao, ngoại giao. Họ là những người cùng nhau chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, chia sẻ một hệ giá trị và những lý tưởng sống, giá trị sống…”

2. Một nghiên cứu 75 năm cho chúng ta biết điều gì?

Khoảng thời gian gần đây có một bài diễn thuyết tại TED.com có tên “What makes a good life” của Robert Waldinger – một giáo sư tại Đại Học Y Harvard – được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. Trong bài nói chuyện này, Robert chia sẻ về kết quả mà nhóm của ông đã khám phá ra sau khi thực hiện một cuộc nghiên cứu kéo dài đến 75 năm – cuộc nghiên cứu nhằm tìm ra điều gì khiến cho con người hạnh phúc và khỏe mạnh. Trong suốt 75 năm, nhóm nghiên cứu theo dõi 724 người đàn ông từ khi họ còn là thiếu niên cho đến bây giờ (hầu hết người tham dự nay đã ở tuổi 90). Những người này được chia thành hai nhóm, một nhóm là các sinh viên năm nhất tại Đại học Harvard và nhóm thứ hai là một nhóm các chàng trai ở khu vực nghèo khổ nhất của Boston.

Các chàng trai này sau đó trưởng thành và gia nhập vào đủ mọi tầng lớp trong cuộc sống. Có người là công nhân nhà máy, người thì là bác sĩ, người thì là luật sư. Một người trong đó thậm chí trở thành Tổng thống Mỹ. Một số bị nghiện rượu. Một số ít khác thì bị tâm thần phân liệt. Rất nhiều người leo lên đỉnh cao của nấc thang thành đạt, trong khi một số khác thì nằm ở dưới đáy xã hội.

Vậy thông điệp xuyên suốt trong 75 năm nghiên cứu ấy là gì? Đó là: Những mối quan hệ tốt đẹp khiến chúng ta hạnh phúc hơn và khỏe mạnh hơn. Chỉ đơn giản vậy mà thôi.

Có ba bài học lớn mà cuộc nghiên cứu chỉ ra cho chúng ta thấy:

  • Những mối quan hệ xã hội rất tốt cho chúng ta, trong khi sự cô đơn sẽ giết chết chúng ta. Những người bị cô lập thường cảm thấy kém hạnh phúc và suy giảm sức khỏe khi bắt đầu qua tuổi trung niên. Bộ não bắt đầu hoạt động kém hiệu quả và họ có tuổi thọ ngắn hơn rất nhiều so với những người có những mối quan hệ tốt đẹp.
  • Số lượng mối quan hệ không quan trọng bằng chất lượng của mối quan hệ. Một người có thể có rất nhiều mối quan hệ nhưng vẫn cảm thấy lạc lõng giữa đám động trong khi một người chỉ có một vài mối quan hệ gắn bó lại luôn cảm thấy đong đầy và trọn vẹn.
  • Những mối quan hệ tốt đẹp không chỉ mang lại lợi ích cho cơ thể mà còn cho trí não của bạn. Những người có các mối quan hệ tích cực thường duy trì sự minh mẫn khi về già, trong khi những người khác thì sớm bị triệu chứng suy giảm trí nhớ.

Tóm lại, để có một cuộc sống trọn vẹn, bạn nhất thiết phải có những mối quan hệ tích cực.

Đây là hai lý do mà mình nghĩ bạn bè rất quan trọng trong cuộc sống. Tiếp theo, mình chia sẻ một số lời khuyên của Coach Wooden về bạn bè.

Một số lời khuyên của Coach Wooden để là một người bạn tốt:

1. Tình bạn là hai chiều. Cả hai bên phải cùng cho đi và cùng nhận lại. Nếu chỉ có một chiều, theo mình thì đó là lợi dụng chứ không phải tình bạn. Chỉ có sự cho đi và đón nhận mới làm cho chúng ta cảm thấy trân trọng mối quan hệ này và không muốn nó bị rạn vỡ.

Nó cũng như câu chuyện về biển chết dưới đây vậy:

Người ta bảo ở bên Palestine có hai biển hồ. Biển hồ thứ nhất gọi là biển Chết. Đúng như tên gọi, không có sự sống nào bên trong cũng như xung quanh biển hồ này. Nước trong hồ không có một loài cá nào có thể sống nổi mà người uống phải cũng bị bệnh. Ai ai cũng đều không muốn sống gần đó.

Biển hồ thứ hai là Galilee. Đây là biển hồ thu hút nhiều khách du lịch nhất. Nước ở biển hồ lúc nào cũng trong xanh mát rượi, con người có thể uống được mà cá cũng có thể sống được. Nhà cửa được xây cất rất nhiều ở nơi đây. Vườn cây xung quanh tốt tươi nhờ nguồn nước này.

Nhưng điều kỳ lạ là cả hai biển hồ này đều được đón nhận nguồn nước từ sông Jordan. Nước sông Jondan chảy vào biển Chết. Biển Chết đón nhận và giữ nó cho riêng mình mà không chia sẻ nên nước trong biển Chết trở nên mặn chát. Biển hồ Galilee cũng đón nhận nguồn nước từ sông Jondan rồi từ đó tràn qua các hồ nhỏ và sông rạch, nhờ vậy nước trong biển hồ này luôn sạch và mang lại sự sống cho cây cối, muôn thú và con người.

“Một định lý trong cuộc sống mà ai cũng đồng tình: một ánh lửa chia sẻ là một ánh lửa lan toả. Một đồng tiền kinh doanh là một đồng tiền sinh lợi. Đôi môi có hé mở mới thu nhận được nụ cười. Bàn tay có mở rộng trao tặng, tâm hồn mới tràn ngập vui sướng.”

2. Tình bạn giống như một cuộc hôn nhân tốt đẹp – nó phải dựa trên những mối quan tâm chung. Bạn bè giúp đỡ lẫn nhau chứ không lợi dụng nhau… Nếu chúng ta lợi dụng bạn bè cho mục đích cá nhân, chúng ta sẽ không bao giờ cảm thấy bình an trong tâm.

3. Người bạn tốt là người biết lắng nghe bạn bè của mình. Bạn có thể không cần đồng ý với mọi quan điểm của bạn, nhưng bạn cũng không bác bỏ chúng. Điều bạn làm là lắng nghe và chấp nhận. Coach Wooden là một người rất giỏi trong việc lắng nghe người khác. Ông đặt ra rất nhiều câu hỏi quan tâm đến người đối diện để giúp cho họ nói lên suy nghĩ của mình.

Nếu như bạn nhìn lại những mối quan hệ bạn bè sâu sắc nhất của mình, bạn có thể thấy rằng những tình bạn ấy nảy sinh từ những mối quan tâm chung, nhưng nó được gắn kết và duy trì bởi khả năng tôn trọng sự khác biệt của cả hai.

4. Một người bạn tốt luôn khiến người khác cảm thấy họ quan trọng. Coach Wooden luôn tìm cách để cho người khác biết rằng họ quan trọng với ông. Một email ngắn. Một bức thư. Một lời động viên. Một cái ôm. Một nụ cười. Tất cả đã đủ để bạn cho người khác thấy họ quan trọng với bạn như thế nào.

5. Bạn tốt là người bạn đủ quan tâm để dám đối chất với bạn khi bạn đi lầm đường lạc lối. Bạn tốt sẽ không để cho bạn của mình làm hại bản thân họ hay người khác. Nếu bạn thấy rằng mình cần phải đối chất với một người bạn, hãy đảm bảo rằng bạn làm điều đó xuất phát từ tình yêu và sự quan tâm chân thành dành cho người bạn ấy. Nếu bạn cảm thấy thỏa mãn khi chỉ trích bạn mình thì đó là một sai lầm, và bạn sẽ hủy hoại tình bạn của cả hai.

Theo một nghĩa nào đó, sếp của mình là một người bạn rất tốt. Mỗi khi thấy mình làm việc không hiệu quả, hay có một số vấn đề gì đó trong cuộc sống, anh sẵn sàng ngồi xuống nói chuyện với mình. Nếu là trong công việc, anh sẵn sàng nói thẳng những điểm mình đang làm không tốt. Và anh tin tưởng mình đủ để biết rằng mình cũng coi anh là một người bạn, nên mình sẵn sàng đón nhận những phản hồi của anh mà không để bụng.

Trong quá trình Coaching mình cũng áp dụng điều này. Khách hàng của mình đôi khi cần nghe sự thật, những phản hồi chân tình chứ không phải những lời ngon ngọt. Lời ngon ngọt có thể nghe bùi tai, nhưng lại không giúp được gì. Còn lời nói thẳng tuy khó nghe, nhưng nó lại là khởi đầu của sự thay đổi. Vậy nên, mình thường nói thẳng với khách hàng khi họ đang đổ lỗi, biện hộ, sợ hãi v…v…

6. Nếu bạn là một người bạn thật sự, hãy thể hiện sự quan tâm của mình. Hãy ở đó khi bạn bè cần bạn. Cùng chia sẻ niềm vui với bạn mình. Động viên bạn bè khi họ đang gặp khó khăn. Như Oprah Winfrey từng nói: “Rất nhiều người muốn ngồi cùng bạn trên chiếc xe limo, nhưng điều tôi cần là một người sẵn sàng bắt chuyến xe buýt cùng tôi khi chiếc limo bị hư hỏng.”

Khi một người bạn đang trải qua giai đoạn đau khổ hay mất mát, bạn hãy chỉ đơn giản là ở đó cùng người ấy. Có thể bạn nghĩ rằng mình không biết phải nói gì vào lúc đó. Nhưng sự thật là chẳng ai biết mình nên nói gì cả. Cũng đừng lo rằng bạn phải lấp đầy sự im lặng bằng việc nói chuyện. Đôi khi, chỉ cần có sự xuất hiện của bạn, như vậy là đủ rồi.

7. Để là một người bạn tốt, bạn phải luôn bảo vệ uy tín của bạn mình. Đừng bao giờ tiết lộ bí mật. Đừng bao giờ tám chuyện hay làm xấu hổ bạn bè. Khi có người bàn tán hay chỉ trích bạn bè trước mặt bạn, hãy đứng lên và bảo vệ họ. Khi một người bạn làm một chuyện lầm lỗi hay làm tổn thương cảm xúc của bạn, hãy nhanh chóng tha thứ và sẵn sàng bỏ qua.

8. Hãy chọn bạn một cách thông minh. Cầu thủ Andy Hill nói rằng: “Thầy Wooden rất tập trung vào việc phát triển nhân cách. Thầy nói việc chọn bạn một cách thông minh rất quan trọng, cũng như việc có những người bạn quan tâm đến chúng ta đủ để dám thách thức và hỏi chúng ta những câu hỏi khó như: Cậu có đang tìm cách trở nên kiên nhẫn và tự chủ hơn không? Cậu có đang nỗ lực vượt qua những thói quen xấu của mình hay không? Cậu có đang thành thật với chính mình hay không? Những người bạn xấu kéo bạn xuống cùng đẳng cấp với họ. Bạn tốt là những người nâng bạn lên cao hơn.”

Theo mình, một cách đơn giản để chọn bạn tốt là nhìn vào cách họ sống. Những người nói một đằng, làm một nẻo, không sống đúng với những gì mình chia sẻ không phải là một người bạn tử tế. Những người như vậy sẽ không bao giờ giúp bạn mang hết những gì tốt đẹp của bạn ra bên ngoài. Và thường thì họ sẽ kéo bạn xuống cùng đẳng cấp với họ mà thôi.

Một cách khác để tìm ra bạn tốt, là cùng chiến đấu với nhau trong công việc và cuộc sống. Ví dụ bản thân mình có một nhóm bạn thân đã quen biết nhau gần 6 năm nay. Đây là những người đồng đội đã cùng vào sinh ra tử với mình từ những năm tháng đầu tiên trong công việc cho đến khi mỗi người rẽ hướng làm những việc khác nhau. Cả nhóm đến với nhau bằng duyên số, nhưng lựa chọn gắn kết cùng nhau bằng những ngày tháng đồng cam cộng khổ với nhau. Bây giờ, dù cho không gặp nhau thường xuyên, nhưng mỗi khi cần gì, chắc chắn mỗi người trong nhóm đều sẽ ở đó và sẵn sàng giúp đỡ nhau.

Đó là kiểu bạn mà bạn cần tìm kiếm trong cuộc đời này.

Lời kết

Người bạn thực sự biết điểm yếu của bạn nhưng chỉ cho bạn thấy điểm mạnh; cảm nhận được nỗi sợ của bạn nhưng củng cố niềm tin; thấy được những lo lắng của bạn nhưng giúp bạn giải phóng tinh thần; nhận ra những điều bạn bất lực nhưng nhấn mạnh những điều bạn có thể làm.

William Arthur Ward

Thật sự thì mình cũng không biết viết thế nào để truyền tải đầy đủ tầm quan trọng của bạn bè nữa. Có thể do trình độ viết hiện tại chưa đủ. Nhưng tóm lại, mình chân thành khuyên bạn hãy bắt đầu tìm cho mình những người bạn tốt và bắt đầu rời bỏ những người bạn xấu đi. Đó có thể sẽ là khởi đầu của sự thay đổi trong cuộc đời bạn đó.

Chúc bạn luôn được vây quanh bởi những người bạn tốt,
Hải Đăng

Coach Wooden – Nguyên Tắc 4: Thưởng Thức Những Quyển Sách Hay

Đinh Hải Đăng

“Nếu chúng ta có cơ hội được gặp một người có tri thức, chúng ta nên hỏi anh ta những quyển sách anh ta đã đọc là gì.” – Ralph Waldo Emerson

Các bạn thân mến,

Nguyên tắc thứ 4 của Coach Wooden đề cao tầm quan trọng của việc đọc sách. Một quyển sách hay mở ra cả một chân trời mới về tư duy và kiến thức cho chúng ta. Khi đọc sách, chúng ta không chỉ đơn thuần là đọc con chữ, mà chúng ta đang tiếp thu kiến thức của mấy mươi năm kinh nghiệm sống của tác giả. Mỗi một quyển sách ta đọc như là một cơ hội để trò chuyện với một người bạn vậy đó.

Có 3 yếu tố mà tôi cho rằng ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến suy nghĩ của một con người là: những quyển sách bạn đọc, những người bạn xem là bạn và cách bạn tư duy. Trong đó sách là một cách tiếp cận tuyệt vời để thay đổi nhân sinh quan của chúng ta. Tôi không có cơ hội gặp gỡ và nói chuyện với tất cả mọi người , nên tôi chọn sách là cơ hội để ”tâm sự” với họ.’ – Trích lời diễn giả Trần Đăng Khoa

Thật vậy. Nếu không nhờ có sách mình đã không thể biết đến Coach Wooden. Nếu không có sách, mình đã không biết đến Stephen R. Covey. Đây là hai người thầy lớn, và mình hay gọi vui là hai người “bạn già” đồng hành cùng mình suốt bao năm tháng qua. Mỗi giai đoạn trong cuộc đời khi mình đọc sách của hai ông “bạn già” này, mình lại ngẫm nghĩ thêm được một chút về nhân sinh quan và triết lý sống của đời. Hồi 18 tuổi, thú thật là đọc chẳng hiểu gì cả. Đến năm 20 tuổi, đọc lại thì thấy hiểu hiểu hơn một chút. Năm 22 tuổi, bắt đầu “ồ, à” khi đọc lại thêm một lần nữa. Nói chung đối với mình, sách là tri kỉ thứ hai (sau vợ) của đời mình.

Các bạn, hãy đọc sách và xây dựng thói quen đọc sách khi còn trẻ. Đừng mê muội, u mê như những người một năm chưa đọc đến nổi 1 quyển sách. Cũng đừng vỗ ngực tự hào mình không đọc sách vì “sách chỉ là lý thuyết nói suông mà thôi.” Như vậy là rất ngớ ngẩn. Tất cả mọi thứ chúng ta làm đều cần có một nền tảng lý thuyết vững chắc hết. Và sách chính là nơi giúp ta có được những nền tảng vững chắc ấy.

Bên cạnh đó phải biết chọn sách hay mà đọc. Đừng đọc những loại sách vớ vẩn, câu cú lủng củng, ý tưởng rẻ tiền. Hãy chọn những quyển sách kinh điển và thuộc nhiều thể loại khác nhau. Cũng đừng chỉ chăm chăm đọc sách phát triển bản thân không thôi, vì cái gì quá cũng không tốt. Mình để ý thấy nhiều bạn chăm đọc sách phát triển bản thân đến mức bị cuồng và coi mình là hơn người. Như vậy là không nên và cũng không hay ho gì. Thay vào đó, hãy tìm đọc những quyển tự truyện, tiểu sử của danh nhân để học cách họ tư duy và suy nghĩ. Đọc những quyển sách chuyên môn mà có thể thách thức những quan niệm trước đây của chúng ta về cuộc sống v…v…

Coach Wooden từng nói rằng: “Người không đọc những quyển sách hay thì cũng không có lợi thế gì so với người không biết đọc.” Mình thấy nếu trời đã phú cho bạn cái may mắn được đi học, được biết con chữ thì làm ơn hãy sử dụng nó cho thật tốt. Có những người thèm và khao khát được đọc nhưng vì hoàn cảnh, họ không có được may mắn đó. Còn bạn, nếu có may mắn đó, thì hãy dùng ngay đi.

Trong sách gốc thì Coach còn nhấn mạnh đến việc đọc Kinh Thánh nữa. Nhưng mình không nhấn mạnh ở đây vì mình không theo đạo nên cũng không hiểu rõ hết. Nhưng theo mình thấy việc đọc những sách như Kinh Thánh hay Phật giáo thì đều rất tốt. Mục đích cuối cùng của những quyển sách này là giúp con người hướng thiện và sống đẹp. Đặc biệt là sống dựa trên nguyên tắc và đạo đức chứ không dùng chiêu trò gì cả. Vậy nên nếu bạn thích thì cũng có thê tìm hiểu dạng sách này.

Còn bây giờ mình sẽ chia sẻ cho bạn một vài bí quyết nhỏ để đọc sách hiệu quả hơn:

1. Đặt thời gian cố định trong ngày

Việc đọc sách phải nên luôn được coi là ưu tiên quan trọng nhất của bạn trong ngày. Chính vì vậy bạn cần dành một khoảng thời gian trong ngày chỉ cho việc đọc sách mà thôi. Mình thì làm việc này vào mỗi buổi sáng. Lý do là vì khi ngày mới bắt đầu, mình để ý thấy sẽ có rất nhiều chuyện xảy ra dẫn đến việc đọc sách có thể sẽ bị đạp xuống hàng ưu tiên thứ 2, thứ 3 hoặc thậm chí là chót bảng. Một điều thứ hai nữa là trong suốt một ngày làm việc, nếu để việc đọc sách tới chiều hay tối thì có thể năng lượng của mình sẽ không còn nữa để mà đọc tỉnh táo. Nói chung, mình khuyến khích đọc buổi sáng. Nhưng bạn có thể tìm thời gian khác, miễn là phù hợp với bạn.

Ngoài việc có thời gian đọc sách, còn một bí quyết nữa mà mình học tập từ James Clear – chuyên gia về thay đổi thói quen và tăng hiệu suất. Đó là cam kết mỗi ngày đọc 20 trang sách. Theo lý giải của James Clear thì 20 trang sách là vừa đủ để không làm ta thấy ngán, mà không quá dài để mất thời gian của ta trong ngày. Mình thấy cách làm này rất hiệu quả, bạn có thể thử nghiệm xem sao.

2. Mang theo sách mọi lúc mọi nơi

Mình hay đem theo 2 thứ sau ở bất kỳ đâu: Kindle và một quyển sách giấy. Thường thì mình đọc trên Kindle nhiều hơn, lý do là vì sách giấy ở Việt Nam thì nhiều nhưng chất lượng thì thấp nên mình không tin tưởng cho lắm. Chỉ những quyển nào thực sự chất lượng mình mới mua mà thôi.

Việc lúc nào cũng mang theo sách sẽ giúp cho bạn có một thói quen thay vì kiểm tra điện thoại, máy tính bảng thì sẽ lấy sách ra mà đọc. Mình nhớ đã từng đọc bài viết về sự khác biệt trong phong cách đi du lịch của người Châu Âu/Châu Á đó là các bạn trẻ người Châu Âu thì luôn cầm theo sách để đọc khi ngồi đợi máy bay, xe buýt; còn người Châu Á thì cắm mặt vào điện thoại, máy tính bảng để lướt Facebook.

Thật ra thì chắc bài báo này làm quá lên một chút, nhưng mình quan sát thấy thì hiện tượng chung bây giờ là ai cũng cắm mặt vào điện thoại và máy tính bảng hết. Phí phạm quá. Thời gian ngồi chờ đợi đó thì bạn lấy sách ra mà đọc đi. Chẳng phải tốt hơn rất, rất nhiều sao? Kiến thức bạn tích góp trong sách sẽ theo bạn cả đời. Còn những thông tin rác rến trên Facebook thì nay nhớ mai quên dễ dàng.

Khi ta còn trẻ, có hai thứ chúng ta rất “giàu có” là thời gian và sức khỏe. Nhưng càng lớn, bạn sẽ càng thấy quỹ thời gian của bạn bị eo hẹp lại đi rất nhiều. Cho nên đừng tiêu xài hoang phí thời gian của mình cho những việc vô bổ.

3. Đừng chỉ đọc sách, hãy tương tác với chúng

Sách mua về là để đọc, để chiêm nghiệm, để suy ngẫm, và để phản biện. Nếu bạn mua sách giấy thì cứ highlight, viết vào phần lề của sách những suy tư, phản biện của mình. Đừng có để sách trống không. Cũng đừng có tin bất kỳ điều gì vội cả. Phải luôn kiểm chứng và xác thực lại thông tin (bằng việc tìm thêm trên mạng hoặc bằng việc trải nghiệm để tự kiểm chứng).

Hồi đó mình còn ngốc, đọc gì cũng tin hết. Tin rồi làm sái cổ theo luôn. Sau này có nhiều kiến thức hơn, nhiều trải nghiệm hơn mình bắt đầu tập hoài nghi với mọi thông tin đưa ra cho đến khi kiểm chứng được là nó đúng hay không.

Dĩ nhiên chúng ta nên tưởng tượng rằng việc đọc sách cũng như một cuộc đối thoại giữa ta với tác giả vậy. Đối thoại thì phải hai chiều. Vậy nên người ta nói với bạn thì bạn cũng phải phản hồi lại với người ta, để đem cuộc đối thoại xuống một tầng sâu hơn nữa. Như Coach Wooden nói rằng: “Đừng chỉ hớp sách – hãy thưởng thức những quyển sách hay.” (Don’ just sip – drink deeply from good books)

Chính vì vậy, đừng chỉ đọc sách không, hãy tương tác với sách.

4. Chia sẻ với người khác

Cách hay nhất để hiểu hơn về sách là chia sẻ những gì bạn học được trong sách với người khác. Để chia sẻ cho người khác hiểu hẳn nhiên bạn phải nghiên cứu, tìm tòi thêm. Từ đó bạn sẽ có cơ hội đào sâu hơn những gì trong sách có thể chưa nêu ra. Nếu được, hãy tìm các câu lạc bộ sách để có thể thực hiện hoạt động này hàng tháng.

Ví dụ như mình và vợ mình đều đặn sáng thứ 7 sẽ ra đường sách nói chuyện. Mỗi người cầm một quyển sách riêng đọc, nhưng thấy cái gì hay hay thì sẽ chia sẻ quan điểm của nhau cho người kia nghe. Vợ mình thì đi nhiều về tâm linh nên có những cái mình không hiểu thì vợ mình sẽ giải thích. Còn mình thì thiên về phát triển bản thân và thành công nên sẽ giải thích những cái liên quan. Nói chung hoạt động này giúp cả hai đào sâu được những gì mình đọc, biết và hiểu. Mình rất khuyến khích các bạn nên tìm cho bản thân một đối tác như vậy.

5. Học đi đôi với hành

“An ounce of action is worth a ton of theory” – Ralph Waldo Emerson

“Một ao-xơ hành động đáng giá bằng cả tấn lý thuyết” – Ralph Waldo Emerson

Cái này có lẽ cũng không cần phải nói nhiều vì hẳn nhiên ai cũng biết. Học phải đi đôi với hành. Đọc sách xong thì phải ứng dụng. Chỉ có ứng dụng mới biết được rằng phương pháp hay tư duy sách chia sẻ có đúng không, có hợp lý không.

Mình cũng chia sẻ thêm đó là bạn có thể không cần đọc quá nhiều sách, nhưng bạn nên thực hành đi thực hành lại một vài quyển sách hay cho đến khi nhuần nhuyễn. Lấy ví dụ bản thân mình đối với lĩnh vực sách phát triển bản thân thì mình hay đọc đi đọc lại mấy quyển sau:

  • 7 Habits Of Highly Effective People – Stephen R. Covey
  • Coach Wooden – 7 Principles That Shape His Life – Pat Williams, James Denney
  • Tư Duy Tích Cực Thay Đổi Cuộc Sống – Trần Đình Hoành
  • Wooden on Leadership – John Wooden, Steve Jamison

(Bạn có thể xem thêm các quyển sách hay mình khuyên đọc ở đây.)

Nói chung là sách thì có nhiều, nhưng sách hay thì hiếm. Bạn nên chọn sách hay, kinh điển và thực hành nhuần nhuyễn. Lý Tiểu Long từng nói rằng: “Tôi không sợ những kẻ luyện tập 10.000 cú đá khác nhau. Tôi chỉ sợ kẻ đá duy nhất 1 kiểu, nhưng 10.000 lần.”

Như bản thân mình thì đọc đi đọc lại 7 Habits mỗi năm. Cứ mỗi lần đọc lại nghiệm ra thêm một chút. Đặc biệt loại sách mình chọn đọc đi đọc lại tập trung vào nhân cách/phẩm cách (character) của chúng ta nhiều hơn thay vì là những quyển sách chỉ phương pháp (techniques), bí quyết (secrets/tips). Bởi vì thật ra thì khi nhân cách/phẩm cách của bạn tốt thì tự khắc những thứ khác nó sẽ tự đến mà không cần quá nhiều chiêu trò.

6. Mở rộng mối quan tâm của bạn

Như mình nói ở trên, đừng giới hạn mình trong một thể loại sách. Đặc biệt mình để ý thấy mấy bạn nào thích phát triển bản thân là y như rằng vào hàng sách chỉ ngó qua khu phát triển bản thân mà thôi. Come on!

Còn rất nhiều vấn đề cần quan tâm như văn hóa, xã hội, lịch sử, giáo dục, danh nhân thế giới, triết học, công nghệ v…v… Như bản thân mình đang nghiên cứu về công nghệ tương lai ảnh hưởng đến thế giới như thế nào. Ngoài ra cũng có đọc và tìm hiểu dần về triết học luôn. Mình cũng quan tâm đến cả các vấn đề như văn hóa – giáo dục nữa.

Ở xã hội hiện đại, người hiểu nhiều biết rộng có lợi thế cực kỳ lớn so với người có kiến thức hạn hẹp. Bạn cũng cần phải bắt đầu mở rộng dạng sách đọc của mình ra để mở mang kiến thức hơn nữa nhé.

7. Học tiếng Anh

Thật sự là mình khuyến khích bạn nào chưa giỏi tiếng Anh thì hãy đi học tiếng Anh để có đủ khả năng đọc được sách nước ngoài. Lý do là vì sách dịch tiếng Việt 90% là tệ và dịch không hay, không đủ ý. Ngoài ra bạn còn bị hạn chế khi phải chờ sách tiếng Việt ra mà không thể chủ động tìm hiểu. Trong kho sách của mình hết 80% là sách tiếng Anh, chỉ có 20% là sách dịch/sách viết tiếng Việt mà thôi.

Cái này không biết nói sao cho hết tầm quan trọng nữa đây. Nhưng mà mình nói thật là bây giờ ngoại ngữ là một điều kiện bắt buộc phải có trong công việc. Nếu bạn chưa giỏi, hãy mau chóng đi học ngay nhé.

Sách là bạn đường trung thành. Sách là người thầy. Sách là kho tàng tri thức của nhân loại. Nhờ có sách mà dân tộc Nhật Bản vươn lên thành cường quốc. Nếu bản thân chúng ta muôn xây dựng đất nước, phát triển bản thân, sống một cuộc sống hạnh phúc hơn thì sách chính là công cụ cực kỳ mạnh mẽ để làm điều đó.

Hãy trao cho bạn món quà của tri thức mỗi ngày bạn nhé.

Trân trọng,

Hải Đăng

Coach Wooden – Nguyên Tắc 3: Biến Mỗi Ngày Thành Một Kiệt Tác Nghệ Thuật

Đinh Hải Đăng

Chào các bạn,

Trước khi chúng ta đi vào nguyên tắc thứ 3 của Coach Wooden, các bạn thử dừng lại một chút và tự hỏi mình xem là: “Ngày hôm qua mình có sử dụng thời gian một cách thông minh nhất không?” Mình hỏi các bạn câu này vì nguyên tắc thứ ba của Coach Wooden có liên quan rất lớn đến thời gian. Nguyên tắc này có tên là “Biến mỗi ngày của bạn thành một kiệt tác nghệ thuật” (Make each day a masterpiece). Mình rất rất thích từ kiệt tác nghệ thuật (masterpiece) mà Coach sử dụng. Nó hàm ý rằng chúng ta là người họa sĩ của đời mình và mỗi ngày ta sống, ta có quyền chọn họa nên một kiệt tác nghệ thuật hay chọn họa nên một tác phẩm rẻ tiền.

Tác giả Jim Denney từng nói thế này: “Mọi người nói thời gian là tiền bạc. Tôi cho rằng thời gian là cuộc đời… Bạn đã bao giờ nghe ai đó nói ‘À tôi chỉ đang giết thời gian thôi?’ Bạn có biết điều anh ta đang thực sự nói là gì không? Đó là ‘Tôi đang giết chính mình’ đấy. Bởi vì thời gian là tất cả những gì bạn có, và khi nó mất đi, bạn sẽ chết. Khi bạn giết thời gian, bạn tự giết chính mình, từng khoảnh khắc, từng giây một, từng chút một.”

Coach Wooden là người hiểu rõ nhất sự quý giá trong từng giây phút của một trận đấu bóng rổ. Theo quy định, một trận bóng rổ được chia thành 4 hiệp 12 phút, nghĩa là bạn có 48 phút để ném bóng vào rổ nhiều hơn đối phương. Ngay khi bóng đập xuống sàn, đồng hồ đếm giờ sẽ bắt đầu đếm ngược. Lúc này bạn có chính xác 24 giây để ghi bàn, nếu không thì khi hết giờ bạn sẽ phải trả bóng cho đối phương. Một quy luật khác nữa là cầu thủ khi có bóng ở vị trí dưới rổ thì trong 3 giây bắt buộc phải ném bóng, nếu không bóng sẽ thuộc về đội còn lại. Và bạn phải làm tất cả những điều này trong khi đội bạn làm đủ mọi cách để ngăn cản bạn, huých bạn, lấy tay che chắn trước mặt bạn và tìm cách để cướp bóng từ bạn – còn đồng hồ thì vẫn tiếp tục đếm ngược.

Bạn thấy đấy, từng giây, từng phút đều rất quan trọng trong một trận bóng rổ. Nhưng nếu một trận bóng rổ đã như vậy, thì cuộc đời này mỗi giây mỗi phút có quan trọng không? Chắc chắn là có rồi. Vậy nếu bạn có thể biến mỗi ngày thành một kiệt tác nghệ thuật thì đó quả là một cảm giác thật tuyệt vời.

Bây giờ mình sẽ chia sẻ một số cách mà Coach Wooden biến mỗi ngày thành một kiệt tác nghệ thuật.

1. Dành Một Khoảng Thời Gian Mỗi Ngày Để Chuẩn Bị

Trước đây mình từng đọc được một câu nói đó là “Thất bại trong việc chuẩn bị chính là chuẩn bị cho sự thất bại” (Failure to prepare is preparing to fail). Có lẽ chính vì vậy nên Coach Wooden đặt rất nhiều trọng tâm vào sự chuẩn bị mỗi ngày. Với Coach Wooden thì cách bạn luyện tập cũng chính là cách bạn thi đấu – trong cả thể thao cũng như trong bất kỳ điều gì khác.

Những buổi luyện tập của UCLA trung bình kéo dài hai giờ đồng hồ. Mỗi tuần luyện tập 5 ngày. Một mùa giải thông thường kéo dài 21 tuần. Tính trung bình, Coach có 210 giờ luyện tập để đạt được mục tiêu giảng dạy của mình (105 buổi luyện tập, mỗi buổi hai tiếng đồng hồ). Hay như phóng viên, fan hâm mộ có thể nói rằng “John Wooden có 210 tiếng để chiến thắng giải đấu quốc gia.” Nghĩa là Coach có 12.600 phút trong một mùa giải. Những giây phút đó có thể trôi qua một cách nhanh chóng, hoặc có thể nói là bốc hơi, nếu như bạn không quan tâm đến chúng.

(Mình có viết riêng một bài về chủ đề này, bạn có thể đọc ở đây.)

Nỗ lực làm hết sức mình trong ngày hôm nay

Coach Wooden giải thích ý nghĩa của nguyên tắc biến mỗi ngày thành một kiệt tác nghệ thuật như sau: “Khi huấn luyện các cầu thủ của mình, tôi khuyến khích các em hãy nỗ lực hết sức có thể để cải thiện bản thân trong ngày hôm đó, để biến buổi luyện tập đó thành một kiệt tác nghệ thuật… Điều này cần bắt đầu từ việc cố gắng sống xứng đáng mỗi ngày và biết rằng bạn sẽ không bao giờ có thể làm bù lại một ngày đã mất.”

Một trong những điều Coach Wooden rất hay nói với học trò mình đó là: “Đừng bao giờ nghĩ rằng em có thể làm bù lại bằng cách làm gấp đôi vào hôm sau. Nếu như em có đủ năng lực để làm gấp đôi vào ngày mai, thế thì tại sao không làm nó ngay bây giờ?” Theo mình thì đây là một triết lý rất quan trọng của người thành công, đó là tập trung vào hiện tại. Chỉ có hiện tại mới là giây phút thực sự ở đây, và nếu bạn không nỗ lực hết sức trong ngày hôm nay thì liệu rằng tương lai có thay đổi gì không? Hẳn nhiên là không rồi.

Một cách lý giải khác nữa về điểm này đó là Coach hay dạy học trò rằng “các em không thể cho được 110 phần trăm” (you can’t give 110 percent). “Cho thầy 100 phần trăm nỗ lực của các em. Các em không thể nào bù lại một nỗ lực tồi tệ của ngày hôm nay bằng cách thảy vào 110 phần trăm vào ngày mai. Các em không có 110 phần trăm. Các em chỉ có 100 phần trăm mà thôi, và đó là điều thầy muốn ở tụi em ngay lúc này.”

100%

Đây là một trong những điều mình rất tâm đắc khi đọc về nguyên tắc này. Mỗi ngày nỗ lực hết sức mình chỉ cho ngày hôm đó mà thôi. Đừng để ảo tưởng rằng mình có thể làm bù vào ngày hôm sau khiến cho bạn trì hoãn hay không làm hết khả năng của bản thân. Nếu như bạn có thể thực hiện được đúng nguyên tắc này thì bạn sẽ tỏa sáng trong công việc so với những người khác.

Một trải nghiệm cá nhân của mình là khi bạn tập trung và làm hết khả năng của mình, thì thông thường chúng ta không cần phải tốn quá nhiều thời gian cho một ngày làm việc, mà đôi khi chúng ta có thể giải quyết hết toàn bộ việc chỉ trong vòng một nửa thời gian so với thông thường. Chẳng phải quá tuyệt vời hay sao?

Đúng giờ

Có một luật lệ mà Coach không bao giờ sửa đổi, đó là: ĐI ĐÚNG GIỜ. Chấm hết. Dù là cầu thủ hay trợ lý huấn luyện viên nếu vi phạm luật này đều phải chịu hậu quả.

Với John Wooden, đi trễ nghĩa là thể hiện sự thiếu tôn trọng với huấn luyện viên, thiếu tôn trọng với các thành viên của đội, và có lẽ tệ nhất, đó là thiếu tôn trọng với thời gian.

Một lần nọ, đội bóng phải đi du đấu với đội Mishawaka, một đối thủ truyền kiếp. Và xe buýt theo dự kiến sẽ rời đi lúc 6 giờ chiều. Tất cả mọi cầu thủ đều đã yên vị và sẵn sàng, duy chỉ có hai chiếc ghế còn trống. Và cả hai cầu thủ này lại là đồng đội trưởng của đôi.

Khi Coach Wooden bước lên xe, ông hỏi người tài xế: “Bác tài này, tôi đã nói mấy giờ thì xe buýt sẽ khởi hành  nhỉ?” Người tài xế trả lời: “Sáu giờ chiều, thưa huấn luyện viên. Vẫn như mọi khi.”

Coach hỏi tiếp: “Bây giờ là mấy giờ rồi nhỉ?” Bác tài nhìn đồng hồ của mình và trả lời: “Đúng sáu giờ, thưa huấn luyện viên.” Coach trả lời lại không một chút do dự: “Đồng hồ của tôi cũng chỉ đúng sáu giờ. Vậy nghĩa là bây giờ là sáu giờ chiều rồi.”

Ông quay sang và nhìn xuống hai chiếc ghế trống trên xe buýt, sau đó nói với tài xế: “Đi thôi.” Xe buýt rời đi bỏ lại hai cầu thủ quan trọng nhất của đội.

Quy tắc của Coach đó là đi đúng giờ, nếu không xe buýt sẽ bỏ bạn lại. Kể cả khi hai cầu thủ đó rất quan trọng thì quy tắc vẫn là quy tắc. Và kể cả khi một trong những cầu thủ đó là con trai của phó hiệu trưởng trường đi nữa thì cũng không quan trọng.

Đi đúng giờ. Tôn trọng thời gian của mình và của người khác. Đó là bài học mà tất cả các cầu thủ đều thấm nhuần dưới sự huấn luyện của Coach Wooden.

Cá nhân mình thì thấy rằng đây không chỉ là về việc đúng giờ, mà là về việc học cách tôn trọng thời gian. Rất nhiều người cho rằng trễ 1-2 phút đâu có là gì. Nhưng nếu giả sử như 40 người đang chờ bạn, và bạn trễ 1 phút thì nghĩa là bạn đang làm trễ đến 40 phút đấy. Một người biết tôn trọng thời gian sẽ không cho phép bản thân mình đánh mất đi một khoảng thời gian quý báu như vậy của mình và của những người khác.

Bên cạnh đó, việc đi đúng giờ này còn là thể hiện sự cam kết của chính bản thân mỗi người. Cũng như ta hay định sẵn là tới giờ đó mình sẽ làm việc đó, nhưng rốt cuộc khi thời điểm đó đến, chúng ta lại bị những thú vui khác hấp dẫn hơn khiến cho chúng ta không thực hiện được đúng như cam kết mà mình đã nói ra.

2. Đặt Mục Tiêu Để Biến Mỗi Ngày Thành Một Kiệt Tác Nghệ Thuật

Cựu cầu thủ Jamaal Wilkes của UCLA chia sẻ về nguyên tắc này như sau: “Tất cả những gì bạn có thể kiểm soát là ngày hôm nay. Ngày hôm qua đã trôi đi, và tương lai thì vẫn chưa tới. Khi bạn sống hết mình cho ngày hôm nay, ngày mai sẽ tự động tốt đẹp hơn. Coach sống với triết lý này mỗi ngày tại UCLA.”

Một cựu cầu thủ khác là Ralph Drollinger cho biết: “Thầy Wooden rất thích từ industriousness (sự cần cù/chăm chỉ/siêng năng). Thầy rất chú trọng việc mỗi đêm trước khi đi ngủ, ta biết rằng ta đã làm toàn tâm toàn ý hết khả năng của mình trong ngày hôm ấy. Chúng ta để lại dấu ấn của mình trên thế giới mỗi ngày, và trong quá trình đó, chúng ta tìm thấy sự thỏa mãn trong chuyến hành trình.”

Dưới đây là một số cách để chúng ta có thể biến mỗi ngày thành một kiệt tác nghệ thuật.

1. Biết rõ mình muốn đạt được điều gì trong ngày hôm ấy.

Thường thì mỗi sáng hoặc đêm trước đó mình sẽ xem lại danh sách những việc phải làm của mình. Thêm, bớt hoặc chuyển giao nó cho người khác. Với những mục tiêu hay việc nào quá lớn, mình sẽ chia nhỏ nó thành các bước nhỏ hơn mà mình có thể thực hiện được liền.

Bạn có thể chọn viết ra danh sách này bằng sổ tay hoặc bằng phần mềm tùy bạn. Có người thích dùng sổ tay vì nó giúp họ được có thời gian yên tĩnh và kết nối với bản thân. Có người thì lại dùng phần mềm vì nó nhanh, lẹ và dễ chỉnh sửa trong suốt cả ngày. Cá nhân mình thì dùng phần mềm Todoist (ngoài ra còn nhiều phần mềm khác cũng rất hay như Wunderlist, Any.do, Trello, Google Tasks v…v…) để quản lý công việc.

Chủ đề này thì có thể viết hẳn thành một bài riêng luôn, vậy nên mình sẽ liệt kê ra ở đây một số bài mình đã viết về chủ đề này, cũng như một số bài của các tác giả khác mà mình thấy rất tâm đắc. Các bạn có thể tự tìm hiểu và nghiên cứu thêm nhé. Mình sẽ liệt kê cả bài tiếng Việt lẫn bài tiếng Anh luôn để bạn tự tham khảo. Thời buổi bây giờ kỹ năng tự nghiên cứu và đọc hiểu tiếng Anh cũng rất quan trọng. Vậy nên nếu bạn muốn biến một ngày của mình thành một kiệt tác nghệ thuật thì bạn phải biết tự nâng cấp bản thân mình :). Mình không thích dọn sẵn cỗ cho ai ăn cả, muốn ăn thì lăn vào bếp bạn nhé.

2. Ngừng trì hoãn.

Sự trì hoãn chính là điều sẽ ngăn cản chúng ta có một ngày tuyệt vời. Thông thường chúng ta trì hoãn là vì chúng ta bị cám dỗ bởi những thứ dễ dàng, những thứ mang lại cho ta cảm xúc thỏa mãn (nhưng lại không phải là thứ có ích cho ta).

Vậy làm sao để ngừng trì hoãn? Mình thấy có nhiều trang, blogger, chuyên gia chia sẻ nhiều về chiến lược để không trì hoãn. Nhưng sau khi trải nghiệm qua hết thì mình đúc rút lại bốn từ sau (xin lỗi bạn nếu có hơi bỗ bã một tí): JUST FUCKING DO IT!

  • Nếu bạn muốn viết một quyển sách, hãy bắt đầu bằng việc viết các bài blog nhỏ. Quan trọng là JUST FUCKING DO IT!
  • Nếu bạn muốn tập thể dục, hãy bắt đầu bằng việc đi bộ một ngày 5 phút. Quan trọng là JUST FUCKING DO IT!
  • Nếu bạn muốn thành thạo tiếng Anh, hãy bắt đầu bằng 30 phút luyện tập mỗi ngày. Quan trọng là JUST FUCKING DO IT!

Hãy cứ bắt đầu thôi.

Cứ làm thôi.

Bạn có hiểu ý mình không? Bao nhiêu chiến lược đi nữa cũng không quan trọng bằng việc xắn tay áo lên mà làm. Cứ làm đi, rồi sẽ có đà làm tiếp. Như khi mình đang viết những dòng này đây, thì khoảng 10 phút trước mình còn đang thấy lười chết đi được (vì hôm nay là Chủ Nhật và mình đang rất buồn ngủ). Nhưng khi đã mở chương trình lên rồi và viết vài dòng thì tự nhiên cái đà, cái động lực nó ở đâu tới vậy đó. Nên làm ơn, khuyên thật lòng luôn, JUST FUCKING DO IT!

Bạn đã hiểu nhưng vẫn muốn tìm chiến lược để vượt qua sự trì hoãn? Không sao. Mình không phủ nhận tầm quan trọng của chiến lược và bản thân mình cũng áp dụng khá nhiều chiến lược để vượt qua trì hoãn. Tuy nhiên hãy nhớ là chiến lược không bằng thực thi nha (execution trumps strategies). Dưới đây là đầy đủ bí kíp cho bạn để tham khảo. Nhưng nhớ là JUST FUCKING READ IT! nha.

3. Cẩn thận với những thứ làm ta xao nhãng và tốn thời gian

Có hai dạng khiến ta xao nhãng và mất thời gian:

  • Kiểu chủ động = mình tự làm mình lãng phí thời gian (Lướt Facebook, xem Youtube, xem Pinterest, chat Messenger v…v…)
  • Kiểu bị động = người khác làm lãng phí thời gian của mình (Bạn bè gọi qua tám chuyện mà bạn cũng tát nước theo mương luôn, không chủ động dập máy; Đồng nghiệp làm việc không tốt khiến cho mình phải tốn thời gian xử lý hậu họa v…v…)

Đối với kiểu chủ động, bạn cần phải biết rằng ai là người làm chủ cuộc đời mình? Bạn hay là Facebook, Youtube? Mình đã từng viết một vài bài về cách để không nghiện Facebook, bạn có thể tham khảo qua. Nhìn chung, mình thấy một cách dễ nhất để không nghiện một thứ gì đó là phải có một cái nghiện khác thế vào. Như mình thì nghiện làm việc, nghiện tạo thêm giá trị cho người khác.

Hồi đó mình cũng ham Facebook lắm, nhưng từ hồi mình nghiện mấy cái trên thì một lẽ tự nhiên Facebook chẳng còn giá trị gì với mình nữa. Bạn có thể đọc về nó ở đây và ở đây. Đôi khi sự đơn giản sẽ giải quyết được hết những vấn đề ta đang gặp phải thay vì cứ cố phức tạp phương pháp, chiến lược này nọ.

Kiểu bị động thì sẽ hơi khó hơn một chút nhưng vẫn có thể làm được. Bạn bè gọi điện tám chuyện, đơn giản là chủ động nói họ biết bạn đang bận và cần phải quay lại làm việc. Đồng nghiệp làm không tốt thì việc của bạn không phải hứng giùm mà là bắt họ phải làm cho đạt chuẩn. Quan trọng là bạn phải nhớ rằng bạn có quyền chủ động trong việc này.

Mình từng viết một bài về cách quản lý sự tập trung, bạn có thể tham khảo ở đây.

4. Tập trung vào sự xuất sắc (excellence)

Nếu bạn muốn một ngày của mình là một kiệt tác nghệ thuật, hãy tập trung vào sự xuất sắc (excellence). Đừng chấp nhận mọi thứ ở mức trung bình (mediocre).

Hãy đầu tư thời gian của mình để tạo nên những sản phẩm xuất sắc, để phụng sự người khác một cách xuất sắc, để xây dựng những mối quan hệ xuất sắc với người thân và bạn bè của mình. Đừng bao giờ chấp nhận mắc kẹt ở mức trung bình.

Sue Enquist, người được mệnh danh là John Wooden của bóng mềm, đã đưa ra một quy tắc mà bà gọi là Quy Luật 33 Phần Trăm. Theo quy tắc này, bạn có thể phân mọi người vào ba hạng mục. Một phần ba thấp nhất là những kẻ chỉ biết than phiền và phàn nàn. Một phần ba ở giữa là những người mà thái độ của họ dao động từ tích cực đến tiêu cực tùy thuộc vào hoàn cảnh. Một phần ba trên cùng là những người duy trì thái độ tích cực kể cả khi đối mặt với nghịch cảnh. Những người tích cực này thường là nhà lãnh đạo, những người xuất chúng và những kẻ làm thay đổi cả cuộc chơi.

Những người nằm trong một phần ba trên cùng này luôn luôn nhắm đến sự xuất sắc. Enguist mô tả rằng họ sống trong một cái “bong bóng” của chuẩn mực cao. Thông thường các vận động viên khi được chơi cùng với những đồng đội có kiểu tư duy như vậy không nhận ra rằng đây là một trải nghiệm hết sức hiếm có. Enquist đặt tên cho nó là trải nghiệm “ở trong bong bóng” (inside the bubble).

Bà nói thêm: “Cái ngày mà bạn tốt nghiệp và nhận một công việc, bạn sẽ thấy rằng vây xung quanh bạn là những con người trung bình với những kết quả trung bình. Bạn sẽ trở thành chuẩn mực mà mọi người hướng tới. Bạn sẽ biết được cảm giác đặc biệt như thế nào khi được ở trong bong bóng chuẩn mực.”

Nếu bạn tập trung vào sự xuất sắc ngay từ khoảng khắc mà bạn thức dậy vào lúc buổi sáng cho đến khi bạn ngả giấc vào ban đêm, bạn sẽ thấy rằng mọi ngày trong đời mình đều là một trải nghiệm sự xuất sắc – một kiệt tác nghệ thuật.

3. Mỗi Ngày, Hãy Đầu Tư Vào Người Khác

Bạn còn nhớ Nguyên tắc 2 – Giúp đỡ người khác của Coach Wooden không? Để biến một ngày thành một kiệt tác nghệ thuật, bạn cần phải giúp đỡ người khác, bạn cần phải ở trong tâm thế của người phụng sự (a servant mindset). Điều này nghĩa là sao?

Đơn giản thôi. Nếu bạn là người đi làm, hãy phụng sự đồng đội, sếp, và công ty của mình. Tìm ra cách để làm việc hiệu quả hơn. Tìm ra cách để công việc của đồng đội và sếp mình dễ dàng hơn. Suy nghĩ xem có cách nào để tạo thêm giá trị cho công ty hay không?

Nếu bạn là sinh viên, hãy phụng sự bạn bè của mình, trường lớp của mình. Giúp cho bạn mình học tốt hơn. Cùng mở những chủ đề để thảo luận về môn học hoặc các chủ đề có lợi ích cho bạn bè mình. Rủ bạn bè mình tham gia các hội thảo phát triển bản thân. Nói chung, tâm thế của người phụng sự là: “Làm thế nào để mình giúp người này?”

Swen Nater kể rằng “Triết lý sống của John Wooden đó là bạn chưa bao giờ sống một ngày hoàn hảo cho đến khi bạn đã giúp một ai đó mà họ không thể trả ơn bạn bằng bất kỳ cách nào. Mục tiêu của John Wooden là sống một ngày hoàn hảo – không chỉ một ngày, mà là mỗi ngày. Ông ấy thật sự tập trung vào mục tiêu đó. Tôi nghĩ đó là lý do vì sao mà ông lại rất thoải mái với việc gặp gỡ mọi người tại nhà riêng của mình, không cần biết đó là ai.

“Coach đã dùng cuộc đời của ông để đầu tư vào việc giúp đỡ tôi. Bao giờ thì tôi mới trả hết được món nợ ân tình này? Tôi nghĩ là không thể được! Và đó là cách mà Coach muốn. Đó là cách ông chọn để sống cuộc đời của mình. Ông ấy luôn luôn giúp đỡ người khác, đầu tư cuộc đời mình vào người khác – và đó là cách mà ông biến mỗi ngày của mình thành một kiệt tác nghệ thuật.”

4. Đừng Để Những Thứ Cần Nói Không Được Nói Ra

Có lẽ đây là phần làm cho mình ấn tượng nhất và cảm xúc nhất khi đọc sách.

Andy Hill, một cựu cầu thủ đã từng chơi cho Coach Wooden, kể lại một câu chuyện như sau. “Khi ấy tôi đang lái xe của vợ cùng Coach Wooden. Lúc ấy chúng tôi đang đến một bữa tiệc. Khi chúng tôi đang di chuyển trên xa lộ L.A. thì bỗng nhiên, Coach nói với tôi, ‘Andy này, đã bao giờ thầy nói với em rằng thầy yêu quý em đến mức nào chưa?’

“Tôi hoàn toàn bị bất ngờ. Cổ họng tôi nghẹn lại và tôi nắm chặt tay vào vô lăng, bối rối không biết nói gì. Sau đó Coach nói tiếp, ‘Đã bao giờ thầy nói với em rằng thầy thật sự trân trọng việc em gọi điện cho thầy sau bao nhiêu năm và nối lại tình bạn giữa thầy trò ta chưa?’

“Lúc đó suýt nữa là tôi đã lái xe trật ra khỏi xa lộ. Bây giờ nhớ lại, tôi nhận ra rằng Coach không làm bất kỳ điều gì một cách ngẫu hứng cả. Thầy đã suy nghĩ về điều mà thầy muốn nói. Và thầy đã đưa ra quyết định rằng ngày hôm ấy, thầy sẽ nói cho tôi nghe về cảm nhận của thầy đối với tình bạn giữa hai chúng tôi. Thầy sẽ không để cho bất kỳ điều gì cần nói nhưng không được nói ra.”

Mình nghĩ có lẽ một ngày kiệt tác là một ngày mà chúng ta sống hết mình ở hiện tại. Nói những điều cần phải nói với những người mình yêu quý nhất. Vì chúng ta chẳng bao giờ biết được đâu sẽ là ngày cuối cùng trong cuộc đời của mình cả.

Nếu mỗi ngày bạn sống là một kiệt tác nghệ thuật, đến cuối cùng, bạn sẽ có một cuộc đời kiệt tác, một bức tranh nghệ thuật.

Chúc cho mỗi người chúng ta đều là những người nghệ sĩ tài hoa,

Đinh Hải Đăng

Coach Wooden – Nguyên Tắc 2: Giúp Đỡ Người Khác

Đinh Hải Đăng

Chào các bạn,

Ở bài trước mình đã đề cập đến Nguyên tắc 1 – Sống thật với chính mình (Be true to yourself) của Coach Wooden. Trong bài viết lần này, mình sẽ nói đến một Nguyên tắc khác nữa của Coach, đó là “Giúp đỡ người khác” (Help Others). Cá nhân mình rất thích nguyên tắc này vì nó rất đơn giản, nhưng lại không dễ làm. Hơn nữa khi mình đọc về nguyên tắc này thì cũng chẳng có hướng dẫn làm sao để thực hiện theo nguyên tắc này, mà chỉ đơn giản là những câu chuyện về cách mà Coach giúp đỡ người khác như thế nào. Nhưng như vậy mà lại hay, đôi khi cái gì đơn giản hãy giữ cho nó đơn giản. Giúp đỡ người khác, đó là chuyện ai cũng biết. Nhưng có thật sự làm hay không thì chỉ có chúng ta tự đánh giá bản thân. Vậy nên trong bài này mình chỉ kể những câu chuyện của Coach, rồi từ đó bạn hãy đưa ra những lựa chọn cho chính mình nhé.

Nguyên tắc 2 – Giúp đỡ người khác

“You cannot have a perfect day without helping others with no thought of getting something in return… The basic precept of all the great religions is the Golden Rule: Do unto others as you would have them do unto you. Simply stated, it means, ‘Help other.'” – Coach Wooden

“Bạn không thể có một ngày hoàn hảo khi không giúp đỡ một ai đó mà không có bất kỳ suy nghĩ tư lợi gì cho bản thân mình… Nền tảng căn bản nhất của tất cả những tôn giáo vĩ đại đó chính là Nguyên Tắc Vàng: Hãy đối xử với mọi người như cách mà bạn muốn họ đối xử với bạn. Hay nói đơn giản nghĩa là ‘Giúp đỡ người khác.'” – Coach Wooden

Mình rất thích cách mà Coach định nghĩa rằng “chúng ta không thể có một ngày hoàn hảo khi không giúp đỡ một ai đó mà không có bất kỳ suy nghĩ tư lợi gì cho bản thân.”

Bạn hãy nghĩ lại xem một ngày của chúng ta có phải quá bận rộn với những suy nghĩ tập trung về “tôi, tôi, tôi” hay không? Trong khi theo Coach thì một ngày hoàn hảo nghĩa là chúng ta tập trung vào việc giúp đỡ, phụng sự người khác. Chúng ta tập trung vào “bạn, bạn, bạn”.

Thoạt nghĩ thì có vẻ ngớ ngẩn khi tập trung vào việc giúp đỡ người khác. Nhưng mình nghĩ đây lại là một cách cực kỳ thông minh để giúp chính bản thân mình. Không một ai có thể thành công một mình được cả. Vậy thì việc chúng ta giúp đỡ người khác mà không vụ lợi gì cả chỉ có thể có lợi cho ta trong tương lai mà thôi. Bởi vì chúng ta sẽ không bao giờ biết được người nào sẽ giúp đỡ ngược lại ta khi ta cần họ.

Mình đọc về các danh nhân thì luôn thấy rằng họ đều cần có sự giúp đỡ của ai đó trong chặng đường thành công của họ. Cái này quan trọng lắm. Vì chỉ cần ngay thời điểm đó không có người giúp, cuộc đời họ chắc chắn là sẽ rẽ sang một hướng khác rồi. Vậy nên mình khuyến khích tất cả chúng ta cần tâm niệm Nguyên tắc thứ 2 này nếu muốn mình thành công hơn trong cuộc sống.

Những câu chuyện có thật

1. Năm 1964, Coach Wooden và đội bóng của mình đã vào đến vòng Tứ Kết. Tại khách sạn ông và toàn đội đang ở, khi băng qua sảnh thì ông nghe thấy tiếng gọi “Coach Wooden!”

Quay người lại, ông thấy hai người đang tiến tới, đó là Coach Scotty Robertson và trợ lý của ông Don Landry. Robertson nói “Chúng tôi rất xin lỗi đã đường đột nhưng không biết ông có thể dành vài phút để giúp chúng tôi hay không?”

Hóa ra đội bóng của Robertson là Tech vừa mới tuyển mộ một cầu thủ cao trên 2m. Mặc dù trước đây đội bóng chỉ toàn các cầu thủ nhỏ người và chỉ dùng chiến thuật run-and-gun (đánh-và-chạy), trong khi Coach Wooden thì đã có nhiều kinh nghiệm huấn luyện đội bóng với nhiều tuyển thủ cao trên 2m.

“Coach Wooden, chúng tôi biết rằng ông có rất nhiều kinh nghiệm huấn luyện các cầu thủ có chiều cao trên 2m. Chúng tôi cần phải thay đổi những gì trong chiến lược của mình?”

Trong vòng 90 phút tiếp theo, Coach Wooden đã huấn luyện miễn phí cho cả hai người này. Vấn đề ở đây là, cả hai đều là những đối thủ tiềm năng của Coach trong vòng đấu này. Nhưng ông vẫn sẵn sàng giúp đỡ họ. Đó chính là kiểu người của Coach.

2. Nếu bạn muốn gặp Coach Wooden, tất cả những gì bạn cần đó là đến nhà hàng VIP’S từ lúc sáng sớm. Bạn có thể tìm thấy Coach ở đó vào hầu hết mỗi buổi sáng. Xung quanh ông luôn luôn có những người bạn lâu năm ngồi cùng bàn để trao đổi, thậm chí đôi khi có cả những người bạn mới đã nghe danh ông từ lâu và muốn được tiếp nhận sự thông thái từ người đàn ông này.

Cả một quãng thời gian dài sau khi nghỉ hưu, vẫn còn rất nhiều người đến nhà hàng VIP’S để được ông huấn luyện và dẫn dắt cho. Một trong những người hay ăn sáng cùng ông là trợ lý Jay Carty, nói rằng “Thật sự là rất thú vị khi quan sát Coach tại nhà hàng VIP’S. Ông hay đi khắp các bàn khác nhau và trao đổi, chia sẻ với mọi người.”

Bạn thấy đó, dù là người nổi tiếng nhưng ông không quan tâm đến danh tiếng hay vị thế của mình. Ông chỉ đơn giản là thích giúp đỡ người khác và không nề hà gì nếu điều đó nằm trong khả năng của mình.

3. Bóng rổ là một môn thể thao mà việc giúp đỡ đồng đội của mình chính là một trong những điều tạo nên sự khác biệt. Đây là môn thể thao mà người chơi cải thiện bản thân mình bằng cách giúp đỡ người khác.

Coach Wooden nhấn mạnh việc này bằng cách yêu cầu các cầu thủ phải chia sẻ thành quả cho bất kỳ lần ném rổ nào. Có lần, ông đã nói rằng “Nếu một cầu thủ ghi bàn nhờ đồng đội đã chuyền bóng cho anh ta, tôi muốn anh ấy phải chỉ tay đến người đồng đội đã hỗ trợ anh cho đến khi cả hai chạm mắt nhau (make eye contact) như là một cử chỉ của sự cảm ơn và trân trọng…”

Mình thấy đây quả là một điều quá tuyệt vời. Chúng ta giúp đỡ người khác, người khác trân trọng sự giúp đỡ của chúng ta hoặc ngược lại. Nếu trong một đội, hoặc trong công ty, tất cả các thành viên đều thấm nhuần nguyên tắc này thì đội ngũ ấy sẽ mạnh như thế nào?

4. Năm 1948, Coach Wooden là huấn luyện viên trưởng của đội bóng bang Indiana. Trong đội có một tuyển thủ tên Clarence Walker. Mặc dù Walker không nằm trong nhóm năm cầu thủ ra sân đầu tiên, nhưng anh ấy đã giúp đội giành được vé tham dự giải đấu NAIA tại thành phố Kansas.

Thật đáng tiếc rằng 1948 vẫn là năm mà sự kỳ thị màu da vẫn chưa được phá bỏ. Toàn đội của Coach Wooden đều được mời tham dự giải – trừ Clarence Walker. Người da màu không được phép bước chân vào Sân vận động Kansas.

Coach không cần phải cân nhắc bất kỳ giây phút nào, ông nói “Nếu tôi không thể mang Clarence đi cùng thì chúng tôi sẽ không đến dự giải.”

Thời điểm đó, huấn luyện viên của Cao Đẳng Manhattan sau khi nghe tin về đội Indiana của Coach Wooden cũng đã lên tiếng rằng: Nếu Indiana không thể mang toàn bộ đội bóng đến giải, Manhattan cũng sẽ bỏ giải đấu này.

Cuối cùng, NAIA đành phải đưa ra một tiền lệ chưa bao giờ có và cho phép Clarence Walker có thể chơi tại thành phố Kansas. Walker đã phá bỏ ranh giới màu da nhờ Coach Wooden đã luôn giữ chính kiến và nguyên tắc của mình.

Như bạn thấy, một trong những cách để giúp đỡ người khác đó là đảm bảo rằng mọi người được đối xử công bằng, dù cho có thể bạn sẽ phải trả một cái giá để làm điều đó.

Khi được hỏi ông tự hào nhất về điều trong suốt sự nghiệp của mình, Coach không nói về những chiến công hay thành tích mà mình đạt được. Thay vào đó, ông viết rằng “Tôi tự hào về điều gì ư? Sau khi chúng tôi thắng giải đấu quốc gia, một phóng viên đã hỏi một trong những cầu thủ của tôi rằng họ gặp vấn đề gì về phân biệt chủng tộc trong đội hay không. Cầu thủ ấy nhìn vị phóng viên và nói, ‘Chắc anh không biết huấn luyện viên của chúng tôi hả? Ông ấy không nhìn màu da, ông ấy chỉ nhìn thấy những cầu thủ mà thôi.’ Và sau đó anh ấy quay lưng đi. Đó chính là điều làm tôi cảm thấy tự hào.”

Nguyên tắc “Bờ Vai Bám Bụi”

Gil McGregor chia sẻ một khái niệm mà ông gọi là “Nguyên Tắc Bờ Vai Bám Bụi”. Ông nói rằng tất cả những người vĩ đại đều có bờ vai bám bụi. Những người vĩ đại đều nâng người khác lên và cho họ đứng trên đôi vai của mình. Họ không quan tâm ai là người nhận được phần thưởng. Họ không quan tâm nếu như vai của họ bị bám bụi. Họ chỉ đơn giản muốn nâng người khác lên.

Sự vĩ đại này là điều chúng ta liên tục nhìn thấy trong cuộc đời của Coach Wooden. Ông luôn luôn nâng ai đó lên. Ông không cần người khác phải công nhận thành quả của mình. Cái ông quan tâm nhất là toàn bộ đội ngũ của mình.

Vào tháng 8 năm 2009, sau khi được nhận giải thưởng của Sporting News với danh hiệu là vị huấn luyện viên vĩ đại nhất trong lịch sử. Đứng cạnh Coach lúc này là 14 cầu thủ đã từng chơi cho đội Bruins. Lời nói cuối cùng mà Coach nói với nhóm cầu thủ này đó là ‘Thầy ước gì thầy đã có thể làm nhiều hơn cho các em.’ Cả 14 cầu thủ đều rơi nước mắt.

Giúp đỡ người khác: đó chính là trái tim và tâm hồn của Coach John Wooden. Và hi vọng rằng đó cũng sẽ là trái tim và linh hồn của tất cả chúng ta.

Chúc bạn một ngày giúp đỡ người khác,

Hải Đăng